Literarishe bleter · 1932-01-08 · 2 (8.1.1932) · p. Seite 33

4 זיים 33 ליספראריסג ביסספר 1\ײ 1 ומ>4) י.') חאך וואר םעאטער אוז קוגסם 11■ *׳; די וע*ײז איז געײעז #"'ל7ר *'1 יי ״דישע :הןאםזןרן• אין ד-אסאס״־ן :זעאגדע' •.עייזדיפ״ ג״ס 5״ געםאקם- ה״זער •.אזעו1''• איז קאסינסקי־סעאםעי :עמכ •*םא־ק *.״ב בעד־ =א געיסםין אין ״מלנער נזלגן ארץן״. אי• ••פאלקס־סעאסעיי'?זפילם סים גיץים דערפארג יעקב יעכמ״ס אין ׳,יאנקעלע בוואס״• אין ..סקארא״־סעאםע- איז פא-ענדײזס ״די דוססיקע אפאזיעיעי' און םיאיז גר״ם א נ״ ■יאגראס •.:זאגזס• ״רעלעד• סאנסס:" (אויפירונג פון יפהק :אזיסיקן• אין ,׳דענםיאר״ ײעין פא־ענ־ דיקם די פאר׳פםעלונגען *ון ״די 0ז פון פא־ ײיאקי' און םיגי״ס זיך א נ״ע *ויפירונג *ון וזע-םאן *עניג׳םס״ן ..א הארץ פון א ננב״• 01 איז ייזקל פון ד*קםוײיס און אינז׳סינערן־ דזלוב ה*ב די ״קולםו-־ריגע'י א״ננעסיועם זןן ״1)ײבט פון הערץ גיזזסבא-ם״. די נװנה איז געײען *וגיעז די פויליםוע קינסםדעי״םע װעלם■ ײי אויך *•).־׳םם״ע- פון דעי אסיםיליחםע- ייד״םעי אינםעליגענץ• סיאיז געווען פאי זיי דו־ געגר״ם יון אי״נפי—עפעיאפ אין פויל״ס וועגן דער ״דיםער ליטעראם— פון ס■ םענדערס•;• געקוםען זענען פלויז ..אנ׳סי־יסלוםנויי־״עםד״, און דער -עפעראט אין פויליע איז געוועז בלויז א ״זס־ לחורבן״• — הערץ גיןןסנארס איז ןן װארם־ם״םטער׳ אן אויםגעד״כנםער -עדיסאםאר• אבער בעיקר אין כאראקםער־דאכן• אין פרדז^ ׳,די גאלדענע ק״םי' איז עי געװען •גײאך■ ני׳םס אנגעזי־אגן דעס רינםיקן טא;. דערפאי איז עי נעווען ז״ר גוט אין האלפערינם ״ל״זער אליח״ און אויסגעד״כנס אין א• םכ״נכערגס ם׳דלים און פראכססיל אין לודק״ם זאכן (א חחונה, ב״ם רבין — אבעי יםײאכעי אין לודקיס ״א ײאלץי')• ןא אין לאנדאנעי פאײיליאן ־ םעאםעי האבן זיד אנגעהויכן די גאסם׳ספילן פון רודאלא זאס־ לאױסקי םים ־סלום־זןליכסס ״200.000״. — דדבוליוס נאסאנסאן האם פאיענדיקס אינם פאוויליאן־םעאםע- ז״נע אויטט-יטן ןןן די פיעמיערע פון לאדזעי ״אידס״ איז פאיגעקוםען םיםװאך• דעם 80־םן פ• ח., ״םילאכם פון דער ײעלםי' ה״וםם דאס פראנראם• טעקסטן— ם׳םה בראדעיזאז• ׳. אבערז׳פאנעק. ׳פ• א• מי׳געד• םוזיק — ד• ב״געלםאן. סאק ־ דאװיםן און פאלקםינזאטיװן. דעקאראדיעס און קאםםיוםען— דינה מארים. יעז׳פי — ש• דז׳פיגאן און ׳. שוםאכער• די עישםע פארשםעלונגען האבן שםאיק אויסגענוסען ןא דער ״אי׳םעץ״ (ערשםער ארבעםעי־םעאםער אין אניעו־יקע) האם ביזאהעי אויפגעפירם ״םרי־ קעניש״ פון האלי פלאנאגען. באאיבעם פון נ• בונװאלד■ רעזשי — בענא שנ״דער, דעקאראדיעם — ס. זאלאטארעװ• — םיװערס געני״פ .,חירש לעקערם״ *ון א• קושניראװ• רסר^קם^ר נ ח מ ז סייזיל אויסגעחןכעם יוויף דרײ יןױ• •ין לויןי •וז הײגםיקן זןן• ז#לן דעחדייגען דרײ בעגדער• די ענצמך^יעדיע װעם ב״־דעסנויקז בלויז ײדי־בע;:יגיפ — א ײדײסע ענ*יקל0#עדיע• >>ין גיזע א ע:*יקל0$עדיע >וין ײדיע• — •א־מאם #ון *אץ װי ז. רײזעבפ •׳לעקסיק>>ן £א- ײדי״דעי יר ר םלײ־מםוי . דע- בוענ#ס־אײרעסעי ״װעדע־״דסיגלי, ײעד. י. ל. גרוזמאן) האמ םעגות עו די ׳,לים• בלעםער״• הלמאי זײ פאר׳פעסן וןן דעי עקהיפ־ סענץ *ון דעם װאכנזזװינאל. עס זעגען דעײ־ *דינען אין דער װעלמ 0י*4 ײדײדע זלײנמוי־ינומז־ און ס׳איז :ײגיכ אזוי לײביב צו דע-םןןנען ארע װ$כן וועגן דעם׳ אז זײ לעבן און עקסיה־ מיין♦ און װ*ס נוגע *ו דעי ־סםעלונג סון ״װעלמ־יגםיגל,' *ו... גערי קעסנזאן, ה$בן מיר •ונקם אמ די *םחןוגדלוגג אין װעלם־ידסיגל*' ס*רזען״ נייגם באםערקם׳ און ם׳םום אונז *ססאלק באכג— און װעלגע ,׳סאר׳נאגדאפי־דע װוןגבפלעפד לעךי, (פון בועגאס־אײרעס) האבן עס די ״ליפ. בל.יי ׳,געתזעגקם גרוי־ס אויססערקזאסקײם און אימן'יי ד$ס איז ־סוין סתם געסלוידערםן ןן סיאיז אקאײצם דעי״דינען א נײ בוך פון דיר יחיאר תאלפערין — ״ג^כ־זובענײםן פון דער סןןדערנער אינהעליגענץ״׳ אין װעלגן ס׳ורערן באהאגדלם די פרןןבלעםען פון דער הײנם־ עײםיקעיי אינםעליגענץ׳ •ון דעם קולםוי-קריזיכ און זײעי אםשסיגלונג אין דער איגמיקער קונסכ און ליםעראםור. ןן אין?ליהות *ון װילנלי צעגםי-אלן ייד־ דונגס־קןןמימעם איז געקוםעז קײן ייגע?ו• באסם#מסקי ןומ אין לןןדז איז פןןיגעקוםען א ליםעיאיײםער *װנם מימ דע־ באםײליקוכג פונם יונגן ׳ד־יפס־ ־סםעלע־ •ס• בע־ליססקי ןן בעת ז״נע באזוכן אין ריגע און אין י.#ױ־ נע ה#ט נ. מייזיל געהאלטן א רײ פןך־םי־אגז װעגן דע־ ײדײןע־ ליםד־אם*־• אין עגגעיע דךײזן האש עי איבעיגעגעבן אין גיעסעיע יעסע־ ־אםן װעגן דעם ײדי־סן קולסור־לעבן אין ■וילן (״סוד׳ •־־עהע״ םעאפער׳ פאילאג־װעזן א. א. א.). נ• מײזיל איז אויפגעםי־אםן אין די ײדי׳ט״ גימנאזיעס און פאיײנען• — םא־ די ריגע־ ײדיסע אימיסםן האמ עי געהאלטן א פא־םיאג װעגן די אקםועיע ■־•בלעמען פונם ײדײכן םעאםער• ןןן אין יעזיםיעע׳ לעםלאנד, זענען דויך פ־ײנם זלסן דימאנבמםיין געזאסלם געדו#ין עםלעבע אין צווןןנציק אב#נענמן פא־ די ״לים• בלעםע־'. ₪ אין ואײז איז פןאיגעקומען א דיבצעי־ אװנם מימ דער יאםײליקרנג םון דבודה םאגעל און *ם. ל• *סנײדע־־מאן׳ ארנאניזיחמ דורבן פאי־ לאג ״םײןונגל״• ספ דעי ״דײסער סמודענםן־פאײין אין נאנסי ה#ם ןזרגןוניזיימ א רײ פארםי־אגן פון *כלום *םװאריבארד. ןןן קןךונער ײדיילער ••לקס״אוניװעדםיםעב איז *וגעםרפםן גו זײן ןןרגעם• די •פרלעזונגען קוםען פןןר דין דןןקאל פון דער ״דיסער קאמערץ־ סול. ליטעראטור אוי הול־יםור ןןן װי סאיז עןון ב״ או:ז געמ*רדן געװ^ין׳ איז סוף דעצעסיער פאי־געקומען אין בעײין א יאראםונג פון דובנןןװ־פ&נד און דעס ײדײסן װיככ״דאסמדעכן איססמיםום װעגן דער עכצירךא־?עדיע אין ײדײכ, װן>ס דע־ דובנאװ־םאנר ה*ם :א״מדןןסן ארויסצוגעבן. מצד דעב ײװא רמ>בן זיך באםײליקם י. גימעימאן׳ א• :דכעריקןךוע־׳ *. יאיםוססקי׳ יעקב לע״ספדדינפקי און זלמן רײ־ זען. מדד דעם דובכאווי־פןןנד-. אב־אסאװימ־ד׳ ל• ב־אססאן׳ א סינ>גאל*װסקי׳ א- קין׳ א• ־ץזין (בן־אדיר), מים 6י*פ ־כ. דובנ*װ אדס שןן־זי־ צע־• אין דער באראםונג האבן זיך אויך באםײ־ דיקם א ־יײ *דריםםשמעדער און װייסנ״מאפפ^עי װי ד״ר מ• װי״כניצער׳ ד״ר א•?ומײנבערג׳ א• מענעס׳ ד• •דםןןדגי *- א- סיזענען אויסגעחערכ געײאח גװ״ גרדנםלעכע יעפעראפן װעגן דעם באיאקמעי פון דעי־ ענ*יקל#*עדיע און די פײנציסן׳ אויף װעלבע זי באדארף געבוימ װעי־ן• אלום די רעפעראםן ה#ם זיך אנפװיקלם א אינ־ טע־עסאנפע דעבאפע׳ װזךכע ת?מ געדויערם דעם;#נגן ער־םפן צ*ג• אויף דער באראםונג איז באי *דד#כז געװארן׳ אז צוליב דער עק*נאמיע אין כתות און םיםלען סוז דער ן>רגאכיזאציןןנעלער און פינאנסיעלער א6א,־אמ אוסבאדינגם פאי־ אײנפאכם װערן׳ און רעחפאי װערע ד^סוןויויס־ געבן פון דער עגדיקלן^עדיע לויםן 0ח*ן, װאס איז אנגענזסען געװארן אויף דיך באיאמונג׳ איבגיגעגוסען פון דעם דובנ#װ־פ#נד (בערלין) א ל ײ ן׳ װעםען עס געהערמ סון איעמ אן די ־עדאקציןןנעלע׳ ארגאגיזאציאנידע און פיגאנ־ סיעלע פירונג פון דעי ענעיקלןןפעדיע. דעי ײװא אלפ אזעלבער װעם זיך אין דעי ענזיקדאסעדיע :י־סמ באמײדיקן. גענליד־ קןןמוניקאמ װעכ פאײןסנםלעבם װערן באזונדער• ומן אין אגמװערפען ה#מ אנגעהויבן צו דעי־ *מײנען א נײע ״דימע צײמונג ׳,די בעלגי״מע נייס*. אויך אין בייםל דער׳מ״נכ א־נמעי־ דעי ־עדאקציע פון װלןןדימיר גיןןסמןון א מעגדעבע ־ידי״מע צײםונג ״לעמוע :ײס״. האבן מיי מוין אין :עלגיע עװײ מאגדײםונגען. ןןן אין פןוײז וועחש געגרײמ א נײע גרויסע ״דײמע מעגלעבע צײםונג׳ אין װעלכעי םיװעלן זיך ־אמײליקן ן• דײ מימאייעסעי פון װאר־ *גע די ׳,םןןמעגמ״♦ ןןן די םעג װעים 8 יאר נןןבן מוימ פון יעל־ מי־׳״מבות. אין קוםענדיקן נומעי קוספ אן ןךםיקל פון מ♦ גערץ ״די לעצםע מעג פון יעל־מח״מבות ׳• זאן די באװו־שטע סעדאג&גין׳ די געװ• דייעק־ ג*#ײן פון דעד ײדי״מער גימנאזיע אין װילנע סאפיא םאי־קןזװנא גורעװימ״ס׳ דיאס די מעג פאי־ ־א מ װימע. אויפן װןןקזאל הן^ין זי באגלײם ־עחןי, ״מוד־מוער און הונדערמער ־גידעי. ןןן ״מ■ •עמדושקא ד.אמ איבערגעגעבן צום זאץ דעם לר־םמן בןןנד פון דער ״ײדײצער ענציקלא־ פעדיע,'׳ װ#ס ער חןןמ פאייוןוסמ. די ׳,ײדײסע ענציקל*#עדיע" איז אויסגערעכנב אויף 10 בענד *ו 60 דרוק־בוינן ןן באנד♦ די אויםגאבע׳ •רויס־ געגעגן יײד ״יחודיה״ בײם ׳,חײנם, ׳ איז