Literarishe bleter · 1932-01-08 · 2 (8.1.1932) · p. Seite 28

ז*יט 28 ליװזזג&וריפזנז.גירנוסינןר וזס. 1 (־\40.) — אוװ איז בןזרט מ׳סיח בן רוד? היתכן, אז זײ האבן אים כאר איננאנצן פאראײימטן װילן אויױ אים נישט װארםן? היתבן? 3 אסת, ס׳איז נעזאגס געיװארן: ״דעמאלט ײעט נעלעכטער אנפיין אונזעד סויל, און אונזער צוננ — ט־ט מזאננ!" אוי, װי זײ לאבן' אוי, װי זײ זיננען... נעלעפטער און געזאננ — דאם איז דײקא א סיטן. אבער נעװעגדט, װער עם לאבט און װער עס זינגט. בדיעבד ײאלט עד צונענעבן, אז זיעע יארן, װאם נײען אװעק ,האבן נעטענט זײן עדות אויױ די חבלי־טשיח. — נאר װער באדאדױ די יםורים פאדנעמען? אויף װעטען זענען דידאזיידע דײד •נעזאגט געװארן? א טחשבה ענבערט. ברענג-ען םא־ן טויל קען ער עם ניט. עד װ•? דאם אויך נישט. ד• ערד קען דאך אמאל פאדדעקט װערן םיט זינד — אט, טט׳פ װ• דאס װאםעד פארדעקט דעם ים. דעם בח, װאס ד-דאזיקע, טאקע די חלוצים, דעם בח, װאם זײ האבן נעבראבט ם-ט זיך — א-ז נ־שט פאד דער תורה־װענן; און נישט צו דינען און;אט בעטן. װאם א־ז דאם טאקע םיט ישראלם איבערבלײבעכצן א־ן די לענדער פון זײער צעשמײ״טוננ? מען האט זיך אפנעלעדנט פון די אדוט־קע. טנושם נעװאד;. און װאם דװקא צו ירושלימפ פונדאםענטן האבן זײ געװענדט ז״ערע אויגן און זײער כח און לאזן אפילו ג־שט ד• שטײנער רויק אי״נליגן? דאס האט ער ג־שט נעקענט באגרײפן. שוין נישט אײן טאר האט רי ערד ארום ידושלים נעציטערט. שוין נישט אײגםאר תאט עס עס פון דער ערד ארויםנעדוגערט און שטײנער זענען װי שפענדרעך צעםלוינן;עװארן. עד נײגט אםטםאר פון •פו־טויעד, נ״נט זיך אפ אן א זײט בארנ־אראפ און באטדאבט דעם פעלזגשטײ;, װאם חרוצים האבן אויפנעריסן, בדי אױף דעם א.דט זאל אמאל שטיין א בנין. זאנט אבעד דאם א־ט אויף דעם נישט קײן עדות. דערװײל איז נאד רעד חודבן אין פעלז קענט־ק. צעשפענערט נעװאדן א פערז. אויםנעריםן א־ם ט־טן הארצן און טיט די ײארצלען. עד זעט דארט צײישן די אננעהורבעטע שטײנעד־שטיקע־ בחוד און טײדל — בײדע נלײך; בײדע אויף קדוש השם, ממש שלאנן ז־ך פון די בחות ארױם: שלעפן שטײנעד־שטיקער אויף סאטשקעס; שרעפן די שטײנעד־ש־ט־קעד אויפן אסםא. ט־פער, טיםער האקט מען רעכער אױם א־ן דעם ׳נאך־ני׳םט־צער־סענעם שטײן. — אם א־ן אני אי טי לי? ואם רא עכש־ו איפת*... האק־האק א־ן שטײן אדײן; האק־האק א־ן שטײן ארײ;! און דאס;עזאננ, א טאפרט נעזאננ פון בחוד און בתולה... אויב;•שט א־ך פאד טיד — טא װעד פאד מ־ד? און אױב נ־שט א־צטעד — טא, װען־זשע, װען? — װאם באדײט אזא נעזאננ? זענען ד־דאז־קע געטײנט נע־ נעװען אדום פאדנאבס, תמוז־צײט. אויםן װענ צום בותר־ טעדב• א-ז ער;ענאננען װ• ,זײן ש־טײנעד. האט עד אראפגענײנט פין וועג צו א שטײנהאקעד״. שװועד א־ז דאס אים אננעקומען. שװעד געײען א־אפצופ-דן ד• ארמע טדיט באדנ־אדאפ דורך בעדנ אננעק־־שרטע שטײנעד. צוױשן ד• •:]טײנער איז געװען שטיר. האט עד געט״נט, אז דאדט א־ז קײנעד נישטא. עד האט געװארט בא־ ט־אבטן ד• שטיינער נאד. און אפשד עפעם פדענן האט ער;עװאיט ב״ ד• שטומע שטײנער: — װאם א־ז דער צ־ל און װאם איז דעד תברית, אויב םען דײםט שוין •טטיקעדוױיז דעם שטײן, װאס הארט אונטער די יםורות פון דעד הײליקער שטאט? יא, פרעגן האט עד;עװארט בײ ד• שטוטע שטײנער. אװדא• זענען דאם עם נײטט ד• שטײנעד, װאס ד• ב.ײער האבן פארט־אוםט און װאם ײערן אםאי ז־ין גענרונטפעסט־קט צוױשן ד• וױנקלשטײ־ נע־. אװדאי;•שמ. נאד וױ עד אװ אזױ אדאפגעקוםען צו דער נרוב, פון װאנען טען האט דעם צעבראבענעם שטײן אדױסנעבראכט אױף־ארויף, — האט עיד געזען, װ■ שט־י, אן װערטעד, אביםל געבויגן און שװער באיאדן מיט מידקײט, זענען נעזעםן א בחור און א םײדא. זײערע בײדנס קני זעבען ינעװע; איבערניעךעקט און פארשפרײט מיט א שטיק די שטײנער צײלן; אפשײדן שטײן פון שטײן. םטש די שטײנער האבן זיך אינאײנעם צונויפנעשטאלצן, און אט־אט װערן זײ צענאנ־ נען און װי א װאסער, װאס קוסט פון די בערנ אראפצופארן — אזוי װעלן די שטײנער באלד צערוינען װערז. ב״ דעד ט־ויעד־װאנט, וװ זײנע אוינן האבן ױך אזוי אפט נעטונקרט, דוקא דאדט האט ער זײנע אויערן געשפ־צט, םאדנומען איעדן שארך, איעדן נערויש, איעדן ברום, װאם א װינט האט צומאר נעבראכט טיט זיך, פאדבײלױפנדיק איבער דער נרויער װאנט. ר׳ ױנתן האט נענײנט זישע אױערן, אמאי צום טזדח און אםאי צום מערב; אמאל צו צםון און אטאי צו דרום, — טאפער ײעט ע־ פארנעםען ד• טד־ט פון מלך המשיח. צײטן אלעריײ;עװען. צײטן, װאם אויף זײ האט נ״שט נא־ ר׳ •ונתן ארױסגעבר־קס. צײטן אזעלכע, װאס האבן אויף זײערע פליגלען געטראנן בשורות גוטע פאר דעד װערט און פארן פאיק ישדאל. טר־ט פון משיחן האט .־׳ ױכתן נ־שט אײן מאל םאדנוטען: אט זענען ז״ נאענט, נאר נאענט — םםש ער פאדנעסט פון װינט די טר־ט פון א :אראפידנדיק פערד... ממש ער הערט וױ רי עדד אלײן הויבט זיך אן צו דודעדן און די שוכני בת-עפד האבן שוין פאדנוםען דעם דוף, דעדײאכן און הויבן אן זײעד גלנול מח־יות; קײקלען ױך אונטער ארע װעלטן און אונטער ט־פענ־ש פון •מען... ער האט עס באשישפעררעך נעהערט... און םונדעסטײעגן טרערענען די אוינן בײ אים, פאדרױפן איצטעד;אך םעדער װ• שטעינדיק און פא.י־שטעי; ד. שײן 2 טריט האט ד׳ ױנתן דערהערט. טרימ, װאם זענען;עקוטען פון װייט און סיט זײער דעדנענטעדונג זענען זײ אים נאך װ״טע־ :עבריבן. ט־יט םארש״טע. — װעד זענען זײ? — האבן זײנע אויגן טיט ש־עק;עפדענט. — •א, װער זענען זײ? קײנער נײט זײ נ־שט פארײס. משיחם ט־יט זענען נאך װײטער, װײטער אין גע־אננר פון צײטן פא־שטוםט נעװארן. טא װעד זענען זײ? ער זעט זײ טאג־אײן, טאנ־אוים בײם כותל םערבי. אויך זײ קוםען םיט אויגן פארגאפטע. אויך זיי מורמלען עפעם, א מו־םיען, װאס קוםט צומאל פון דער ט־ף אדויס. נאר דאס אױ נ־שט קײן נעבעט; צומאר נ־שט קײן זיפצן פון א צעפלאגט האדץ. מיט א גיד״ ק״ט קוםן זיי, און זײעד פנים א־ז פול מ־ט חוצפה; א־ן זײערע הענט — די גבודה, װאם ציט נ־שט צו ד• הימרען. און וױ קוםט זי אהעד? זי, ד• זינדיקע; זי, װאם יעבט נאד א־ן זכות פון םא;, װאס האמ אלײן פא־ ױך;אד ק״ן א־ט נ־שט אונטעדן ה־םי; ױ, חוהס טאבטעד, װאם האט טועם;עװען פון די פאדבאטענע פדוכט... ענט פא־ש ן א־־ע ־ ־בע־ זענע; א־ז אנטפלעקט; דעדי א״ד קאפ פ־יער.; שײא־צן :יצוץ פר פאדאן א איז אין א־דע טד-ט דע־־בעד װאס װילן זײ? —. יס נע־ ■ן, טאנ־או טאג־אײ ■ דאם האבן זײנע ארטע ל־פן אויך ספרים אן ענטפע־. א•; ד■ הײליקע ישט װארטגדײז אויף פדענט, נ :עפונען. יר :י־טמ : אויף דעם קײן באיעי האט ער — אװדאי אנטלויפן ז״... אװדאי זענען זײ :יצוי;עװאדן פון דער כליה, פון פארט־ריקט צו װע־ן א־ז דעדיבעד נראט אזױ, אן א תם־לה אויף ד• ל־פן. און װי ו־עריאזט עם דע־ מלך המש־ח, אז די םאדשײטע, כאטש צעפיאנטע: אז די אומנעדולד־קע, כאטש פארפײניקטע זאלן אים פאדרױפן דעם װענ? היתכן? װי איז דאם נאר;׳עםאיט, אז דידאױקע, װאם האבן פון זיך אדאפנע־ װארפן דעם עור־שמים, זאר נאר די עדד װעין או־פנעסען םיט דחסים און לאזן, זײ זארן אויף איר אנציען זײעדע בײדלעך? ער האט נעהערט, אז די, פא־ ד־ג־ צײט;עקומענע, האבן זײעדע נעצערטן פאדשפרײט א־ן אלע פ־ד וױנקלען פון הײריקן לאנד; בײ אלע װעכן און שײר־װע;;: אין עםק •זדעאל, א־ן עמק חשרון, בײ די בערנ פון יהורה און בײ די בערג פון;ליר. ב־ז צום ירדן האפן זײ דער.רײ:ט און אפי<ן אויף דעך >ז;דז3,רעך ן״;] י-דן האבן זײ שוין נעפדוװט אויםשפרײטן ד•;עצעלמן. ער האט;עהערט, אז זײ אלע, םײ בחור און םיי בתולה זענען אױסגעפרוװטע. נלז־ פדװוט ױיערע העגט צו טלחמה און קענען אויםרויערן דעם פײנט אפילו אין דער פינםטערניש. ער האט געהעדט, אז אינאײנעם מ־ט די געצעלםן האבן זײ אהינטעדן לאגעד שוין געגראבן קבי־יס און באנדאבן זײערע הרונים אין דער הײל־קעד ערד.