Literarishe bleter · 1932-01-08 · 2 (8.1.1932) · p. Seite 25

דיסיוװ־&װ־יבינו.בדנוסיוװ־ \\5י. .ר ן\ס4.ז_?₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪ זיימ 25 %י■ הײנםצײטיקע םאװיעםישע שדײפעד א־ז ימוזשוך. א <ז?ײ:װויזםיקער, א דארער, מימ אז אומאויבשעפ־ ךעכער ענערניע און םעםנון װייצן. זײן םחנה באשטײע םון דןזרםישעד ארעמסײט, מיט וױיכער, סינדער, זסנים אויף נ־ודן. ם־נף ־ונדשרמ קייאטעטעיד שײדט זײ $£ םון דער ארמײ םא םען מוז זיך דורכ־ ״.דואנן, מען מוז זיך םארא״ניסן. דע־ נאנויער!(זננעזאמיטער כעם ױערט אייםנעיאזט צו ויי :ןטלעכע אם־צ־רן, עם האלט שוין ביי האזשוכן אויך ער איז דאך אייך אן אםיציר, אן אויםניעדינטעד אויף דעם טערסישן םראוט בשעת דער װעלט־םיוחםה. עד איז אבעד בצוט םון זייער בגוט, און נ.יט נעשיסטע, האדציהע װערטער, װאם זענען דע־ אויסדרוה פון דער מאםע, נעיויננט אים ז־ך צו שטעלן בראש םון רער גרופע און אנהויבן רעם גדוילילן, םארטי־ער־מאדש. דער מארש האט זיך אננעהױבן. דער אײזערנער שטראם שלאנט זיך דורך א װענ איביער די קובאנער רעילויער, דודך דעם א״נציק־ מעניעבן װענ אויף צו ראטעװען זיך ־ רורך דעם ותג צװישן ים, װאם לינט אין תהום און דעם שםאלן שטוייייקן װענ, װאם העינט םון די בע־נ א־אפ. ד■ דרומד־קע זון באקט, ב־אט און דע־ עעהיצטע־׳, צעגליטער דורשט םון ד• מענטשן םייניקט און יםרייבט די אפגעריםענע מיליטע־־נרופע צו רעם הויפט־קװאא... עינוים, נסױנות :א,יהארטעװען ד• מענטשן, נליען דעם אייזער־ נעם שטדאם, װאם ט,־אז.ט זיך מיט אן אימפע׳ױ, בונט, א&געדים;, אפנעשייםן, מיט טוםצ, נליט נערויש און װערט אננעםירט דוי־ך דעם מאן מיט דעם אייזערנעם װיצן. םאר קאזשוכן ענםיםטירט בצויז איינס: גיין! נײן און נײן... ארץ פארויס, אײננעמען, נובר זײן דעט ׳נזטח. קײן אפהאלט טאױ ..ישנז זײן! מיט ז״ן עקשנותדיסער ענעריגע םירט ער אײן די דיסציפצין. ז״ן װארט א ז װאניס. װײ איז צו די, װאם םאינן נישט אוים דעם באפעצ. אבע־ אין דעדזעצבער צײט װײם עד אויך נאנ־ו נוט, אז װײ װעט וײן צו אים, או־ב ער װעט מאבן אײן םאלשן שריב. דוכט זיך א כאאנוייעע מחנה םון שיעפע־ם — אן אויסגעםא־ טערטע, א םון רי פים םאצנדייע, — און אט זאצ זיך נאר באוױיזן דער שונא, אין ער האט עאר זיך א נײ-י־אדגאניזירטז, אן אויםנע־ צ־יבנט, מםיכ־ װונדעררעןי דיםציפצינירמן און שראנ־פעיקן קעננער. קאזש־יך, װערכער האט זײן םסראטענ־שן טארענט באסומען פין ד־ נעװאנטע אויטזרינן בשעת דע־ א־טפעריאציסט־שעד מצחמה, און רע־ ם־אנט און די דעװ.\'.יוציע האבן אים געעםנט די אוינן, נוצט דא אוים דענו טאצענט אין דעו־ :־ע׳םיטער מאם. אונטעז־ זײן אנםירוננ באװײון זײנע נלענטשן מםש מונדער. װי אםתע טײזו־ ראנים רײםן זײ זיך אויף אין שטאס־פינצטעדניש םון דער :אכט און םירן דורך ד־ אטאקע באיץישנעי.', אומדערװארט און ״קערן איבער״ דעם שונא, װאם איז *עינפאך נרעסער םון זײ און צװיננען אים א־ן פאנ־שער ש,־עז צו אנטצויםן... אפנערײנ־קט דעפ װעג אין ״נײן,;ײן, אן אפהארט ג״ן!״ ש־וע־ א־ז דער װענ. שט־ינע־דיק, קיין בויעקצ שאטן. זון בראט און ב־ענט. מעכטשן, פע.־ד, קי, אקםן פאאן. אירץ װערט נעי־אזן און דע־ א־יזע־נע־ שטראם;ייט װ״טער זײן װענ. עם קומט אויכ דורבצוניין ו־ורך א״ניקע נרוזינ־שע דעדםער. ד־ או־םנעהוננערטע מה:.ה װא־ווט ז־ך אויף ד• ״,־•דרעכע פעדע־, או־ף די הײזלעך. סאז־נ׳וך מאכט אײוס און צוױי אן ענד צו אט ד• דויבערײען. דער גענעראצ פאסרזי װיפק־ שייט אן אויט־מאטום: ״דו אזוינער און אזוינע־, ארצ• מהוצןו (*.נים, איך באםעצ דיר נצײך קאפיטוצירן. אװעסר״נן דאכ געװער ד<ורט און דא,־ט, אנםיו־ן דײן װיצרע אדדע םינף ק־צאמעטע־ װײט פין דעד און ׳־עד םנואציע, דו אצײן זאצםט זיך מעצדן צו מיר אין חים און ד־גם פונקיפ און דע־םאר װעצן מיר ריך בצויז פארמשפטן אויןי 10 יאר תפינוה״... פאס־אװםק• װאדט. ווויף דעם פ ־אנט איז שטיצ. ער איז זיכעד, אז קאזשוך װעט אויספ־צן זײן באםעי.׳. סאז־.וך נרײט צו אן אטאקע. אויף פונסט צװיי אזײגעו־ בײנאכט. די אנאסע, אן אומנעריכטע, נעצוננט. אין פאנ־שע־ ש־עק צויפט דעוי ישונא — די םאזאסן, די בעםטע אם־צירן און ױנקיןר־םוצקן — מען ׳,יויםט, םען מאבט פרײ דעם װעינ. ביז נאװאדאם־גוק צויםט םען. פאקראװםק• אצײן ־אטע־ ע־1*) א. םעדאםיםאװיםש היײאר איז אין דאטנםאדבאנר נעפייערט נעװארן דעד 50־ יער־קער נעבױתנטאנ םון דעם באװוםטן רויםישן שר״בעד א. םערא־ םימאװיטש, װעצכער םאדנעסט אן אננעזעען ארט םײ אין דער פא- רעװאצוציאנערער און אויך איצטיקער דוםישער ציטעראטור. א. םעדאםיסאװיטש איז געבוירן אין א פויעריש־קאזאקישע־ שאםיציע אין קובאן. ער נעהערט צו דער עצטערער פייעיארע םון די רוסישע ׳טד־פט״פטעצע,־, װאם האבן זיך צכתחיצה נרופיירט ארום ד• דוםישע זאמלביכע־ ״זנאניע״, װאם םאקםים נאדק• האט ארויס־ נענעבן. שוין אין ד• יא־ן 1904—1900 האט ע־ אין ז״נע וע־־ צײצויננען זיך ארו־םנעװ־זן אצם שי״דעדע־ םון דער דא־־י־ארימק״ט אין ד• קובאגער ברויט־םטעפעם, פון װעי׳בע ער א־ז נעקומען. א־ן כמורע, פינצטערע פאי־בן האט ער אין א שטדעננ־־עאציםטישע־ םא׳־ם ארויםנעװיזן זײן צוגאנ;, זײן אידעאצאנישן אויפפאסן ד■ קצאסן־צעטײצוינג א־נם דארף, נעמארמ ד־ עקספ־אאטאצ־ע א־ן ר־ קאגםציקםן צװ־שן די בעצי־הסופים (קוצאקעס), ד־ קאזאקן — ד־ ״תושבים״ און די ״צונעפארענע״ — די נ־־ם, ר־ אצע א־בע־־ װאנדערעד, װאם האבן םון דער צארן־רענידוננ באק־םען צונעװא־פן א בײן, קצײנע ערד־שטחים, װעצבע האבן סוים :עקיעקם אויף צ• לעבן און צו מוטשען ז־ך. אין די יארן םון דער רעאקציע, װאס א־ז באצד נעקומען נאך רער רעװאצױציע אין 1905—1906, האט זיך סעיאפ־מאװ־טש במעט צוריקנעצוינן פון זײן ציטערארישער טעטיקײט און בצויז צ״טנװ״ז םארעםנטצעכמ אין דעיר ראדיקאצעד פרעםע ק־עםערע קארעספא:־ דענצן פון קובאן, װו עד האט ד• גאינצע צ״ט נעװו־נט. א. סע־אפימאװ־טש איז;עווען אײנער שון ד־ נעצײצטע ע־יל־ טערע רוםישע שריפטשטעלעד, װאם האט אננענודען ד• רעװאצוצ־ע. אצײן א קובאנעד, א ק־נד פון די ששעדיקע ק,בא:ער װײץ־םעצדער, ײעצבע זעגען גצ״ך בײם אנהויב נעװארן די א־ענע פון חעם פא־־ ביטע־טםטן בי־גער־קרינ, האט ער אין די ־א־־ן 1918—1919 אין א רײ קינםטרערישע יעפארטאזשן נעשיצרערט אין ״פראװדא״ און ״אױװעסמ־א״ ראם צעבן און קאמף פון דע־ דארםישער א־עמקײט, די פא,־טיזא;יש־ע ארו־סטרעטוננען קעינן ד־ קאזא־ן, א־ן די ברערצײ נענעראצן און אטאמאנען. דאם הויפט־װערק אבע־ א. םעראפימאװינושעם, װאם האט א־ם ארײננעפי־ט אין ד• ר״ען פון ד• פרא־עטא־־שע ש־״בער אין איב ־עצטנם באריכ׳ט נעמאנט — א־ז ז״ן ־אמאן ״דע־ א״זערנע־ שט־אם״. 1918. :א:ץ אוקדאינע, דא;, קובאן, גרוז־ע ־ די ב־ײט־ שפײבצעדם פון ,־וםצאנד זע;ע; א.;טערן £.; ך״ס אקופאנמ און פון ד■ ברערצײ קאזאקישע נענעדאצן און אטאמאנען. אויף דער :אנצע־ ציניע נײט מיט א שנעצן םעמפא ד• ־עסטאװדא־ ציע פון דעם אצטן רעזשים. די עיד װע־ט אפנענומען בײ ד־ פ״ע־ן. דאם פאצק קרעכצט אונטער דעם שײערן שטיװצ פון די ־עםטאײ־ירער. עס ברעכן אוים אױפשטאנדן, עכ אנטיטטײען פארטיזאנער אפטײרו׳ננען... אױף ד• קובאנער םטעפעם אנםשט״ט אן אדמײ פון דעד דארפישעד ארעמק״ט, װאס שצאנט זיך קעצדיש, פידם א מצחסה קענן די ־עסטאװרירער. די דאזיקע א־מײ טרעם אפ, אין דער טײצ אײ־ער, ד• אזוי :ערופענע טאמאנע־ נרופע, ד. ה. ד•;־ופע פון דעם טאמאנע־ האצבא־נזצ, װערט אפנעדיסן םו.ן די הו־פט־כוחות און ׳:ריאנט ז־ך דורך א װענ צײ־שן די שונאים, בדי זיך פאראײניקן מיט דער הו־פט־ ארמיי. אט דער ותנ װערט;עשיצדערט אין דעם װערק ״א״זערנעם שסראם״. ד־ טאמאנעד נדופע נעפינט זיך אין א סאזאקישע־ סטאנ־צע, אן אױםנעבראבטע, א פארביטעירטע. דער אנםירער אי־ע־ *) אין ד• ״ציט. בצעמעיר״ 31*15 נומ. 46, 48, 49 אין 51 זענען נעדרוקט געװארן ארטיקצען װענן דעמיאן בעדני, אצעקםאנ־ דער בצאיק און פיאדאר נצאדקאװ. ׳־עד.