Literarishe bleter · 1932-01-08 · 2 (8.1.1932) · p. Seite 24

דיסעראריטסו ברסססר 1\ס. 2 וזס*.) זײט 24 לויסדן? זײ האבן אויםגעצײבנט נעװוםט. אבער זײ האבן אויר;עװוםט, אז די ײד־שע קאםוניםטן קאנען זיך גי׳םט ארויםו—יען פון דעד ״ד״&ע׳ר געשיבטע, אז אט די געשיכטע רויפט זײ נאך ב,, ם־נםר ב־ז בירא־בידדטאן, כאפט זײ בםדד פאד ד• סארעם און *װ־ננט זײ — אפט דורך דעם ״ניע םמיעט!" (ני׳טט דערװענן ז־ך!) פ,ז נ־שט־ײדי׳פע קאמונ־םטן, אדער פון ארגעמײנע ,״ענירונגס־ אדגאנען, צו טון א־דע — דער געש־כטעם — נעבאטן. אזו■ דעדט א;ינזעישאפטרעבע נדו&ע, װאם;יו־במ פעםט אין דעם אםת פון אי־ ־,■סםא־״םן באדוױ, זואס איז א־בערצ־ינט, אז אט דעי אמת איז ־ל־ אויה אגעמען, אפירו אויף ד•, װאס װירן א•; זײעד פא— ב־־וננ נ־יסט ־עדן םון אים. אזוי האט געדעדט דעד ײד״םעד קולט•־־ צוזאמענפאד, װײר ע־ באט־אכט ד• ייד״טע קורטור אין ־אטן־ ראנד, װי זײנס א זאך, װי אן אייגעװו ואג, פוגקט װי ער באטראכמ ד■ ייד־׳טע םאםן דאדמ פאד א טײר פון ד■ ײדישע פארקםמאסן אויף נאד דע־ װערמ. םײ אידע־ש, םײ פראקטיש א-ז דעד צװײטעד צוזאמענםא־ פון דעד קו׳רטוד־געזערשאפט נעװען דער;עזונטער אויםררוק פון א;עזונטן א־נאנ־זם, א יכ־יט װײטעד, א צוגדײטוננ פא־ נאך נ״ע •נ—ט. װערטן זענען נאך נ־שט א־בעדנעקערט. טײכן ברענען נאך ני׳םט. א״ז־בעדג זענען נ;;ך נ״צט צעשמארצן. אבעד עם א־ז דא א נײע װיכטיקע ײדישע ארנאניזאצ־ע אין אמעריקע, װאם נײט אויף א נײעם װענ און פארמעםט זיך צו טון א נייע נעװארטיק־ נויטיקע ארבעט. פרייכט פדן ײדישן װאדטן כדי מיר זארן װײטינ־ קאנען אדויםגעבן ד• ״ריט. ברעטעד״ אן א־בערײם, מוזן מ־ר האבן אײער מיטה־רף און שטיצע. מיד פאדראננען נ־שט ק־ין סובםידיעס, מ,,־ װירן נאד, איד זארט •עדער אײנע־ א־ן ז״ן שטאט און שטעטר אונז באהירפיק ז״ן צו פארנדע־ םעדן די צאר רײענעד און אבאגענטן. אין א רײ שטעט האבן אונזערע פדײנט באװיזן בײ א קרײנער אנשטרעננוננ צו זאםרען אבאנענטן. םיד ותנדן זיך צו א״ך, פד״נט פון ״דישן װאדמ מיט דעד בקשה: טואפסי אבאואוזנװסיר;פאר רי ,,ריסי. ברססינוד,,.׳ די נעמען פון די זאמרעד און די צאר נעזאםרטע אבאנאםענטן װערן םיר פאדעפנטרעכן אין די ״רימ. ברעטעד״. סאדראנ ב■ קרעצקי;, װירנע ־ װארשע ערשט דערשינען: מ. בורשטיז איבער די חורבורת פון פלוינע מויאפגװו פ\\ ו*\ירױוי\ ײדיסו\ עוסמוסיר. — פר״ז 5.20 — בוכהענדרעד ביבריאטעקן — ראבאט! .40 8200^1 .6533 .0 .? ״קולט־ביך״ איז דעד גרעסטער בי־ כעד־לאגער םדן ײדישע ביכעד אין גאד דעד װעעטו ױורוור פו־ײוסי פװוז ײרױוו\ בוך, יגודוו גוװוורוויאפסי־ רוובוו ײרױוװו גויבריאסױו?, ראדף זײ\ פארבװו\ וזיסי\ גרטוזסיר 1ןאאו<ווראפיװ\ אוװסיראר\ בימװ־־ראגעו־ — וזיגו ״סורסי־בגר״. אדרוװז• װאדשע, 6עשנא 40, פ. ק. א. 66.33. שוין םעד אין פרט תון דירעקטן וזון איז דער באשרום צו אדנאניזירן אומעטום ״דישע דראמאט־שע ם׳עודיעם, באדן, ביכעד־ אויסשעטגוננען, ביםנר־חדשים און קצובן; צ; אדנאניז־דן מאגער— און םקורפטוד־אויםשטערונ׳ען; צו שזיפן מוזיק־נדופן וכדומה. אינטערעםאנט איז זעדב״ ז־עד פאדשלאנ, אז ד• ד־אמאט־שע סטו־ ד־עם (עטלעכע אזײ״ע עקז־ביט־רן שוין ב• דעד קו־טוד־נעזעישאפט) זארן א־ן באשמ־מטע זעד־אדן, צו די צוזאמענפאדן, ז־ך צונײפ־ קומען און מאכן א פ•; שײשפ־לער־שן (.יודדד. דאפ — צוזאפען מ־ט ד• אנדעיע ט׳נם־ק״טן זענען נישט נן ־;ןורסיװ, זײ זענען או•;■ ד־־עקמע קילמוד־אדכעט, און ז״ערם א •;זד פ־וכטכארע טיעט־ק״ט װעט ז״ן װע־ט 5 •א־ ד״ד װענן קולינװ. הוץ דעפ װעדן ז״ פעאדער פון צוצױננ פלזד ד• פארש״דנגינלע עלעמענטן, פאד •ענע, װאם די קורטוד־א־דעע װאלט אפשר ד-דעקיז ױו ז״ נישמ דעדנאננען. אלע אזו־נע;זדבעטן האבן שוין .ןד־עד אײך עקזיםטידט, נאםידקעך. אבעד ז״ האבן עקזיםט־דט צעװאדפן, אן א״ן צענטדאר־ אידעע און אן ארנאנױיױטעד ד־םצ־פלין. דעו אויפטו פון דער קול־ טוד־נעזערשאפט איז טאקע דאם, װאם ,* ציט אלץ מעד צו צו זיך ד■ פר־עד צזלטטײבניע נײםטיקע און ק.רכװי־ענעדנ־ע, צעמענט־ױמ ז• און פירסי זי א•;;> כאשט־מטער ד־כנזוננ. בײם צוזאמענתאד האט מען דידעקט גערעדט װעגן נדינדן א געזערשאפט־עכן גיארראג. דאם װעט םיינען נ־שט נאד א נײע־ אדגאניזידטער כח רנױבת דעם ײדישן בוך, זאד אן אײםרײזוננ פון און פאר דעם יידישן שריםמ׳ז׳מערעד. דאם װארט ״דיםצי=רין" איז בײב פריערדיקן צוזאמענפאר נישט נעהערט נעװ^־ן. א־צט האט מען ױאס נישט נאד נע־ערמ, נאר פארקעדפערט איין א באשרים. ״װער עב װעט נישט אײפםירן די אדגאנױאציאנערע התחײבותן אין משך וווין א באשטיםטער צײמ, זאל אויסנעשלאסן וחירן אי.ס מיכ־נריד״. באװײזט דאם וױדעד אויף װיפיר די קולטוד־נעזע־שאפט האט זיך דע״ץלפידט אלפ *ש און כח. פריער האט םען דאם װ.׳*דם ״אײםשל־סן״;אד איכעד די ל־פן נישט נעװאלט ברעננען. אײד. >: ײד האט :אד צונעבאמקעמ, אז ־א, פאד־ װאם אײגנטיעך :ישמ2 האט םען אים ש,ין ״אדײננעשראםן״, און ער האט זיך נערעכנט .־אד א מיטנריד. ־עד צװײטער צוזאמענפא־ האט שוין אדײםנערײנט פריכסיר. נישט םהם אידעישע האאב־צושט•־ מוננ, נאר אויך ארגאניזאציאנעלע;װן נאנצע התחײבות. און אזוי ככדד. א נזענטש, װאכ האט אדײננעשמעקט צופ צוזאםענפאר אזוי — אײף טשיקאװעם און איז דאדט פאד־ בריכן א הארין טא;. טאקע נאנצע זיכן שעה, האט מיד דערנא־ געזאנט: ״אי־ וױיםט, א־ך האב נישט לינ צו נײן אײף ״דישע צוזאםענפאיז. מען ,־עדט און מען דעדט און דעד םך־הכל: כטרנות. כ׳בין אר״ן אויף א האלבעי שעה און שוין געגריבן ב־ז םא־טא;. כ׳בין געװא־ן פאדאינטעדעסירמ. מען וואוז באמת אננענומען כא־ שרוםן פאר ארכעט. מען האט פארהאנדרנז װענן ארנאניזאציע־ פארמע;. מען האט פאדנמשלאגן א בודזשעט. פ׳איז דאך נאד װ• בײ רײטן״. עם אױ א ר־בט־קע אפשאצוננ.;•שני עד אצײן אױ;עװען פאראינטעדעםי־ט. פון פדײטאנ 9 אזײגע־ א'ן אװנט, װען דעד צוזאמענפאד האט זיך אגכעהזיכן ביז ניאונאנ 1 אזײנער פאדטא;, װען עד ויאט זיך נעשראםן, זענען דודכ:ע;א:גען כײ די זיצוננען שײנע עטיעכע טויזנט מענסשן. בײ דעד דעדעפענוננ אױ א טו־זנט קעפיקער עורם נעזעםן אויפמערקזאפ :ייז שפעמ־שפעט אין דעד :אכט ארײן. בנונע דעם אידעױוו\ אינהאלט פון דעה צוזאמענפאי װיר איך אניױיזן אויף אײן דעזארוציע, ד־בטיקעו אײף א הארבעד ־עיא־ רוציע, ײאם דעד צוזאמענפאר האט אננדנומען א־ן צוזאמענהאננ םיט דער באנריםו:; צו דער ײד־שע־ קורנ׳וד־אדבעט אין םאױעטן־ פארבאינד. די פארצװײנטע אייבעט אויפן פעלד פון ײדיש אין ־,זטן־ אאנד איז פרײדיק באנדיםט נעװארן. אנ-עד דערבײ האט דע־ צוזאםענפאד נעיאזט פירן די ״ד־ש־טוע־ם ו.*דט, אז זײער ׳םטערוננ צו יידיש, ווי א וזיסיר באויז פאד א צװעק,;ויז פאלש און אי דע־ גאציאואלוור װעדמ פון דע־ מאזיעדגע־ ײדישעד קוייטוד־ארבעט, א־ז עפעם, ײאס ז״ װערן מוזן אנערקענען, װי זײ ײעלן מ״ז אנערקענען דעם צוזאמענבונד םון אט דער ארבעט אין ארוו רעגדוור. האבן די באטײריקטע אין דער צויאכענקונפט :ישם נעװוםט, א> י־י ײדישע קאטוניסטן םײ אין ראטן־לאנד, שײ אין אמעריקע וועלן פון אזא דעזאי׳וציע ײשט װעיין ײיסן, יי אויסח״קן און ־•א־־