Literarishe bleter · 1932-01-01 · 1 (1.1.1932) · p. Seite 15

זײט 15 וסס^ \ ויסבראריבוב גיוססיגו ו\גז, אויםנעדריקט אין רי םערזן םון ש. האלקין ווענן ״אונזער דיכטוגג״ (זע ״זןםעס״ םון 6־טן אויטםט): ״זאלן שונאים יםרײען: טיר זענען רא באנרענעצט, באשרענקט איז אונזעד דענקען און צונעשטידט דער שװונג, אז עכיעצעד םון אויבן באצװיגנט אונזע־־ע םענעם און לײגט ארויח םון גרײטנס אונז יעדן אויף דער צונג״. ״זאלן שונאים ברײען״... א■ א. װ. א. ד. גל. אײה א מהלך פון גאנצע \ו\?ס אבטשורותד־קע שערזן י־עכנט אוים ש. האלקין (װי אין תוכחה) דאם אל־ז, װאס די ״שונאים שרײען און ברײען, ביז ער קוטט סוח־כל־סוף צום ריבטיקן כיוםד־ הישכל, אז: ״מיד גיבן אם דאם צעבן םאר דעם שענםמן ענד־ציל און םיד שיקן שטענדיק אונזער הײםן נרום: אלע טרײע בויער אין דעד גרויסער ברעךצײט — זײ ט׳־עז, װאם איז ליב זײ, זײ טיען, װאס טען נזוז״. צי דען אבער וז\\ טען טאקע, בויענר־ק ״דעם שעגסטן •׳ןנד־ ציר״ שטיין שטענדיק מיט קעפ פאריסענע צום אויסי־אנד און :ע־ װאידע׳װעז: — פלשתים עלינוי — פאש־סטן עלינו! צ• װעט עס נישט אמאי פארעכנט װעדן פאר א נײעם םין ״שעריקעדײ אויפן נעביט פון דעד אלװעלטלעד־םאצ־אליםטישעי- קולטור־בויא׳ונ: און צ• װעט טען נישט שפעטעד זיך װידער אמאל דאדםן שראגן על חטא אוי׳ך פאר דעם דאזיקן שטיין תםיד מיטן פנים צום ײדיש־סמ־שן אויסלאנד, פארנאכרעםיקכדיק דודך דעם א םך בויער־שע דערשײנוננען, װי בײ זיך אין דעד הײם, אזו• אויך — אין דעם כלונו־שט־פײנטלעבן אויסלאגד... נאר װי יאנט האראדאסער אין זײן נוט־פרײנמלעכן פאמפלעט אויף דעד ײדיש־פראלעטארישעד שרײבעד־משפחה םין םאװעט־ דוסלאנד: ״טען גראטט, םען עפינראסט, א׳ון יעדעד פעדאנאנ און פעדאנאגל מזכה איז אוגז אלע וואך טיט פרישן נאגל־טאנל מיט םרישן װינענרעט... און דאך דער לעזער םרעגט נישט זיכער: — װו זענען די ביכער אונזערע, די ביכעד״... א. א. ײ. (זע ״אקטיאבר״ פון 15־טן נאװ.). װען אט די זעלבע נאיװע שאלה (״און װו זעינען ד• בייער״?) זאל, חס וחלילה, כעבן א שטעל אוועק אײנער א לעזער םון אויס־ לאנד — װעט מען שוין יענעם לעזער ארויפ־םט־עלן א׳ויף אלע שװארצע ליסטעס, וױיל װיבאלד םע פדענט ״אן אויםלענדער״ — איז עם שוין בולטעד םאשיזם און קאנטר־דעװאלוציע... איז שוין טאקע בעסער נישט צו םרענן מער... פארד־יאג .ןייז ײ ג נ ס׳ — װארשע - פא *ז רי סיבג רזװ־טײוסי.■ I. א נײ בוך פאלעסטינע־לידער םון י. פ א פ י ט ר \ י ס א \\ גאל־״דעגע זאמדד II. םאציאלע לידער םון ט. ל. פו נ ײ ר ג\ ר \ז א \ פײערן איז שטאט . __ גירגמרלער־ײריטינװזיט־סאטיססיסװו ליסי(\ראסי\ר ס\\ אײסואנר און אוע אײף אוינ םיט א נראנדיעזן קולטוד־אויםשטײג םון די ײדישע :׳דבעטנר״קע מאםן םון סאװעטנםארבאנד״. איז דאך, דאסט זיך, נוט? ׳ לאזט זיך אבער אוים, אז — ״די שונאים ם\ן דעד ארנאניזירטער ײרישער פראלעטארישער ליטעראטוד, אפארטיניסטן און פשרה־טאכעד םון אלערלײ קאלירן זעצן פאר(??) זײערע פרװון אראפ(צו)רײסן דעם צוזאמענםאר םון די ײדישע פראלעטארישע שרײבעד, — זײעדע מאנעװרען װעלן אבער םלאצן!״ סףעגט זיך, װי אװי קאנען רי ״שונאים״ סון דער ײדיש־ םראלעטארישער ליטעראטור ״םאנעװרירן״, װיבאלר דערזעלבער אויםרוף שטעלט פעסט, אז ״די ײדישיסטיש־סאשיסטישע ליטעראטור םון אויסלאנר״ נעםינט זיך אין באדיננוננען םון פגלפוסומגריסך חורבן און צעםוילוננ״? קאנען רען םתים טאגעוודירן? קוסט שוין אױס, הײסט עם, אז דער אויםרוף האט גאר געהאט אין זינען די אײנעגע הײמישע ״״דישיסטן־םאשיסטן״, װאס שטרעבן אםשר םון אינעוױיטיק ״אראפצוצורײםן דעם צוזאטענ־ םאר םון די ײדישע פראלעסארישע שרײבער״ —;עםינען טיר אבער אױף דערזעלבער זי״ם םון ״אקטיאבר״, װו ם׳איז פובליקירט חער אויבנציטירטער אויםרוף אייר נאך א שטועס מיטן רורבוים־ פראלעטארישן דיבטער איציק םעםער, װעלכער ניט םאלננריקע כאראקטזס־יססיק םון רער הײטישער ײדיש־םאװעטישעד ליטעראטױ־: ״דאם לענטע יאר איז נענאננען אונטעדן צײכן םון דער שלאנ־ לער־באװענוננ אין דער ליטעדאטור. די ליסעראטוד האט אנגעהויבן אננעמען א ׳נאד אנדער אויםוען. רי לבצסיב ט\9\ר\ <װ\ ״גרגפאװ־ ((וםטוינביי, ״?אבינמםיטבײפ" א\\ ארימגסיאציב אױף ״גאונינו״ פארעװױורג. אונוער פרארעסאריפוע רימעראסיור־באװעגוגג איו גע־ װאר\ א וזא(ו\־באװעג\גג". און װײטעד אביסל: ״זעען טיר צװישן א טײל מיטלױםער א נתיסן קער צו דער םאצראליםטישער בױאוננ״ — און װיבאלד אזוי — פדענט זיך וױדער אטאל װ\ און װער זענען דאס יענע אויסערלעכע אדער אי־ ג׳ערלעכע ״שוסזים״, װאם קלײבן זיך אדאפצורײםן דעם ערשטן אלפאדבאגדישן צוגײםאד םון די ײרישע פראלעטארישע שרײבער? אלא זוזאס — ס׳איז װידער אמאל די אויבנאננעװיזענע אײנ־ נ׳ערעדטע קרענק סון רער אזײגערוםענער םארםאלנונגם־מאניע, װאס װעהט איבעדנענעבן בירושה םונם עלטערן דוד איבערגעבוימע פרא־ לעטקולטיקעם צו רעם שלאנלערישן ״סאלאדניאק״ און װאם נעסט אפ (בײ די בײדע ליטעראתשע תרות) אזויםיל אומזיםטע צײט און ענעחניע. סען איז אזוי סארשפיצט און םארחושט מיטן ״ײדישיםטיש־ םאשיםטישן אויםלאנד״, אז מען דערזעט נישט אםילו אין דעםזעלבן ״אויסלאנר״ די זוידקונגען און שפראצו׳ננען םון דער אײנענער פראלעטארישער ליסעחאטור. איר וו׳עט אומזיסט זוכן אין דער ײדיש־סאװעטישער פרעסע א רעצענזיע, צי כאטש א נאטיץ װענן די ״פראלעטפעניקעס״ פון אטעריקע, ארגענט״נע און פוילן, װענן חעס קאםוניסטישן זשורנאל ״דער האטער״ אין נױ־יארק, װענן דעם ״שטערן״ אין בוענאס־ אײדעס און ווענן פיל אנדערע ײדיש־פראלעטארישע אויסנאבן םון אויסלאגד, װעלכע םאררינען א באזונדעד אויםםערקזאטקײם שוין צוליב דעם אלײן, וױיל זײ תאבן זיכער אויםצושטײן א שװערן קאטף םאר זײער עקזיסטענץ. אבער רער דאזיקער וװקם םון א ײדיש־םראלעםארישעד ליטע־ ראטור אין אױסלאנד אינטערעסיחט כישט, קאנטיק, די פראלעט־ קולסניקעם םון םאװעם־רוסלאנר, דערםאר אבער וענען זײ נישס ם\יל און קארנ צו לעשן פיט עמערם טיגט די כלוםרשטע נעםאר םצד די אויסנעפאנומאזידטע ״שונאים״ פון אױסלאנד, בדי צו קענען סוף־כל־סוף םארטרײבן די שאטנם םון דער אײנענער ז,ײדישיסטיש- פאשיסטישער״ פארנאנגענהײט אדער אפשר צו פארשרײען אין זיך גוםא רעם םינחעדװערמיקײטס־געםיל פון א פראלעטאריש־נעװארע־ נעם ריכטער לגבי די קאלעגן םון נעכטן — די ״םרײע״ דיבטער םון אזיסלאנד. אזא מין מ״נדעחװערטיקײטם־נעםיל, װאס צװינגמ אין זיך נופא צו םארשרײען א נישמ־געשטילםן װײטיק — װערט אסבולטםטן