Literarishe bleter · 1931-12-25 · 52 (25.12.1931) · p. Seite 961

־י ליזזרןורי•* גוזגזזג ג\<ז 52 ן399.) זײט 961 טיד אירע אױ;ן. אטת, זײ זעכען;אך זײער יז׳נכ;עזוען, איחנ אױ;ן. — אבער זא;ט מי׳ר — ימזן םען רען צװײ ט$< אין יצעבן דא;;: ביםט מיר מי״ער װי רעד יעװארצאפר םון םײ;ע אוי;ן, און זאנט איר אלײן — קאן מען דען אן דעם זיך צונריםנײן מיט א מאן? איך יזאב א״ר נארנישט געזאנט דערויח. װאס ד.אב איך נע־ סאנט דע־ויױ זאנן? און דערצו וזאבן זיך צו ארנז אין דער אפטײ־ יוננ ארײנגעריסן עטיעכע פרויען מיט א סך פעקערעך און רעש. אין דעם אלגעמײנעם נעשםדעך .ױענן ד• ׳קיעבטע צײטן האבן קײן אנטייד נישט נענזמן נישט איך און נישט יעניע פרוי. ז• איז שװ״גנדיק געזעםן אויױ איר ארט מיט א פנים םון א מענט׳טן, װאס איז נעװוינט צו שװײנן. יאננ און אן אויפהעד. װען איך בין אראפ פון צונ — פריער םאר װארשע — איז ד• פרוי נעשטאנען בײם פענםטער און ראננ נעמאבט מיט דער האנט. דער װינט האט צעשויבע.־׳ט אירע האר און נאך מער צע־ פיאטשט איר ברײטן פנים. שפעטער אביסי בין איך שוין;עפארן אין א ם־רי איבער די נאםן פון דעד פוייישער פראוױנץ־שטאט און ארץ געטראבט. םאר־ װאם האט ד׳ פרוי מיר דאם ארץ דערצייאט? דװקא מיר, װאם אין אירע אוינן בין איך דאך זיבער נעותן די דײך־אננעטוענע פ־וי? איך וױים נישט. אפשר דערפאר, װאם א-ך האב ז• זײע־ אויפמערקזאם און נישט מיט ק״ן רחמנות־פנים או־םנעהערט. איך בין גיעםא)־; נאנץ־פרי איבער די נאםן פון דע־ פראױינץ־ שטאט. איך האב זיך אײננעהוקט אין די פארהאהעװעטע פניסע־ םון רי אײנצינע םרויען, װאם האבן אײדנריק נעיטפאנט איבער רי פד־מאר;;דיקע;אםן. איך בין;עװען א־בעראשט, װאם יעדע פון יי פרוי׳ען איז אזוי שטארק עניעך;עװען צו מ״ן מיטרײזנדע,־ פונפ רריטן ק5אם. עםכטלעכער פאדררעד אין דע־ ־דעצטע׳ר צײט הערשט אין ײדישן טעאטער א באנונ־ דע־ע הםקדות יןגבי די דעבט םון מדזברים און ־עזשיםערן. אײנצינע אדמיסטן און אז־טיםטישע קאאעקטיװן פ־רן אויױ פ־עטעם אן דעם הסכם און װיםן םון םחבריפ און רעזשיסערן, ני־טט רעכנענד־ק זיך אינגאנצן מיט די .־עכט םון ד• פאדאעטעורעם־דטע פערזאנען. א־צט םארן ארוים צוױי נעװעזענע ארטיםטן פון דער ״װייןניע.־ טרופע״ •. קאמען און ש. נאטאן קײן רומעניען, װו זײ האבן בדעה אױםצוםירן א;אנצע ,־ײ פ״עםעם, װי שייום איםם -- קידוש השם, שקום־עאיבמס — 200.000, י. ד. פדצס — בײנאבט אײפן איטן םארס, ה. יײוױקם — נוים, ד. בערנעיםאנם — דיער טויבער, אהרן צײטיינם — ״דנשטאט, י. פרעגערם — נםױן, מ. דיװיטיצם — הערש־עיע אםטראפאיער, יאן סאבריצױם -- ראםע. ד• דערמאנטע *־טיםטן האבן פון סײנעם פון די אונטערנעשר־בענע ני״עט באקומען קײן רשות. םיר פראטעסטירן װי צום שארםםטן ס־ע׳נן דער דאזיק־ער אום־ דערהעדטער הםקרות איון פארװערן קאטענאריש די ארטיםטן י. סא־ מען און ש. נאטאן אויםצוםירן די דערמאנטע פיעסעס. מיר ױעאן סיט רי שטרענגםטע םיסיען דודבםירן דעם פארװ־ער. פאר שדום אש און שדום־עדיכמפ ױדשים — באםודמעכ־ טיקט םט. רעבטדעבען, פאר ה. דײװיק און ר. בערגעדםאן — באםודמעבטיקט כחמן מײזיד, העדענע פדץ, אהרן צײטד־ן, יעקב פר־עגער, משה דיװשיץ, דור הערמאן (אין אײנענעם;אמען און אין;אמען פון יאן םאבריצױם) ד״ר מיבאד װײכערט. װארשע, 20 דעצעסבעד 1931. אדע צײטוננען װערן געבעטן איבערצוררוקן ד־עם דאזיקן פארװער. אט איז שוין דער צונ אין םודן נאכנ און יעדע וױידע אונטער־ נערוקט עפעם אנדערש אונטער רי אוינן: א שטיבד, א פאר בײמדעך און אט נאר סעדד. אבער דאס בידד םון די צוױי קינדער איז אדץ בודטער און בודטער אויסנעװאקםן סאר םיר. וױ שארױ האט דאם נרעםערע, דאם םײדעדע, נאכגעקוקט ױעם צוג. סיט אן אומעט, א םך עדטער םון רי זעקם־זיבן יאר אירע. האט דער צונ עמעצן אװעקנעשדעפט םון זײ? אדער זײ האבן סתם אזוי נעװײנמ םון דעם, װאם דעד צונ פארמ אװעפ און םון רעם, װאם זײ ,ױײםן;ישט װוהין און צודיב װאם דער צונ םארמ בכדד. אבעד נײן.;ײן! די קינדער האבן םארט עםעצן באנדײט. און איך האב זיך נעדאזט שפאנען םון אפטײדו;; צו אפטײ־ דוג;, סון אײן װאנאן אינם צװײטן, אומעטום ויך אפנעשטעדט, אוסעסום זיך אײננעסוסט, אבעד פון סײנעמם רײד און פנ־ם נישט ארויטנעדײענט, אז ב״ א כאםער װאנמ םון א װאקזאד־נעבײדע האט עםעצער פון זײ געדאזט ױך װײסן אונטז&רן רענן צװײ װײנענדיקע סינדער. נאך א היפש שטיסד צײט האב איך זיך צוריסנעסערט א\יף סײן ארט. אין סײן אפטײדוננ איז איצט אין װיגקד בײ דער ט־ד נע־ זעםן א םוױי. תגם די טאנצע באנס איז נעװען םרײ, האט זי זיך ביי מײן אדײנסאננ נאך מער ארײננערוקמ אין װינקד, פונקט װי זי װאדס םארנומען א םרעטר ארט. אבער זי האט באדי אין מיר םארנעםן. זי ־אט םארמאכט די אוינן און פונקט װי זי װאיט זיך אומנעסערמ צו אן איבערנעריםענע־ ארבעט, האט ז• גענוםען מאכן םימ די דיפן און אזוי וױ עםעם שטיד און הײם ארויסנעדערצײדט םון זיך. אזוי דאנג און אן אויםהער. אט א די ײאדט שוין נראד ־א נעסאנמ זײן די מוטער םון ־ענע צװײ סי׳גךער. איד סערפער האט נישט געצאפדט, זי האט :ישט;עשםירט םיט איר םויםט איבעו־ן פנים, און דאך האט זיך םיר געדאכט, אז די פרוי װײנמ נישט וױיניסער און נישט שװאכע־ םון דעם סינד דארט בײ דער װאגט, װײט הינטער אונז. — איר סוקט אויוי מיר, װאם איך ,־ער, *ונקס װי צו זיך אדײן — תאב איך פדוצים רערהערט איר ה״דעריק־שארסן קיד — א;עוװינתײט אזא. אדיז אראפצורעדן םונם תארצן. אבער זי איז אפנים שוין נארנישט אזוי געוװינט נעװען אדץ אראפצורעדן םונם תארצן. דאנגזאם און שװער האיבן זיך אירע װערסער;עדאזט חערן. די װערטער װענן דעם, אז זי םארט קײן וראהשע זובן ארבעט. און אז זי האט עפעם אזױ מורא. זי איז דאך שוין א נעשדאנענער הונט. אײנמאד איז אװעק איר םאן צו רער אדבעט און איז נישט געסומען צוריק. הײנט;עזוען, מארנן נ־שטא. פשוט נישטא. און װי עם איז איר רעטאדט אײו־סאדט נעװא־ן אין מח. דעמאדט, בשעח מען האט איר אגנעזאנט די נוטע בשורה און זי איז נעדאםן צו אים אויף דער אדבעמ. אט אזוי אי־ז איר ביז איצט נאך קאדט אין מח. דאזט אים נעבעך נישט צורו אין זײן סבר. אבער װער װעט זי פארשטײן בעםער װי ער. דערצײדט זי אים טאג־טעגדעך אדע אידע צרות ארױם. און צר\ת זעגען נעװען און זענען דא גענונ. עס זענען שוין פאמעדעך פיר יאר אותק. זי האט רעמאדט נעטראנן מיטן קדענערן קינד, מיט איד ײננעדע. צײ״ האט זי דאך. שוזעד איבערצודאזן ז״. ותנן דעם האט זי טאקע איצט צו אים נוערעדט. אםאד, זאנט ער איר צוריק, אז זי זאד נאך אמאד חתונה האבן. און אפשר זאנט יעס נישט ער. אםשר רעדן עם אררים פון איר די נעדאנקען, װאס די אדטע םוטער א,ן די שכנים ארום הערן;ישט אױף ארײנצושדאנן איר אין סאפ ארײן. דער עיקר דער שכן, דער אדמן. א סאטע ,זאגט ער, ותט ער זײן צו אירע סינדער און צו איר אדײן םער װי א טאטע. — איך בין דאך אאס ערשט םיר און צװאנציס יאר, איר האט געוױם געמײנט, אז םערציק? —■ האט זי פדוצים אנגעשטעדט אויף