Literarishe bleter · 1931-12-18 · 51 (18.12.1931) · p. Seite 946

ז״ט 946 ן398ץ ליזעואו־עזזז גלססיעו 9 א י ב ע ד ש פ # נ י ע ז גלײך, װי די גאנצע אמאאיסע נרויסיץיט םון דעם בונטן אעבן, װ*ם הןזט די שטןזט אננעפילט, װאאט זיך איצט אין דעם םיכצטערן בנין םארבאהא6טן. ינלײך וױ דאם םר״דײזע נעזאגג סון אירע אמא־ ליסע םאדאצן, דעד התפעציותדיםמד געברום םון אירע מעטשעטן, און םארמיפטע אערנען סון אירע ישיבות װאלט איצט נעציטערט און װיברידט אין אירע טונסעצע ורענט און זיך נעדיסן אין איצע זייטן. עם ציען זיך די נאסנדייןע םלאםענגא־טענער פון םיין םליינעם, נאענט־געװארעינעם באנלייטער. עם שװיסט איבערן טאט די םולע, שװייגנדיקע לבנה. נעםל־איין, נעסל־אוים. שטיל און טרויעריק. פאדװאם דאכט זיך מיר, אז איך בין םארבונרן םיט דעם אלעם שוין פון לאיננ? ערגעיז ט־ף אין מיר גייען אויױ די וױיסוטיק־בענהשאםט־ פולע װערטער, םיט װעלכע אבן שאפרוט האט זיך נעװיענדט צום כאזארישן קעניג: אויב עם געםינט זיך ערגעיז וװ אן ארט, אויב ם׳איז דא א קי׳ניגרייך, װו םיר װערן נישט אונטערוז־יקמ, ױאלט איך סארבוינן םיין כבוד, פארװארםן םיין נדולה און נעגאננען פון בארנ צו טאצ, ביז װאנען כ׳װאלט גיעקומען צו דעם ארט, וװ םיין האר טוט רוען, צו זען זיין נרויםקייט... עם יטםעסט ד• נאכט מיט די צארטע ריחות םון אראנזשן און צ־טרינען, װאם װינן זיך שםיל אויױ די שלזמערנדיקע טוניזעלע בייסלעך. װי רעטענישן װיקלען זיך און קנוילן זיך אייגם אינם אנדערן אריין די װייםע געםלעך פון דעם אראבישן, סויזנט און איין נאכטיקן קארדאװא. אויך דאס בייטאניקע <עבן פון קארדאװא איז שלוסערנדיק, חלום־ארט־ק און אין זיך פארטיסט. איך קאן זיך נישט דערטאנען קיין איין צו־הויכן, שנייד״קן נעסצאגג, ארער צו־שארםן גערויש, װאס זאא אין ס״ר האבן איבערנעבליבן נאך דער שטאט. אל*ז איז פארװישט, פאי־שטילט און עכא־ארטיק. װי אן אויסנעטראכטע, אויס־ נעפאננסזירטע לינט זי, די װייסע אפריקאנישע שטאננ װו ריין איויג פאלט, זעען זיך די איבערגעבליבענע געטורעמטע םינארעטן. װוהין דיין ב<יק קערט זיך, זעסטו די בערנ, די םיעחרא סארענא, װאם הילן זי ארום. װי די קאדאװאנען אין דעד םדבר, ציען זיך דורך די נעםלעך די לאננע שורות אייזילען, װעלכע זענען דא כמעט דאם איינציקע טראנספאדט־ר־מיטל. איין אייזל איז צונעבזנדן צום צוױיטן, און פאמעלעך טרעטן זיי אײנם הינטערן אנדערן, אננעטריבן חרכן מאניאטאנעם געזאנג םון זייער םירעד. אט זענען אייזל־טרייבער םיט זייערע איינצלנע אייזעלעך. אזיף יעדן פון זיי איז אנגעלאדן א בארנ מיט םחורה, װעלכע איז צייטנװייז חריי מאל אזוי גחויס און אזוי הויך, װי דאם אייךל אליין. אויף איינעם איז א נאנצער סקלאד מיט שװארצע קוילן. אויף א צוױיטן איז אננעלאדן א גאנצעד נארטן קאלירטע גרינצײגן. א ידריטם טראנט אויף זיך א גאנצע הורבע נע־ פלאבטענע קוישן און םארביקע טעפיכער. ם׳זענען נײענריקע, װאנ־ דערנדיקע קלײטן. דאם לײכטע קלינגען סון די נלעשלעך אויף רי אײזלשע העלזער מישט זיך אויס מיט די מעלארישע נגונים, טיט װעלכע די אײזל־טרײבער רופן אוים זײער סחורה. סרויען קומען ארויס םון די הײזער, שטעלן זיך ארום די װאנדעחנדיקע קלײטלעך, האינדלען, דיננען זייך און קויםן. אבער אלץ שטיל-און אן נעלארם. די געסלעך זענען דא וױיס. וױיםער, װי אין םעװיל. דער היסל איז דא בלא. בלאער װי אין סעװיל. דאם לעבן איז רא באהאלטע־ נער. די טויערן םוןירי הײזער זעגען רא נישט אזוי אפן, װי אין סעװיל. זײ זענען שװערער און טאםיװער. די טירן םון די ר״כעדע הײדער זענען םון צעדעו״האלץ און מיט בראנז באשלאגן. און אייד םאטשיאם זעען זיך דא נישט אזוי אפן װי אין סעזו״ל. זײ זענען טיפער אין הויז ארײן פארטראנן. רי פענסטער זענען שװערער םאר־ נראטעװעט מיט די אײזערנע שטאבעטן. אלץ איז דא םארבארנענער, םודותריקער. ס׳איז דער רעמענישדיסער אריעגט. ם׳איז דער אין זיך םארטיםטעד םזרח. די געםלעך זענען אזוי עננ, אז צוױי טענטשן קאלען קוים א ב ר ה ם ם ײ ס ס? ב 1 ' ם םײן ד ײ זע ק א ד ד א װ * ױװופוג.! פון אלע זײטן טראגן זיך שט־ל שמעקנדיקע ריחות פון די צ״טרינען־ אין מאראנצךבײמלעך, װאם שאטע׳נען זיך ב״ די װײם־;עקאלכטע הײזלעך, אדעד אין די קלײנע, ז״טיקע גארטנדלעך. װ• ם־לועטן שלײכן זיך די טונקעלע אײזל־טרײבע׳ר, פידנדיק פאר זיך די קליינע אײזלען, װאס פילן אן די נעםלעך מיט א מאדנעם צ־טער־ ד״קן נעקלא׳נג. בלויז אײנציקע נעצײלטע פארבײנײער אײלן זיך דורך די געםלעך אין דעו־ שפעטער נאכט־שעה. טיד און טויער זע־ נען צונעקלאפט. םין ערגעץ זעט זיך נישט קײן ליכט. ם׳איז בליו־ז לבנה־שפיל איבעד וױיםע װענמ און װענן. ם׳איז בלויז שאטן־שפיל א־בער ענגע, נעקרומטע נעםלעך. וװהין פירט אט דעד פאינטאסט-שע׳ד לאב־ריגט פון צוזאמעג־;עפלאכטענע און אויםגעקנוילטע דורכגאננען? כ׳פארליד די דיכ־ טונג. איך פארלאז זיך בלויז אויף מיין אינסטיכקט. איז עם דען נישט אלץ אײנם? טדעט איך דען נישט איבער קאדדאװא? — און פין װאגען האט זיך צו מיד גענומען דער קלײנעד, באד־ װעםער שפאנישעו־ װנגל, װאם שפאנט צוזאמען מיט מיר איבעד מ־ין דעטענישדיקן װעג? װען האט עד זיך צו טיר צונעקלעפט? שוין עטלעכע מאל װי ער האט פרוב־דט ירעדן צו םיר. איך םאר־ שסיי;ישס. א פאד מאל האט ע־ מיר געװאלט עפעם דערקלערן. ד־ הויבט פאדוױנרערט ם־ט די סאנע־ע, קלײנע פלײצעלעך, און שקעפט ז־ך םיט םיר שװ״גנדיק. לאננ גײען מ״ר אזוי אין דער וױיםעד, טרויעריקער נאכט. און טיטאםאל הויבט עד אן שטיל אונטערצוברומען עפעם;אסנד־ס־פעלאנכאלישם. דאם ברומען גײט לאננזאם איבער אין שט־לן געזאנג. אײנם נאכן אנדערן זיגינט ער די פלאמינקאס, יענע בענקשאפטפולע אנדאלוזישע ל־דער, די מורישע נעזאננען, װאס זענען פול מימ דעם טרויער פון אראבישע נעכס, און הויכן מיט דעם פרימיטױון אומדו פון די אפדיקאנישע װיםטענ־שן*). די אלע באזונדערע, אפגעריסענע פלאםענקאם גיםן זיך פון ז״ן ױנגן האלז אױם א״ן אײן לא׳ננן, אומעטיקן ננון. עם ציקלט דיך דאם נעזאנג, ציט זיך א\ן יחדייט זיך אזוי מא־ נאטאן וױימיסדיק, אזוי םודותדיק פאדבענקט. און אט קומעין מיר ארויס םון דעם געפיאנטער צו אן אומ־ הײמלעכער, משונהדיקעד געבײדע. די םעזקװיטא, — דאם אטאליקע אראבישע נעבעט־הוייז, אדום װעלכן עס האבן זיך קאנצענסרירט אלע נײםטיקע און רעלי׳גיעזע כחות פון אבדאר־ראהמאנם;רויםן אויםשטײג. דער װונדערלעכםטער איבערבלײב פון םערבדיסן קא־ ליםאט, די נשמה םון מורישן קארדאװא. ווי א ׳ריזיקער, פינצטערער ארון פול מיט שאטנם ליגט עד, רער מאסס, אין מיטן םון דעם געפלעכט פון;עםלעך און דורכ־ גאננען. ער דארף זיך נאר עםענען און ער װעט פארםל״צן די שטאס מיט די מיליאכען נײסטער, װאם באהאלטן זיך אין אים, און לעבן דא וײער שאטן־לעבן די״ט פארגאננענע און נישט־פארגעםענע צײמן. שרעקנדיק ציט זי זיך, די מעזסוױטא, מאםױו און אימפאזאנט סיט אירע שװערע םעםטונג־װענט. אין בלײבן נאכט־ליכט זעט זיך נאר א״ר טוכקעלער סילועט, װעלכער ציט צו זיך און רופט. מיר גײען זי ארום םון אלע זײטן. גײען אװעס אין די שטײנערנע נעם־ לעך, חרײען זיך ארײן אין די זײטיקע דורכנאנגען און קומען ױידער ארוים צו די מעזקװיטא־װעינט. *) פלאמענקאם הײםן אין שפאגיען נישט נאר די טענץ, נאר אםילו די לידער, װאם װערן צו זײ צונעזמגען, אפילו די צינײנער, װאם טאנצן און זיננען זײ די באצײכענוננ שטאמט פון דער צײט, װען די שפאגיעד האבן געהערשט אין םלאנדדיען. מיט דעם נאטען באצײכנט סען הײנט אםילו די אנדאלוזישע קאל״רפולע קאםטױמען.