Literarishe bleter · 1931-12-18 · 51 (18.12.1931) · p. Seite 939

זײט 939 ק ריפפראגי•* גלפאפו וװז. ו98נ.) סולסור, וואם ווערט נע׳ןואםן אוםעםום, אין די אלע ײדי׳מע יעובים. נאר נישט אײלז זיר םיטז אאװעלטלעכן תו׳וטור־םאנגדעם. עו־ רארױ גערוםן װערז נישט םון אויבז, נאד פון אונםן, דורך רי סולטור־ממעל׳עאסטן, װאם װעלן םילן אין אים די נױטװענדייז״ט. און דערװײל — דארח מעז בייעז קולטור־געועלמאסטן אװף די ערטער. םאר םון אט די באזונדערע לאקאלע און לענדי׳םע אםטײלוגגען. דאם װעט זײן א נאטירלעכער, ריגטיתער אלװעלטלעכער סילטור־ סאגנרעם. צו אים רארםן םיר שטרעבן. אבער סורם־כל הארף זײן דער לאזוננ: בויען די קו׳צטור־נעזעלשאםט] אויף די ערטער, שאםן די אייגצלנע םונסטן, וועלכע זאלן שםעטעד זיך צונויםםוםען אויף דעם אלװעלטלעבז סאנגרעם םאר רעאצער ארבעט לטובת דער ײדישער ב א י אין הויז איז דא א װײב און א זונדל, םאר װעלכע ער אױ ביז ה׳״גט צו טאג טסר־ב זײנע טעג אין שאם. איז די םדיערדיסע יארן זעגען די יםענסטע טענ םארצערט געװארן אין א היטי־םאבײס און ה״נט װערן זײ פארצעדט אין א פוטער־שאם, וװ ער איז כלוסר׳םט א שטיקל ׳םותף. װעז יפאסט א. דאבאי זײנע פרעכטיסע נאװע׳צן? איך שטעל טיר םאר, אז די ׳טעהן סון ז״ז ליטעראדיש] ׳שאפן םוזן זײז בלויז איז די אװנטן. זײז םרוי, א ׳םסיר און באשײדן טענטש, װעלכע איז אזוי שפארעװדיס מיט אירע װערטע־ ביים רעדן, װי ער איז אין זײן שרײבן, באשעסטיסט זיך םיטן בן־יחיד, און ראבאי מיט ו״ן לױלסע אין םויל, זיצט ביים שרײב־׳טיש. דער רויך םוז זײן לײלסע נײט אויף, װי א שװײגנריסע װארנוננ, און םאמע און װן װינסען זיך איבער איעם צום אנרערן: — ששש... ער שרײבט. יעדות, אז אזוי איז דאם, זענען די װערס, װעלכע ער האט ביז הײנט אונז נענעבן. און נישט אומזיסט איז זײן רוסן נעבויגן גישט גאד לויט זײנע יארן. א פנים א ױננם, און א רוסן, וױ בײ א זסן. אין ױי םריערדיסע יארן פלענט ער זיך באװײזן אין רעםטא־ יראן, װאם איז סעװען דער מסום־מסלט םון די ״ױננע״ און רײנט טוט ער עם זעלטענער. אן איויסנעװאשענער, מערסטנס אין א סונסעלן אנצוג, םלענט ער זיך באװייזן אויםן שװעל, םארו־ם די לױלסע, מיט װעלכער זײנע ליפן צעשײדן זיך זעלטן און נלײך נאך איר זײן לעננלעך ברוין פנים טיט די צוױי שװארצע, שײנענדיסע אוינן. — העלא, ראבאי, — באנדיםט םען אים םון אלע זײטן און ער שטײט אין דעד טיט םונם רעסטאראן. שסייכלט צו יעדן אײנעם און סאן נישט באשליסן, ב״ װעלכן טישל זיך צו זעצן. ער װאלט א בעלן געװען זיך צוצוזעצן לעבן יעדן אײנעם. נ. סײן נרויסער בעל־דברן איז ראבאי נישט, רערסאר איז ער אבער אן אויסנעצײסנטער צוהערער. איך האב ליב זמ סוסן אויף איים, װען ער איז אין א נע־ זעלשאסט. גישט נאר זײנע אויערן הערן, נאר אויך זײנע אויגן, זײנע באסן און זײן לױלסע אין מויל. יא, אויך זײן לױלסע הערט זיך צו, ותן עמעצער רערט צו אים. לויט די שנירלעך רויך, װאס שלענגלען זי׳ך ארוים םון איר, סאן מען זייער לײכט דערסאנען, װי ער דעאנירט אויף די ד״ד, זואס װערט נעדעדט ארום איס, אדער צו אים. בלויז אין זעלסענע םאלן האב איך געזען ראבאין ארויס־ נעמען רי לױלסע פון טויל און רעדן סיטן <*ל. און װען ער טוט עים, איז דאס כטעט א געשעעניש םאר די ארוםיסע. אלעטענס פנימעד װערן םול מיט אויםמערסזאמסײט: — שאט, זאל זײן שטיל, ראבאי רעדט! מיט יארן צוריס איז ראבאי נעװען א םארטער אין דער װעסט. טרעסט זיך אמאל, װען ער רעדט םון יענע טענ, איז יעדע זאך, װאס ז. וז ״ ו ג ע ו /; י ו י ןן ד ק א♦ ד א א. ארנם טומלדיסן םארש, װאס די ״ױננע״ האבן אננעהױבן טיט ־ארן צוריס אױף די ליטערארישע פאזיצ״עם סון די ״ארסע , א ז א. ראבאי געװען דער שמירעד און געטרײער מיטגײער. און םיטגעגאגגען איז ער גישט אזוי ציוקיב דעם, װאם ער האט געמוזט אויססעםםן א פראץ סז>־ זיך, װי צוקיב סימפאטיע צו זײנע סאלעגן. אויף וױםול איך געדענס, האט זיך ס״גער םון די ערמערע שריםטשטעלער נישט געשטעלט ראבאין אין װענ. נישט אים און נישט אפאטאשון האט עסעצעד םון די ארט־ געועםעגע נעסרוװט באסעםםן. יעדער אײגער, װעלכער האט גאר געראזט םאלן זײגע בריסן אױף זײ, האט נלײך באמערסט די געזונטע און א״גנארטיסע זוערס, װאס אט די צװײ סערנדיסע טאראנטן בדענגען ארײן אין אוגזער י־טעראסור. םארשט״׳ט זייך, אז װען רי ״אלסע״ האבן א װאדף געטון עטלעסע שםײנמר אין דער טחנה םון די ״ױננע׳/ האבן יראבאי און א&אטאשו זיך אויך נעםילט נעטראםן, איבער דאם איז גיכעד :עװען דערםאר, וױיל זײ בײדע האבן יזיך נישט געװארט אויסשפאגען םונם שסאן, אין װעלכן די נאנצע נרוסע איז גענאנגען אין יענער צייט צוזאםען. אב׳סל שפעטעד תאט זיך אפאטאשו יא אויסגעשסאנט. זײן איספעט האט איס א ריס נעטון און אים אװעסנעסראנן אויף װענן סיל ברײסערע, װעלסע האבן אים גאר ניך דערסידט צום םאםע אויבנאן אין אונזעו־ ליסעראטוד. אפער א. ראבאי איז כסדר און געטרײ געבליבן אינם שפאן. אפילז אין די שפעטערריסע יארן, װען אין דעד נרופע ״ױננע״ זענען בלױז אײנצלנע פארבליבן, האט ער זיך אין זײער סרײז נעהאלסן. און םינורירט, װי אײנער םון זיי. זײנע םײנע דערצײלונגען און ראטאנען האבן שטענדיס בא־ שײנט זײערע אויסגאבן, און זײער נעװיכט האט נעהויבן נישט נאר זיין אייפענעם פרעסמיזש, נאר אױך דעם פרעססיזש םון זיינע סא־ רענן, פון דער נאנצעד גז־ופע. — א טמער חבר, — זאנט טען שטענריס אויף ראבאין, און ער אל״ן טדאנס סונדעסטװענן סײנםאל נישט זײן נוססיציט, װי א סגעפל אױף זײן סיסל. נישט טיס סיין װארט און נישט םיס זײן האלסונג האט ער סײנסאל נישט נעלאזט װיסן, אז ער איז א נוטער און אן איבער־ נענעבענער, און אז עםעצער סוטט אתם עפעס רערםאר. אדרבא, אין א. ראבאיס האלסונג אױ שטעגדיס רא עפעס אזוינם, װאם ניט דעם אײנדרוס םון א טיםער דאנסבארסײס צו אלץ און צו אלעםען םאר די חסדים, װעלכע װערן אים נעטון. — א םיינע דערצײלוננ אײערע, — סוס עסעצער א זאנ צו אים, און ראבאים שװארצע אויגן צעבליצן זיך, וױ בײ א י״ננל, װעסען א נוסער סעסער שענסט עפעס א שײנע םתנוז. ב. א. ראבאי איז נישט סײן זײער אםטער נאסט אינם ליטערא־ רישן סאסעהויז.