Literarishe bleter · 1931-12-11 · 50 (11.12.1931) · p. Seite 932

1397■) 50 דיסטולזרישט ברס&ימו 1\\ז. ז״ט 932? ־ש, ־. 7אר3זאן/5ראג די מחלוהרת צול־יב א פילכמ איבער יאראסלאװ האשעה 'ידעד און הוכיאידעסקז. ער פארפאםט *זצייז די מוזיק צו ז־ינע רידע־ און ״־פי'ט זיי טאקע אויס אויה האדנואניקעם. האיעעק •ע־קט א־ייז עטאעכע פיז זיינע אידער אוז הוסאדעםקעס איז דער דעדאקציע פח דער אננעזעענעד פדאנער טאנ־צייטוננ ״נארארני־יוםטי״, װעא־ כע פארעפנטרעבט זיי. עד :אסוכזט צונעיעיקט האגאדא־, נויט דע־ פק׳צה װייטעד צו יטיקן כואטעד־אר... האישעק װאנדערט װייכע־. ער פארט קייז װ■;, ׳טפרייזט־אויס נאניז םעדייען. איז עורה־רגר איבעד דאאמאציען, םיאװעניען און װערט א ם^אװייטעד פאטד־אט. אייז װעז עד קומט צודיק קיין פדאנ א־ז ער ־עוין אן אנערקענטע־ ׳ט־ריפכןיעטעלער. אאם א עטענר־קעד מ־טאידבעטעד אי) דעד דערמאנטע.־ טיטע־ כ־ט־נאציאנאאער צייטוננ איז איז אינדעדע צייטטריפטן, האט הא־ יטעק באקומען א נדו״םן רעזער־ק־ייז און אינניכן װערט ער דעי־ ריבאייננ פון דער פדאנער קינםטרעדייטער באהעסע. האיניעקם ׳עאפונגם־פען איז באיעטאנען איז דער אייגנארטיקײט צו זיין אאקאנ־ע, בייםיק און דערצו מיט א פון נאט נעבעניעטעד חכמה, װאס האט א־ם נעמאבט פאד דעם טיעעכייקן מאדק טזוען. האיבעק האט נע״טאפן ם׳דוב זיצנדיק אין ד• װיין־׳צענקאעך און א־ן ד• ״באק־דנדםטע קנײפעם א־ן דער הברותא פון פא־ברע־ כעד, ננבים און פדאםטיטוטקעס. ער איז געװארן אן אפטעד נאסט אין די פאי־יביידנםטע פאאיציי־קאםיסאד־אטן פון פ־אנ צואיב זיינע אוואנטוד־םטייבע המצאות, םקאנדאאן און ׳בקאצײצע ׳בפיצרעך. •*־ װעדט אפט אדעסט-דמ. םיט יעדן פאאיציאנט און קאמיסאד א־ז עד אויםנעקאבט, איז מיט אים אויוי דו און מען באפרייט אים... קיין כבוד האט הא־נ־עק נ־יבט פארטאפט ד- ־עדאקצ־עם,. װ- עד האט םיטנעאדבעט. עד װערמ פון דארט באזייטיקט. האינ־עק :עמט זיך עם נ־יבט יטטאדק צום האדצ;, כאטיצ זיין עקאנאמיטעד מצב װע־ט אר־ז קד־ט־ייג־ע־. עד ׳נ־רי־בט •װייטעד און ־באפט קעדנד-יע הו-מאירעסקעם ,דעדצייאייננען און אידעד, וױעלכע װעדן פון צייט צו צייט אירויסנענעבן פון פארינ־״דענע סאדאאגן. זיין אעבן, הגם זאירנאאז־באהעםייטי, א־ז אבעד נעװען פוא ם־ט טדאגייפער דאמאנטיק. האיבעק האט חתונה און פאראאזט די פרוי. אבער ז־ין קינד, א יוננעאע, װאס ער האט יעטארק איב, נעםט עד צו זיך. טדאכט כסדו־ צו פארזארנן דאס קינד מיט כא־עוב. זוען עד קאן מעד :י־צט קעםפן קענן דער נויט, הייבט הא־עעק אן צו יװעדן םױ־עבד־קער און נג־אכמ װענן א ״תכאית״. ער װארפט זיך צו ב־״יעראיי מ׳שונהד־קע פרנםות. האיבעק איז נעװען א נװאאדיקער איבהאבער פון... היינט. בסעט מיט אאע מיגי כאבים איז ער נעװען חבר. ארום אים האבן זיך ׳צטענדיק ארומגעיצארט א האפטע מיט הינט, עד האט זיי נעקאר־ מעט. מיט איינעם פון די באאאסטדע הינט, א נרויסעד קוד^אטער כאב, א־ז הא׳צעק נעװאדן א נוט־ברודער. פאר אט דעם הונט פאענט ער אײנטענהן, זינגען און רעציטידן ׳צט־ידנר פון ז־־נע הומארעסקעס און אידעד. — דו, קודדא, הבד מיינער — האט ער נאעסנד־ק דעם הונט געזאנט, -- פאר־צטייםט מ־ך אסבעםטן... דו העדסט מ־ך כאטיצ או־ם און אאכסט ני׳צ־ט פון מיר, װי זיי דאידט, ד־ הפקר־ מיננטיצן און עם־־האדצים פון די דעדאקצ־עס... אט די איביצאפט צו הינט, האט האיצעקן נעבראכט צו װעדן א סוחר פון ה־נט... מ־ט דער םיטהיאױ פון א פער־פער־ע-מענטיצ עפנט ע־ ביצותפות א קראפ פון הינט. דער יציתוױ ז־ינעד אקחנט ד• הינט, האיצעק יװא־צמ זיי, דייניקט זײ, טוט זײ אן פאריט־ידענע בענדאעך אויױ די העאזער. דעד ״םסחר״ אנטװיקאט ז־ך :י־צק־צהדיק. ב־נו־אביגו זענען אננעקומען צו דער פאאיציי מעאדוננען װענן פא■'־ אוידענע אדער נעננבעטע הינט, און הױה מען האט נעװוםט, אז הא־צעק האט א ׳צייכות צו דעם, א־ז םען באפא^ן ז״ן קדעם^, און אאע הינט זענען באפרייט :עװארן פון דעד :עפאננניצאפט... הא׳צעק פאאמ אבע־ נייצט בײ זיך. מ־אא, װעט ער או־סנע־ פ־נען אן אנדערע פ־נסה. און האיצ־עק האט מאקע או־םנעפונען אט־װאס־. י ביצותפות מימ דעם זעאביקן חבר האט הא־צעל נעעפנט א צירקא פון... גמפגרסינו היװז... זי:מ עטאעכע װאבן א־ז רעד :אמען ־א־אסאאװ האיצעק (דער גע:יאאע־ מחבד פ־ז ״בדאוון םאאדאט יצװ־־ק״ און פון א יצא' אנדערינ םי־במעדהאפטע הומארעםקעס, װעאבע האבן א־ם געקדו־נט איס ד־נם טיצעכ־־צן כ׳א־י, טװען), :עװארן דער מ־טיפוניט פין א י־טע־אי־־יצן סקאנדאא. האיצינק. ״דער אעצטע־ באהינם״ (װ־ רעד האיצעק־פיים ה־יסט), נעפױט ז־ך יצוין או־פן ינואם האמת. אבעד עס דוכט ז־ך, אז האיצעק א־ז נאד או־פגיניצטאנען תח־ת־המת־ם און האאט זיך ביי די זייטן פון ניניעכטער. װאס א־ז נעיצ־ען, וי־אס האיצ־עק, דעד אפנאט פון דער טצעכי־ יצע־ קינסט־ערייצ־נ־ באהעסע, דע־ איבא־נג פון דעד פ־אנער ױנ:ט און פו:ם פ־אםטן ״עמך״, א־ז :עװאדן דאס טאנ־נעיצפדעך ביי דע־ בואװא־־פ־עס־נ אין ב״ די ק־ע־-קלעך־קינםטױנד־־צע סאאאן־ זיצ־י־:אאן, אז איע אן או־ם:אפ זע:ינן פאוצ־ם נעװארן אזעאכינ פ״ךפי*נד־קע צע־־בעי־־ח״מויקעס, און פ־אטעסטירן, ה־מא־ מען ט״צעפינט הא־צעקן?... נעײ־ס פא־דיגט א טויטער פ־עטינט. אבע־ עס האגדאט ז־ך דאך נ־יצט, חא־אה, א־ן מבזה זײן האיצעקן. ארדבא, האיצעק װערט א־ן דעם פ־אפ נעװ־זן אזו־ ,ױ־ ער א־ז נעײינן: מיט זיין אעבן און יצאפן. מ־ט זיי:ע פ־ײדן און איידן, -־ דעד אויםע־נינװ״־-אינבינ־ ק:ויא פון הא״צעקם פייז״טיקער קינסטיע־־יצק״ט. פ־א:טא זו־יני א.ין אױואן םאק, צװיי באקאנטע טיצעכייצינ ׳צר־פטיצטעיעד װאס :־אטן, אנב, אאם ד־ בינסטינ ב־אנדאפן פון זי־ער פאו־יצטא־בענעם ױננט־הבד יאדאםאאװ האיציעק, האבן ביצות־ פות אדויםנענעבן א בוך מעמוארן, װאס :עמט א־ום האיצעקס 'ינבנם־ב־אכדאפיע. א־ן דינם דאז־קן בוך האבן ד־ מהב־־ב :ע״צ־אדע־ט האיצעקס יעבן, אזו־ װ• עם א־ז נינװען א־ן דעד װידקאעבקייט. אדאנק דע־ א־׳ז״ט־קיני ב־אנ־אפ־ע דעדװ־םט ז־ך ד• עפנם־עבק״ם־ פון ־צטו־נע■:־ ד־קע בא־אקט־נר־םט־־צע פדמ־ם, ײאס קאמפראמ־ט־דן, אפ־צי נע־ װ־םע קד־יזן, מ־ט ײעאבע הא־צעק א־ז בעת זי־ן ■יעבן נעקומען א־ן בא־־דתג. אבעד אן אמתע ביאנ־אפ־ע װינרט דאך נייצט :עיצד־בן כד־ צ,י פא־העד־עכן די נע־צ־אדעדטע פינרזאן, נא־ אר־־סצ־ב־עננעז רעפ נא;צן אעבנם־אינהאאט. נאך מימ א ־אד צוד־ק, ײ־ :אד ינס ־א־ז דע־יצינען האס בוך ורענן האיצעקן, האבן פי־נ־צמעקע־ ז־ך :עידונזט.;אד זינט דאם בוך א־ז נעװא־ן פא־פיאמט אונטע־ דעפ ט־נצ1: ״דעד ׳1ינצטעד באהעם״ — איז הימא עפן זיך! דעי פיאם נופא? װ־ א־ן א קאא״דאסקאפ או־פן פארביי פאי־ן צו־צויעד ד• ייננט־ ־אדן פ״ ־עם ׳צפעטינר באדימט־נ־נװאר־ננעם מײסטער־הומאד־םט ־א׳־אםאאװ הא־נדנק, ײעאכער א־ז ־עוין פון זיין פד־םמינר ױנ:ט אן נעײען א ״צטיפע־. ע־ האט יצ־עבט :עאעדנט אין יצואע, אבעד ע־ פאענט באקומינן או־םצייבנונגינן אאם פעיקער ת^׳מ־ד. נעבוירן א־ן פ־אנ (דעם 24־טן אפריא 1883), א־ז האיצעק, צואיב ז״ן פדייעד נוטמוט־קעד :אטור, נעײא־ן ד־נר איבא־ננ ביי דינ־ פ-־אנע־ פינ־־־ פע־־ע, וועי״בינ האט א־פ;עקד־־נט אאס ״נאיצ ־א־דא״ (אונזער ־ארדא, אפנעק־רצמ און פארצו־נן פון ־ארא״• אדער •א־אבי׳אװ). והא׳צעקם מוטער (װעי׳כע א־ז אין יאד 1922, :אבדינפ װ־ ־א״״נק א־ז :ינקומען אהיים פון דע- י־ום־יצער גינפאננניצאפט, נעיײאדן א קאמוניסטין) האט אויסעדנעוױינאעך איב נעהאט א— ■ארדא. ז• האט זי־ מוסד־נפ־צ :ינײינן פאר אים און;עהאפט, אז עד ורנט ענדיקן ז״ז יצטוד־ופ אאס אינזיצינער אדע־ מעדיצ־נע־. נא־ נײ ־צדײ חי־וקים, אז הא׳צעק קדיגט זיך מיט זייניע אעדינ־ און באאײדיקט זײ. הא׳צעק װערט באז״טילט פון דע־ ׳צו< דאס יא־ יצטיממ זיין ווייטערדיקן 4עבן. האיצעק ^אזמ אײיער זײן היים אן א זיי־נינזונט און װערט נינאם פין פראנ. ינ־ 1׳אזט זיך װאנדע־ן צופים א־בעד דעד 'ינננ און ב־״ט פון דעם ׳צכניתדיקן סי׳אװאקײ. ער ־צױאפט אין די יצייערן, אדבעט ביי פויערן אויױ די פעאדעד פאד א יצטיקיי ברויט. אין די פרייע זוםערדיקע פאדנאכטן פרוװט הא׳צעק צו יצדייבן