Literarishe bleter · 1931-12-04 · 49 (4.12.1931) · p. Seite 912

לימעז־אריטס בלעסיפך ן\ח. 49 3961,) זײט 912 עם :־שט מער געװען, װי זיםצעבע עסטדאדן־קאמפאזיציעס. שימא־ :אװםקי דאקענן איז;עװען דעיר ערשטער, װאם הןוט דערםילט די ישײנקײם פון דער װיאדער נוראאישעד מוזיק. און די אור׳&פריננלעבע װיאדע מוזיק מיט אירע ארינינעאע דיטמען האט עד איבעדנעגעגן אין דעם פרעכטיקן באצעט ״האדנאשיע״. דאם װערק איז אטתער פארקלאד. ׳צימאנאװםקי דריננט אר״ן אין דער טיפעניש פון דער;ו־אאםקעד נשםה, און זינט ׳עאפען האט קײנער נישט נעקענט איבערגעבן ד• םודות פון דעם פוילישן פאלקלאר. זיינע װעדק באשט״ען פון 20 מאזורקעם, םאנאטן םאר קצא־ װיר, פיד־־סאנצעדט, לידער צו טװוימם װערטער, 3 םימםאניעם, קירכן־װערק: ״סטאבאמ מאטער״, ״װעני קרעאטאר״, קװארטעטן א. א. א־נםטרומענטאאע װעדק. שימאנאװםק•;עהעד איצט זװ די באד״טנםטע קאמפאניםטן א־ן א״דאפע. ז״נע װעדק װערן נעשפילט אויך דער :ארער װעצט. םען םוז אויך דערמאנען, אז פיא םון זײן פאפיראריטעט א־ן אויםצאנד האט ער צו פארדאנקען דעם באקאנטן דיריגענט געארנ פיטעלבערנ (א ייד), װאס האט בכלל פארשפרײט די פויאישע מוזיק אין אויםצאנד. צו דעם פעםטיװאל פון אינטער־ נאציאנא־ער מוזיק אין אאנדאן האט פיטעאבערג (װעאכער איז נעװען אין ״ז׳שורי״) אויםנעװייאט פיר קאספאזיציעם םון ׳טיטא־ :אװםקי, װערק פון מאקאאקעוױטש, קאפאער (א ייד םון אעםבערנ) און פאאעםטער. שון ׳טימאנאװםקין הויבט זיך אן ד• אנטװיקאוננ םון דער מאדערנער פויאישעד מוזיק. ער נרופידט ארום זיך א נייע פאעיאדע פון מאדערנע מוזיקער. או־סער די אױבנדעדמאנטע, אויך רוזשיצקי, יערזש• פיטעאבערנ, קאנדראטםקי, פערקאװםקי, שעאינאװםקי און :־אד׳עט״ן. די דאזיקע גרופע יטאפט דעם םונדאמענט םון דער נזאדעדנע״ פױליישעד ביזזיק. *שיםאגאװסקא איז א באהאנטע זינגערין, װי אויך זײן ברודער פעליקס *םימאכאײםקי — אן ערשמקלאסיסער 5יאניסט. זײן מוזי* קאאיש־טעארעט־שע אױםביאדוננ האט ער באקומען ביי דעם דירעק־ טאר פון דעם װארשעװער קאנםערײאטאריע זינטונט נאסקאװסקי- בעת ער איז נאך;עײען א יםיאער פון ניםנאזיע, האט ער שו־ן קאמפאנירט פדעאודיעם םון קאאװיר און אידער. פונקט װ• ביי ׳טאפענען, איז אויך ביי אים זיין טאאענט פדי דייך געװארן. מיטן דע־יעיינען פון ז״נע ערשטע קאמפאזיציעם האט ער שוין נעמאכט א דושם אין דער פויאישער מוזיק־װעאט. מען ר,אט באאד דערפיאט, אז פון אים הו־בט זיך אן א נייע עפאכע אין דער פויאישער מוזיק. איינע פון די הױפט־אײגניעאפטן פון זיין טוזיקאא־שער פםיכיק, איז ד• אייננטימאעבע קינםטאער־נאטור, װאם זוכט תםיד נײע װעגן און בארייכערט ד• מאדערנע מוזיק םיט נייע הארמאנישע עאעמענטן. דאם איז א קאםפאזיטאר, װאם ם׳איז שװער צו קאאס־פיצירן מיט װעאכער עם איז קאטענא־יע. נאך די עדשטע ױננ־פויאייטע פרעאודיעם און װאריאציעס, האט מען;עקאנמ זאנן װענן שימאנאװסקין, אז זיין מוזיק פאדםאנט עפעם א״דא־אירישם, םיט א ניינונג צו ראםאנטיזם; אבער באאד רערשײנען זיינע םימפאניעם, און דעד ׳שװער־פונקט טראנט זיך אי־־בער אויױ דע־ ר״כקײט פון דער פאא־פאנער פאקטור. ער בא־ פר״ט זיך פון דעם ראסאנטייםן פאטאס, ד• םוזיקאאישע איניע װערט פארברײטערט און פארטיפט - עס דערקאיננט דער ד־אמא־ ט־שער עאעמענמ. פאוצאינג אנטפאעקט זיך פאר אים א נײ פעאד, דאס איז דעד פויאישער פאאקאאד. און דא װערט נתנאה דאם נ״ע פױאישער שאפן. אין זיין אעצטן װערק ״הא־נאיציע״ (נוראאער באאעט);עפינט ׳טימאנאװסקי א נײעם קװאא פון באג״םטערוננ. אויך פאדעדעװםק• האט אמאא :עװאאט אױםנוצן די אריגינעאע ״פאדהאאאנםקע״ און ״נודאאםקע״ מאטיװן, אבער בײ אים איז ם. ע ש י ע / נ,ז! 1::ני >) ן ״שטומע פדײנד״*) ד• בעאי־ה״ם ״אידיאיען און ביאדער״ איז דערשינען אין 1009)--; םטאװםקים צױאננ צו זיין טעמאטיק איז אן ארנאנישער: ע־ קאן ד• בעאי־ח״ם־םביבה פון דע־ אידעאאםטעד נאענטקײט; עד א־ז א״םנעקניפט, או־םנעבונדן מ־טן שט־ינער אעבן, ם־ט דער;ישמה און פםיביק פון ד• פ־אפטע, ארעמע, שטעטאד״קע ײדן — שוסטעד, בעא־־ענאות, קצבים ובו. —, װאם ז״ער דערנענטעדוננ און צונע־ בונדנקײט צום ׳בטוביקן בעא־חי איז, הוץ אן עקאנאםיש־אוםיאי־ טא־ע, — קודם־כא טאקע אן ארנאנישע, אן עכטע; ״אדם וכהמה תוישיע אדוני״ — דאם איז דער פאקטישעד אעבנם־דעװיז פון םטאװםק־ם פאדשוינען. ״דאם;אנצע האאטן זיך א.״ױ די פים״ פון םטאװסקיס ״דן איז: די בהמה; איז דא א בהמה אין שטוב — מדאכטן םטאװסקים ״דן — א־ז מען ב״ זיך עפעם פעםטעד, מוטיקער, נישט דערשאאנן. ״עם הערט זיך דאם אטעמען פון שטאא ארוים, דאם מעאה־נרה־זיין (מעאה־נ־הנען) — עם נייט אדורך א װאדיםקײט איבע־ן אײב, עם ײערט עפעם אזוי װײך או־פן הארצן״ (״א בהמה״)—; אדעד: ״א בהמה א־ז א אעבעד־קע,;עטדײע זאך״ וכו. םטאװםקי קאן נוט די אאע פדמים, אופנים און טראד־ציעפ װאם זענען פארבונדן מיט האדעװען און האאטן שטוביקע בעא- חיים: א קו, א פערד, הינעד א. ד. נא.; זיין דערצ״אערישער דםױן און ז־כרון א־ז טריי־נעבאיבן אאץ, װאם האט נאר א שייבות צום אעבן פון ד• בעאי־חיים; זיין װאכזאם, אפן איבאעך אויג האט נענו• א־ן אין א פואע־ מאם אבםערװירט ד■ קנײטשן, שטר־כן, קאפ־יזן און נעננ פון די שטוביקע ״שטומיקע פרײנד״; זײן באיק האט או־ך דעדנד״כט דאס בהםיש־חיהשע הארץ, זיך דערנרונטעװעט צו דער חיהשער ״איבעדאעבוננ״ און ם׳איז אים דעריבער אין א היפיםעד מאם נעאוננען צו אדנאניזירן — פאאסטיש — אין זײנע טר״־רעאאיסטישע, פאיקםטיםאעך־באשיירענע דעדצײאוןנען די אאעראײ א־נםטינק^ן און סט־כיעם םון די ״שטומע םרײנד״, מ. סטאווםקים פוך די קאאסישע ם״סטער אין פ־ט פון שיארע־ן א.ין מאאן אין אונזער איטעראטור ״.יטוביקע חױת זענען נעװען ןאון פארבאיבן) מענרעאע מוכ־־םפדים, שאובדעאיבם; ז״ע־ קאונ, ײאכזאם, ׳צארױ־קינסטאעריש אויג האט אויך נישט אויםנעמיטן דעם בעא־חי, װאם האט אזו• װ■ א:ט״א־;ע:ימען אי:ם שװערן, א״ננארטיקן און ט־אני־קאמ־ש;, פא־נאנגענעם פאאקס־ אעבן, װאם איז ב־״מ און פוא אפנעשפינאט נעװארן אין זייע־ שאפן; אבער ם״ ב״ מענדעאען, ס״ ב־י שאום־עאיבמען האט דער שטוביקער בעא־חי קײן באזונדע־, בר״ט און באשטימט א־ט אין זייער שאפן נישט פא־נומען; רער בעא־חי איז באוױ;עװען אין זייעדע װערק א קא־ין קינםטאעריש - ביי מענדעאען אפט: טענ־ דענציעז — פעדימא אינם אאנעמ״נעם שאפוננס־נעװעב, אבער נישט דער אויםדרוק פון אן אימאנענטער שטדעבוננ צו א בא־ שטימטן איטעראריש־קינםטאערישן חומ־... דאס ״קעאבא״ (מענ־ דעאעם), ״םתושאח״ (ש״עמס) — דאס זענען;יכער;עװען איאום־ מ־אציעם צים;אציאנאא־שאציאאן נורא םונם נעשיאדע־טן מאםן־ אעבן, אביעקטן פא־ הומא־, שימבאיי (״ד• קאיאטשע״),;־אטעםק, םאטירע, איידער אביעקטן פא־ א באזונדערעיי, פרייער טעמאב״שע־ באהאנדאוננ...;אר אנדערש — אנדערש נעװ־ם אי־טן קאאםישן אוםן אין אויט דער קינסטאעדישער אייננארטיקייט - - איז דעד שטוביקע־ בעא־חי נעװאדן פארנעישטעאט אין ד־ דערצ־יאוננען פון מ. טטאװס־ ק•; כ־אנאאאגיש א־ז ע־, שטאװקי, דע־ ע־שטער און איינציקער (אפשר) אין אונזער איטעי־אטור אין זין פון אויםשאיםאעכן נואאן און ׳עיאדעדן (דער עיקר טאקע: שיאדערן׳) די װעאט פון שטוביקיע בעאי־ח״ם ״עם בא פ־טיה ודקדוקיה״. (םטאװםקים עדשט בוך זוענן .) פאראאג ב. קאעצקין, װיאנע, 0 103, ז ב״ 240 ז.