Literarishe bleter · 1931-11-27 · 48 (27.11.1931) · p. Seite 903

זײט 903 4 9 י'88\־#\־'•* 1ל188\־ 1\8. ן1395 48 3>ו וואך צ* וו*ר טעאטער ארי הוגסש ןןא ד• ע״םטע פי-עמיעלע פונם קינסטרעי- זושטאמבי־ אין נױ־יןןרק איז געורען ה• לײװיקכ ״גולם*' מימ *• גראנאך אין דער הויפבדרןןלע װי די קריםיק ה$ב אויעגענוםען די פ^ישבע־ דוגג — װעגן דעם אין קומענדיקן נוסער• ןן)ן די גאספמופידן פון ־עקג רעכבמײם *ין פאליו^שעאםעי (וחוריםע) גײען אדורך םיב גױיס ערם#דג• א לעבעדיקעי׳ *סכיפערײפע•־ אר- ביםב׳ מאבב פי־ײדע■ דעפ עולם םיכ זײן ׳לסילן און םאנען• די פיעסע ׳,איוויקר גנב״ װעם זיך נוסרימא לאנג הארבן. ןןןן די באװוםםע ׳בוײלפידערין זנירע אדלע- הןןב פא־־ענדיקב אירע גאבבהוםילן אין ארגענ־ בינע און ניאזיל און איז ןןסגעעאי־ן *וריק קײן נױ־י^יק. וש א- םאי־עחזמקיס בורנע םימ שלום ןלדכ ׳,•עװערענר זילבער, האב >ז םאבעױעלן און קינםטלעיײבן ע-פ*לג. ע־־ ה#פ באזוםב גה>דנע• לויברין׳ י*#װנע׳ בא־־אנןןװיבש, ר#מזשע, םיא־ װע• *חומ;. קאלײב א- א. די ןןרםיקע פרײגב פונם בעסעה ײדייבן בעאםעי נעמנז אײוי דעכ אסבאמבי מיב באגײסמערונג. ןן די גאסביבפידן פון א• באמבעיג אין ריגע תויבן זיך *ן די םעג ןןןן 9• באיאב^װ הז>ב פא״ענדיקם זײנע גאמױ ידסידן אין ל$נד*טער ײדיען בעאםעי מיב דוד סינםקיפ סיעםע ״יעדעי מיפ זײן גיזב״. וומ די באװחםםע ארמיסםין מאדי סיקאן, װאה הןןב עבדעכע י#- גזךםפילימ איז אסעייקע סיב אוישערגעװײנלעכן עי־פאדג, הויבמ אן *ו ׳אידן .די מעג אין װין מיב דער ןןפעיעמע ״מאםד־ע,' ןיעז־בי — יעקב קאליך)• די ^ר׳סםעלונגען װעלן פאיקוסען אין גױיסן בײנעי־םעאהיעי• םזענוען אין דעי בױפע אײנגעדאידן געװ#רן א יײ באקאנבע ײרײד־דײםדזע ארםיםבן. וחזכ חאבן געזיפילב ביז־אהעי אייס דעי דײםידער בינע. די ■דעםיערע — דעם 28*־מן נאװעמבעי• םאדי פיק^ן איז די דעמזע װאך אויפגעמרזןםז סיב קאנזנעחמן אין ױםעניע. ןווז מןןרלם ידװאיץ ה#ם גרויס ערפאלנ מימ ן ״־בװעי *ו ז״ן זן ײדי' אין ענגלי׳ד• וסו לודװיג זאץ יבסידם איגם איז ראנדןןן• ןא אין װילנע איז פארגעקוםען די עעעבונג פון בן־דײז זװקערמאנס קונסב־אויומיסמעלונג. וסו אין ריגע איז אי־נאניזיהם אן איבעמער־ בעאמער• די אנפירער פונם מעאמע-דעי דע־ ז־ביסער פוכם לעםײמן ארבעםער־׳מעאמער ױראנר סקי און םיכאיל י#. רעסערמואר — ב• זזאוכ ׳,דער מיװול לאכמ״, לײװיקס ״חײש לעקערוםי, און ,׳ו>רעםע סלוכה,' א• א- ןןן ה. לײװיקס ״קײםן״ װעחם געגרײמ דורך דער ״.תביסהי' אין איץ־־ײבראל אין דער העג־ *עי׳מעיי יססיאד. פ#נד און דעס אויסלא3דס־בױר>> פון ײורא אין כערלין ©ןןלגגדיקע דעפןףסע: .׳םיר זענען *ויס־ געעםימערמ און באנזויבם פון רעס ידװעי־ן אומגליק׳ װ*ס ח*פ אוכז געםראםן דורך דעפ מוימ פון ג• גערגזןל. אונזער מיםםבן סיםלײד רער *אריתוסמער פאמיליע.', ןא סיאיז געשם*רבן אין עדםער פון 57 יןןי־ די באקאנמע פוילייכ־ײדײבע זשורגאריסבי ן :עכע באיןךוסקא. זי הןןם מימגעארב־עב אין ,׳נאינז פז׳בעגלןןנד,׳ דװ זי ה*ט בסשך םון פיל יןןרן אויך איבערגעזעצם אויף סוילײב נ*ײעלן פון םלץ, אש׳ ןןפאםזןעו און אנד. די פאי־׳סמארבעגע איז געײען א םױי * חלסיד־זזבם• איר םוים ה$ם אחויסגערופן מרויער אין דער װא־״דעווער ײדייבער?זריפנדםםעלערײמער כדםא־ןה• ןןן פון 15 נןןװעמבער הןןפ ^נגעהויבן צ. אר־ בעםן.דעי נײ-געגרינדעםער צענםראלער קא#*ע- ״אמיװער ביכער־דאגער ״קול׳ם־בוךי/ װזןס האם באקוסען דעס אויגמליםלעבן פארקויף פון די גרעסםע ײדייםע *ארלאגן — ב• קלעעקין׳ קוד־ םור-ליגע׳ עענטראל, ח♦ בז׳בןןזא או׳ן אנדערע♦ דער ביכער־דאגער געפיסם זיך איגמ עײםװײליק אויף לעיבכןן 40• אין א ■*ר װאכן ארום װעפ עי־ זיך אײנארדעכען אויף נאלעװקי 2* — ״קולגד בוך״ איז אויף הײנם *ד באג דער אײנגיקער דענבראלער ביכער־לאגער אין דער ״דישער װעלם, װעדכער נעסב ארײן די*אויסגאבן *ון אלע גרעםםע ײדישע פארלאגן• וווו אין מך־ ׳בלום?ואױב-ידע בײ ״•דול־ק־לזב״ אין װאױבע איז פאיגעקוסען 9 ־דײנע פי עדובג ־־בבוד דעם 10ו־י*י־יקן געכוײ־נםאנ פ־נס ש#־־ זיצע־ פון ׳,*בוד־קולב,־ ר■ י. פ־־ײד. כיוץןבז גערעדב ז• מלמד׳ יאםמיביכסקי׳ געדוי׳ד א. א. ומו א• מ• ־דײנםאן ה*ב באזובב ביעלםק־מדל. און געזײמז חויכ א קאמיבעב פון #יביקע מועי־ *ו *אר׳דפרײבן ד#כ ײדישע בוך. די אק־ *יע גײב טיב דערפאדג• עס ה#בן זיך באזונ־ דעחס אוי׳סגעןעייםגם מים זײעד איבעם די חי,ח םיקןןשקי, ױנגערמאן׳ זזדװאקאמ מוזיקאגם׳ װעלס׳ גיןיחוײמקי, פרוי םדמד. 1■ אין פילארעלפיע איז אײנגעןן־־דנמ געװןןין א *ײערוגג אין צוז*מענתאננ מיםן ריערשײנען פון ז. י. שװארמ װעחק ״אוגדער דיד •ון שסאניע, (איכערדיבםדנגען *דן שדםה אכן גבירול׳ במה אבן-עזרא או׳ן יהודה חלוי). וןן די לעדזער קהלה הוןם כאשלןןסן *ו אסיג־ ניי־ן פאי־ ייורא — 300 גילדן, אלס אײנם^ריקע םובװענץ• *) דעד געזונגדדריםפןןם־ פדן םאקס װײגרײך בעסערע זיך פוביםדעך. דעם ענםנילםיקן דיאג־ נ#ז *ון דעם געטי^פענעם אויג װעם םען קןןנען פעםמשםעלן ערשם אין עםלעכע םעג ארום• ומ יעקב בןםא׳דאנסקי באזוכם איגמ א רײ ■ונקםן אין ארגעםדינע׳ װו ער מײלמ זיך מים אײםרריקן פדן זײן ססיעדי איבער אײרעסע און מוץ־אםעריקע. אין בוענןןס־אײרעסער ׳,די ■רע־ םע״ דחוקם ער כסדר אחםיקלען יוחןגן דעם לעבן פון ײדן אין די פארשײדענע -.לענחער, וי*ס ער האב באזוםם• ליטזראםור אח מל־׳םור ■ דער וואר׳דןווער ״ד״סעו פען־קלוב ג.•־ זאםען םים דער נעז. ״סר״נם סון ״וו*,, ייין װ*ר?וע זענוען גוגשטראםן *ו א גרויםער גזך ט״נזאפער סראסאגאנדע־ארבעם לםובת דער ״וי■ •םער שסראך אין גודאםענדזאנג םים דער סאלקס־ ד״לונג׳ .־ואס קוםמ סאר דעם 9־םן דעגעםבער אין סוילן. צו דער ארבעם ווערן דוגענויגן *ארעײדענע ייד״סע קולםרר־ארגאניזאדיעס און געזעלזזאסבן■ אויף סרײטיק, דעם 20־םן נא־ װעםבער, איז גערוסן געװאי־ן אין לאקאל סון ליםעראםן־׳סאריין א ססעגיעלע קאנטערענץ סון סא־סרעםער סון ״דישע אהגאניזאדיעס און פרעסע־׳סאראס״ער װעגן דער געם״נזאםער סרא־ *אגאנדזדאקגיע *אר אנגעבן יידיט אלס םוםעו־ עסראך. ס׳זענען געקוםען סזןרטס״ער סון סען־ קלוג, ײװע׳ זו• י• ש• א., ׳זול־קולם, ארםיסםן־ םאר״ן, עװנם־קװ׳סן, געז• ״קולטור־ליגעי ■ װארשעװער ק^ה׳ סכבי, חאגטװערקעז־שארבאנר■ קל״נזזענדלעו־סארבאנד׳ אקאדעםישע *אר״גען ייד־שער *רויען־*אר״ן. סון דער סרעסע זענען געקוםען סערשםייער *ון יים״א. חייגם, ארגע־ םעוש״םונג׳ ליט• בלעםער, נעווע כלאװא• דער ליםעו־אםן־סאר״ן זוי אויך דער זשורנאליסםן־ סינדיקאם חעבן ק״ן **רשם״ער נישם געשיקט• םאיז ב״געװען אויף דער . קעססערענ־ן שלום *ש׳ װעלכער געזינט זיך זו״םװייליק אין װאד־ שע• דער נעם״נזאםער קעמיםעם *אר דער *#לקם־ י״לונג ה*פ ענגענוםען *עלגגדיקע יעזעלוגיע: ,,די *ארזאםלפע *יןרשםייער *ון דער יירי■ שער געזעלשאסטלענקיים אין ווארשע *־עםעס־ םירן אויסן שארססםן אוסן קעגן דעם׳ יועס *ו דער **לקגוג״לונג זענען נישם אױיסגעגעבן געװ*רן קיין *רעג־בויגנס אין דעי ״דישער ש*ראד. אין דער *״ם, װעס אוקדאינישע׳ זו״ס־ רוסישע, ליםװישע׳ רוזסישע זענען ׳ע זא־ויס־ נעגעבז געותורן אין דער דעזיקעד איגנערירונג *ון דעד ״דישעד שםראן־ זעען םיר א״ן א שװעדע בא־ ל״דיקונג און ןזן זנגריף אויף די אינםערעסן .*ון דעו־ יידישער סאסעלקערונג. םיד קענסם&־ םיין אויך■ אז ח>ס נישס ארויסגזןנן קיין יידי־ שע סרעג־בויססם ײעם ״ך אויך םלי םסק 8*־ רוסן אויף דער יינקסלעבקיים םון דער **לקס־ י״לונג• םיר• רוסן די גאניע ייז־ישע בזטעלקערוננ ױ נאט״ליקן זיך באװוסטזיניק אי) דער *עלקס־ ייילוגג און 8ניוגעבן י י ד י ש *אר איר סו־ סער־שסראן־.,, (ן די י• ׳. ש• א. זזאם אנגעדזויבן א בד״סע אקייע יו דער *אלקסייילוננ• ■ די לויח סון דעם אוםגעריםם־סארשסארבע־ ,־נעס םוער נחום געדגעל איז סארנועקוםען זונםיק׳ דעפ 22־םן נאװעםבער• םיזענען אנגעקוטען סון *ארשיידענע לענלעד און אינססיסוייעס םים־ גועסיל־דעסעשן *ו דער םשםזח סוגם *ארשם*ר- בעגעם• דאס אויססיר־בױרא *ון יױוא חאם יד־ויםגעשיקפ דעו־ *אױואלםוגג *ון דובנאור דעדעקס*?־ נוזפו מ י י ז י ל