Literarishe bleter · 1931-11-27 · 48 (27.11.1931) · p. Seite 897

זייט 897 ריטזדסז־יטפ גר*<זצו־ ז\ס■ (395.) 48 ► שון דער הײם נ<*ך, װןזם אן די טאװצען, מיט די גיזודות. נןזבן לײעגעז, אז ער באיזוסט די שבחים םיזר זײז וװנדעדצעכן םזןזריצייענען אדן די באצעבאסטע אאײן טראגט אים צו?ז םרי׳ם נאאז טײ, װײל יענע, די עדשסע, יתיס שט״ט קענן אים, האט שייז צאננ אפגעס־צט — דערצײאט ער זײ ישוין װי אזוי, נישט נאר די יועצננ נ*ר אםיצו רי ביכער עגדעדן זיך, אין זײן בוך רעדט זיך ױעגן די בורן... און אםיצו אין ״אן עצה״, װןזם ער צײענט ם$ר שוין נאכדעם, איז עפעם אייך נישט אסוראט װי אין זײן ביר... און ער נעטט זיך םאר, װעז,ער גײט עדנעץ צו־נאסט, צי אםיצו װענן ביזנ-עם, שטעגדיס טיטצונעסען זײן בזוך, םון דערהײם, מיט די נסודות, אן די טאװצען... דארטן איז ער װ• אין דערהײם... ײענן א נײער זאך שצום עציכמם אויםצערנען, טראכט ער נישט. ם׳איז נישט זײנע יארן און נישט זײן נעדוצד... און צו װאם דארח ער צערנען נײע זאכן, אז בײ זײגע בא־ סאנמע האט ער נענונ אנערסענוננ םיט די םיר־םינח זאכן, װאם ער צײענט שטענדיס םאר. און אז מען זאנט א־ם אפ ד• שבחים, װאם םאר א מין טאצענט ער איז, פרײוט אײנער ״םארװארםן״ א גוט װארט אויך םארן סחבר אצײן, םאר שצום־עציכמען. פאסט אים שוין נישט, סר. הארנעםן, צו ז״ן אזוי שטאצץ ב״ זיך מיט זײן טאצענט און ער איז מודה. — יא. ער האט אויך געסענט... און ער הויבט אן זוכן אין דעם בוך. דאם זוכט ער שוין;אך עפעם םון די עטצעכע זאכן, װאם ער האט נאך אין דעם אװנט נישט םארנעצ״ענט, צו ײײזן, װאם ער אצײן סען... בציס א שארםצעכער, און די ברעמען װי נישט סײן אײנענע — װעדט טאסע םארװאנדצט אין אן אסטיאר. ער צ״ענט שטײעגריסערהײט און כטעט װי אויםװײניס... סוסמ מער צום עוצם, װי אין בזך ארײן. ער סען עם שוין, הײםמ עם... זײן שטים, אזױ אויך עטװאם דין, מאכט ער נאך דינער, עם זאצ אויטסומען סאטישער, טצטדישער. ער צײענט און שפיצט צו... װען ער סוטט צום פצאץ, װו דער טצםד םארזיכערט, אז װען ער איז רויטשיצד — םארריכט ער סודם דעם דאך םון בית־טררש, אז דער רענן זאצ נישט ארײגרינען בשעת סען דאװנט — װ״זט ער טיטן םיננער אין דער הויך, םען זאצ דערםיצן דעם טעם םון א רענן, װאם רינט ארײן אין א בית־ טדרש אויך דא אין אטעריסע. רער עוצם — די געםט הײםמ עם — צאכן טאסע... און אז טען צאכט איז ער שוין נציסצעך... מענ אםיצו פאסירן, אז םען זאצ צאכן םון זײנער א נישט־געצנננעגע טינע... עם גײט אצץ אויח דעם חשבון םון זײן סונםט... בײם םוך, ווען עם סומט צו דעס, װי דער טצםד, דער העצד םון טאנאצאנ, הײםט עם, הויבט אן םארשטעצן, אז װען ער איז ראטשיצד שאסט ער אפ די םצחמה, ײאם עננצאנד םירט טיט רי בורן, װערט ער דערשראסן... ער רײבט זיך די אוינן. װאם איז סעשען?... װײזט זיך אױס, אז אין אמ דעם באנד .װערן די בורן נארנישט דערםאנט — שוין אן אנדער אוםה. אויוי אזוינם האט זיך םר. הארנעם גישט געריכט... הײסט עם, אז ״שצום עצ־כם״ האט די טצחמה סענן די בורן, װאם איז אמאצ נעורען — איבערנע־ טראנן אין אן אנדער מדינה... עם זעגען םאר רער צײט;עװען נענונ סצחםות... מר. הארנעם אבער, ײאם סען אויםװײניס, שוין םזןר װי אינוױיניס, צעזט־םאר, װי עס איז געשריבן אין ױי\ באנד, ר. ס ז א װ צ # ױ םלאםעד אזן זײן ״םאדאם סנאױאד״ \5ד יאר ױװז רבר ראױא\ אױ רנװטויגטו.) א שכן, א סצײנעם גוט־באזיצעד, דערנאך םון א ױנגן נאטארױם. זי איז נעװארן א נרויםער בעצ־חוב, און נישט־זײענדיס אימשטאנד צו םארהויצן דעם אםת םאר איר מאן, האט זי זיך געסמט. פון דער דאזיסעד באנאצער נעשיכטע האט םצאבער געשאםן זײן בא־ ד־סטן ראמאן. םינך יאר צײט האט םצאבער נעפטדמ אויך דעם דאזיסן ראמאן, פינח יאר אננעשטרעננטע ארבעט. די כרױו, װאם םצאבער האט נעשריבן צו זײן נעציבטער, צואיזע סאצע, אנטהאצטן אין זיך ד■ נאנצע נעשיכטע םון דעם פײנצעך־שײערן פראצעם פון שרײבן דעים ראמאן ״מאדאם באװארי״. ״זינט טיר האבן זיך דאם צעצטע מאצ נעזען, — צײענען סיר אין איין ברױו, — האב א־ך אננעשריבן 25 זײטצעך (םאר זעסם ײאכן). איך װעי זײ סארנן םארצ״ענען בוצצען. איך האב אויף אזויפיצ איבערגעארבעמ, םארדיכט -און איבערנעאנדערשט, אז איצ׳ט םארשטיי איך נאדנישט. חו שרײבםט םיד װעגן ד״נע יאוש־אטאסן, װען דו װאצםט אבער געסענט זען' סײנע. צײטנװײז װונדער איך זיך, װי םאצן בײ מיד די הענט נישט אם, װי האצט ראס טײן סאפ אויס. איך םיר א שטרענג, כמעט אםסעטיש צעבן, אן שום אויסעדצעכע םרײדן און סײן זאך םון דרויםן האצט נישט אוגטער סײן אומאויםהערצעכע אויםנעבראכט־ סײט. איך האב ציב מײן ארבעט מיט אן אומאויפהערצעכער רא־ םינירטער ציבע, װי עם האט ציב דער אםסעט ז״ן האד־העמד, װאם צעבײסט אים דאס צײב. צומאצ, װען איך דערשפיר מיך אױ״ אזוי־ דעם םױזשעט ם#י־ זײן ״מאראם באװארי״ האט םצאבערן גע־ נעבן זײן נאענטםטער םרײנט, דער פאעט בוצצע. אין הארבםט 1849 האט סצאבער נעצײענט םא׳- בוצצען און זײן םרײנט, אויך א שריםט־ שטעצער, מאסםים רױ־סאן, דעם עדשט־םארענדיסטן ערשטן ױאר־ יאנט םון זײן ״די נםױנות םון דעם ה״ציסן אנטאנױם״. בוצצען איז דאם װערס גישט נעפעצן: ״םען דארף דעם מאגוססריפט םאר־ בדענען — האט בוצצע נעזאנט — און סײנמאצ אים טיט א װארט נישט דערמאנען״. דאם איז נעװען א נרויזאםער פםס־דין םאי םצאבערן. אויםן צײײטן טאג האט בוצצע, װעצכער האט נעכטן אײננע־ טענהעט םיט פצאבעו־ן, ער זאצ זיך בעםער נעמען א רעאצן סױ־ זשעט, זיך פצוצים אגנערוםן: ״םאדװאם זאצםנא נישט אנשרײבן דעצאטארם נעשיכטע? םצאבער תאט א צאפצ נעטון: ״ם׳ארא נצעגצנדעד סעדאנס!״ םצאבער האט אצײן אויםנעצײכנט נוט נעסענט די ״םעשה דעצאטאר״, — די םאטיצ״ען־דדאםע םון דעם טיציטער־דאסטאר, אנב, זײן םאטעחם א שיצער, ײעצכער האט זיך באזעצט אין דעם יזצײנעם שטעםצ רי, צװאגציס סיצאמעטער םון רואן. ער האט דארט חתונה נעהאט מיט א רײכן םארמעדם א טאכטער רעצםינא סוטױריע. די 23־יעריסע, ײונדעדשײגע םרוי, האט זיך אנגעצײענט מיט א טעננע ראסאנען און נעװאצט םירן א ברײט צעבן, װי עם פאםט פאד א םרוי םון איר שטאנד. זי איז נעװארן די נעציבטע םון זײעדן