Literarishe bleter · 1931-11-20 · 47 (20.11.1931) · p. Seite 882

ריסיזװ־אריבוב בדווװסו ו\<ז. 41 (1394 * 882 זייט האבן איגזינען נעוזאט דעמאצם, בשעת זײ זענען נעזעםן אזיםן בענקל. די דעװאאוציע הןזט אים אין די הענט איבערנעגעבן דאם נאנצע פאדמענן פון די דאזיסע לײט, זואם זענען ביז איצטעד נעזעםן אויפן בענקצ אין ׳טטעטיצ, געהײםן טון םיט ז״ער םארמענן דאם, װאם די דעװאאוציע װעט אים באפעאן. איז דאם אים אביםיל יטװעד אנגעקומען. אים איז נעװען ׳טווער צו קוקן גאײך אין די אוינן ד• אמאאיקע ׳טטעטא׳&ע יחםנים. עד האט א םך טאא געטראכט: — פארװאם קען איך נישט קוקן זײ אין די אױנן אדײן, אט אזוי גאײך און רויק, װי דעמאאט, װען די מאחמה האט צו םיר גע׳שיקט דעם אודאדניק — טאקע, אזוי קוקן נא״ך זוי דעד אודאד־ ניק האט מיר נעקוקט נאײך אין די אוינן אדײן? אמת, — האט ער װײטעד געםדאכט — ם׳איז נאדנישט קײן פארנאײך. ער קוםט דאך בײ קײנעם ני׳טט פאדערן דאם אעבן. ער קומט נאר םארערן ברויט, נעאט, קאײדער פאר דעד דעװאאוציע. אמת, װער עם עק׳טנט זיך, װער עם פאדאײקנט זײן פאדמעגן — קען ע־, עוזר, נעמען און פאדזעצן אין חד־גדיא ארײן. אבער... בײאע װידער, זי האט גארנישט נעקענט אריבערטראגן די באיקן פון די שטעטאשע יחםנים. דוכט נאר, אז קײנמאא, קײנםאא האבן זײ נייטט באװיאיקט א באיק צו טון אויף בײאען, װען זי איז אננעקומען אויױ די אוינןן ני׳פט געזאנט איר נוטמארנן און ני׳שט געענטפעדט צוטאא, װען זי האט געזאנט נוטמארנן, און איצטעד — מען נײט ארום און ארום, כדי זי צו באנענענען און ארײנשםײכאען איר דעם גוטמארנן. דאם איז איר פריקרע. דאם דופט צומאא ארוים א ניתט־נוטקײט בײ איר, װאם קותט׳פט אונטער אעפעאע. ־- װאם זאנםטו, ב״אע, צי עםן מיר נישט איצטער מער, װי מ״ר האבן עם געטון אמאא, דעמאאט, אאטיד זאנן, אײדער איך בין אװעק אין מאחםה אדײן? זעםטו, בײאע, דאס װאאט איך נר״אעך ני׳טט נעװאאט. יא, צופיא האט די דעװאאוציע אננעאײגט אויױ עוזרם פאײצע. װאאט אים נאר אויםנעקומען צו טראגן זײן שסעטא אויםן פאײצע; דאס ׳טמעטא און נישט מעד — װאאט ער זיך װי עם א׳ז אן עצה געגעבן. אבעד די באפעאן קומען פון ערגעץ. אט קומען זײ פון אויבן און אט פון אונטן. אםאא םון װײט און אםאא — ער װײם אאײן נישט פון װאנען. נישטא מען קײן קרוינשטאט. נישטא מער קײן גובערניע. א װעאט אן אפענע. א װעאט א צעפראאטע, און די רעװאאוציע יעפרײזט דורך דער דאזיקער אםענער װעאט און בא־ פעאט, און װײ, װײ צו דעם, װאם םאאנט נישט אוי׳ם. 5. דאם איז אויםנעקומען ארום פםח־צײט. דער שנ״ האט שוין געאאזן, בכיװן געאאזן, כדי שװערער צו מאכן די װענן; םארשטעאן דעם װענ פאר דער רעװאאוציע, װאם האט א בארותסע געםאר־ שירט און פאדוים געיאנט םאר זיך דעם נישט־געזעענעם שונא. עוזרם היאצערנער פום האט זיך שטארק אפנענוצט פאר א קודצער צײט; א נישקשהדיק שטיקא האט זיך אפנעשטשיפעט פון אונטן, און דאדט, װז זײן קני האט נעדזט, האט אויך נע־ קותטשט און נעריבן. נישט נעװען קײן צײט צו םאכן אן אנדערן פום. נישט געװען קײן צײט אפיאו די אײנענע םארריכטן. דעריבער האט עוזר שטאדק נעהונקען. ער האט נעװוםט, אז מען אאכט פון זײן נאננ. צו אים איז אפיאו דערפאוינן א שיטעכװערטי: ״א שײן אעבן קען שוין זײן, אז עוזר מיט דער קואיע שאאטעװעט״. דעמאאט זענען עם צו אים אראפנעקומען נעװעזענע השובי־ העיר. דער רב אאײן, א צונויםנעדרײטעד, א נרויער, מיט אן אויף א זײט םארשמיסענער רויטאעך־נרויער בארד — יא, ז״ אאע האבן זיך צו אים אראפנעאאזן: — הױת װי עם דערנענטערט זיך פםח — זאא ער, עוזר, ב״ װעמען אין די הענט עם אינט דאך זײעד האב און נוטם און טאקע דאם גאנצע אעבן; זאא ער, עוזר, דעריבער ארויםנעבן נענונ װײץ, מען זאא קענען מאאן און באקן מצות אויױ פםח. און נענונ קאר־ טאפאיעם זאא עד הײםן ארויסנעבן, באשד רער פסח איז שו־ן אט, אט אויױ דער םאמער שװעא. עוזר איז נעזעםן אויױ א האאב־צענראבענעם בעניןא. בייאע האט זי נעזאנט: — װעםט זיך, עוזר, פאמעאעך אויפשטעאן... האאמ זיך אן אן מיר, שפדיננ אזוי צו אויױ אײן פום צום װיג... זעסט?... 3. א נײעם פום האט עוזר נעמאכט םון א פײן, ױננ ברעזע־ בײםעאע. גוט געטדיקנט, אאננ נעטעסעט און נעהובאעװעט — ממש נעטאקט. א סך מאא נעמאסטן ד• קני זײנע; א םך נעפדװוט די אעננ, זא־ ניישט אויםקומען צ ה־נקען. מיט בײאען האט ער זיך כסד־ מײשכ נעװען. און נערעדט האט מען, אגב, פון אביםא זײטיקע זאכן־ נע־עדט ניאט אזוי, וױ ימשא: — זעסט, בײיע, װ• ד• גביד־שע זינדאעך דרײען זיך ארוים, געזונט װ• ד• פעדד און זײ גאר דעדקיערט מען פאר קדאנק. אט זעםטו דאך — זײ דרײען זיך אדום. — נעפעאט יײ נישט, פא־װאם דו ב־םט אזוי ניך שױן נע־ קומען אה״ם. פאדנינען ניש־ט, פאי־װאס דו ב־םט אפנעקומען מיט א האאבן פוס — אזױ האט ז• געדעדט האאב פא־קיערט. — אװדאי װאיט זײ נ־שט אדן, איך זאא אזוי, כאטש מיט אײן פום וױדעד אװעק אין מיחמה, אבי זײערע זינדעאעך זאא מען נישט טשעפען... אזוי האט ע־ נעװאיט זאנן און דאם דערשאוננען. אמת, ױנט עוזד האט זיך אומנעקערט פון דאדטן, וװ עד האט ז״ן יעכטן פום א־בערנעאאזן —־ האט מען אים א־ן שטעטא אנגע־ הויבן צוצוזע;. נ־שט נעדונגען ױך מ־ט א־ם פאד א שט־קא אדבעט, וױ דאם אױ נעװען דעד שטײגעד. פאדקערט, מען האט נאנץ אפט אים אננעבאטן א נדעםעדן אדעדוױ ב״ם אננעמען א שט־קא אדבעט. איז דװקא דאם עוזדן נ־שט שטאדק געפעאן נעװען: — מײנען זיך אויסצוקויפן — האט עד נעטדאכט — פע, עוזדן קױפט מען נ־שט אונטעד. קײן נײעם פוס װעא א־ך מ־ד נישט קענען באשטעאן פאד זײע־ע פארדױםטן. פע, עוזרן ותט מען נישט אפנאיד;. דע־־בע־, װען ם־ט נענו־ע דדײ יאד שפעטעד א־ז קײן אוקראינע אננעקומען די .־עװאאוציע, אנגעקומען װי א װיכעד און נישט אויםנעמיטן אפ־או זײן שטעטא אויך — האט די ,־עװאאוציע געפונען עוזדן װאדטנדיק אין טיר. עד האט נעקוקט דעד ־עװא־ אוצ־ע גאײך א־ן פנים ארײן, א גאײכעד, אן אויםגעצויגענער, פוגקט װי בײדע פ־ם װאאטן בײ א־ם נעװען געזונט און ױנג. ער איז נע־ שטאינען א־ן ט־ד און געװאדט אויף א באפעא. מען קאן זאגן, אז בײאע האט אויך, װי עוזר, אין זיך דעדשפירט א גרײטקײט. כאטש בײדע האבן נישט נעװוםט אויױ קאאר, װאם די רעװאאוציע ותט פון זײ פאראאנגען. נו, איז געקוםען די רעװאאוציע און םון עוזדן פאראאננט א״ן קא״ניקײט: — הױת, װ• עוזרן פע־ט אײן פוס, קען םען דאך אים נישט נעמען אין דעד רויטעד ארמײ, כאטש עד זאגט, אז עד איז נרײט מיט אײן פום צו ניין, באשד ז״ן אײגענער צוגעםאכטער פום פון ברעזענע האאץ איז אים נאענט צום אײב, װי אן אײגענער פום... האט מען פונדעםטװעגן זײן היאצעדנעם פום באטראכט פאר א חיאצערנעם. געה״םן אים באײבן בײ זיך אין שטעטא. געהײסן הערן, װאס די דעװאאוציע ותט באפעאן — און אויספירן. דאם װעט עד קענען. אװדאי װעט ער קענען, ותן אפיאו עד װעט א הינ־ קעדיקער נעבן דעם באפעא אין נאםען פון דער דעװאאוציע. — נ־שט קײן קאײניקײט, די רעװאאוציע הײםט, מוז םען פאאנן. — ־א, עוזר, אז די דעװאאוציע ה״םט — האט בײאע אין זיך מםכים נעװען. — כאטש גאט װ״םט, אין װאס פאר א םײעד זי קען עוזרן װידער שיקן. 4. ד• דעװאאוציע האט געהײםן עוזדן פרעמד צו װעדן צו די אאע, װאם האבן אים אמאא ארבעט געגעבן. האט אים נעהײםן האדט װערן צו זײ און צו זײערע קינדער. זי האט עוזרן געהײםן, ־ער זאא זיך דערטאנען און ז״ דערםאנען, װאם און װעםען זײ