Literarishe bleter
- Journal
- Literarishe bleter
- Volume
- 7 (1931)
- Issue
- 47 (20.11.1931)
- Date
- 1931-11-20
- Page
- Seite 881 (sequence 9)
- Language
- Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 71% known words query
- IRI
…/4795427-8804643-8804722--07165-4802250- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
881 לי&יפרארימב בלזסיגןר דץ\ז. ד4 ו*39.) זײט י פ ז$ ד נ י ע ס ט א ל י א ד דפרצײלץןג אסיען האט זיך אויסגערייגט הינטערן ישטעטל און מיט יזילבלעכ־ ק״ט געבאאזן אין םאמע שטעטר אר״ן. דעמאאט האט זיך עוזד אומ־ נעקערט אהיים מיט א שיןעכט־נעמאבטן, הילצעדגעם םום ביז צום קני און מיט צװײ נאקעטע, הירצערנע קוריעם אוגטער ד• ארעמס. ׳עבת־צונאכמם איז ער אננעקומען. אין א נייעט־נא' ר־ינעם, אביםר פא־ברוטיקטן שינער א־ז עד געװען אנגעטון. און װ־ נעזאנט, האט ב״רע או־םגעװײנט אירע גאנצע ט־ערן, דעמארט, מיט א פאר חדיעיפ צוריק, בעת ד• םרחמה האט עוזרן ארויםגערופן פון שטוב אדוים - - האט ז• דעדיבעד איצט אים בא־ געגנט מיט טרוקענע אויגן. דאם קיגד איז פוגקט געיעראפן. זי האט אפירו ניטט אדויםנעװ־זן ק״ן יטרעק, ביעעת ער האט אראפגענומען דעם יעינער און דעד הירצערנער ־עבטער פום האט אומנערומפערט נעטופעט אין דיר, ביידע האבן געקוקט - - אט אין א״ן וױנקר, און אט — אין אנדערן װינקר. ביידנם אויגן האבן געזוכט א־ן די וױגקרען פון יעטוב. אװדא■ א־ז דאם פאר עוזרן געװען אומגעריכט, װאם ב״רע א־ז אזוי... א בייזק״ט אין די אויגן. עם װארט אים איצטער א םך גר־גנער נעװען, װען ז• צעװ״נט זיך אויפן הויכן קור. אװדא• װארט ער אפיטר אויך נעפ־וײט װייגען. עם ײארט א־ם נוט געװא־ן. נעכא• װארט דאם קינד ז־ך אױפגעכאפט און צעװיינט ױך אױפן הויבן קור. ײארום צוריב װאס אזא ׳םט־רק״ט... פען קען נ״עט זאנן, אז ער א־ז גענאנגען אהיים אן אננע־ ראדענע־ מ־ט פר״דן און אױך נ-עט ק״ן אנגעראדענעד מ*ט צעד. װערטער עטרעבע האט ער יא א גאנצן װעג נעחז־ט, װאם ער װעט עם זאנן ב״רען. ער האט יטפעטער תופם נעװען, אז מ־ט ביירען האט ער ױך נ״עט געזעגנט װי געהער־ק איז. דער םארדאט אין א־ם, טאקע פאנ־ע אר״ן. האט א•; א־ם אױפגעװאכט דעמארט, װען דער אוראדג־ק איז נעקומען און ױך געשטע^ט א־ן דער אפענער טיר. אבע־ נ*שט דאם. פון דעמארט א־ז נ״טטא װאם צו דעדן. װאם א*ז דא פאראן א״צטער צו דעדן? נאד עם װארט אװדא• גוט געװען, װען ב״רע נעמט א־צטער און פארט א־ם ארויף אױפן הארז, אט וױ דעמארט, חתנװ״ז, װען ער האט זיך אומגעקערט םון זער־ נעריי, װען יעיעור גאנצע פ־ד יאר האט זי באדארפט װארטן אױף א־ם. — דוכט ם־ד, איך בין אביםר הוננעדיק — האט ער א זאנ נעטון ײ• פאר ױך אריין. װען זי האט אנגעיעטערט אויף אים א-רע טרוקענע, בלויע אױנ;, האט ער ױך נעבאפט, אז נ״טט גוט האט ער נעטוןן נישט באדארפט אנהײבן דע־מ־ט. און א װאדף־טוענד־ק א בריק צו דעד װיג, האט ע־ געפדענט: — װאם םאכט דאם קינד? דעמארט א־ז ביירע גאד אומגעריכט א פאר־נעטון צו דער ערד, א־ומגעכאפט עוזרם געזונטן פוס און זיך צעװיינט אױפן הויבן קוא. א טעות צו מיינען, אז די ט־ערן ביי ב״רען האבן אויםגע־ ט־־קנט. א גרױםער קװאר איז נעװען אננעזאמרט א־ן איר נאנצן םהות און א־צטער האט דער טדערן־קװאא אױפנעב־אבן און יטט־אמט אויף עוזרם אעבעדיקן פום. װען ד• טרערן האבן זיך אויםנענומען — ם׳א־ז נעװען דע־ מאאט, ײען עוזד האט אריין, אן אונמערגעזעגטע־ פון א יעװאכער און קרעגקרעכעד מ־דקייט, ױך אראפגעראזן צו א•־ אויף דע־ ערד, גרעטנדיק א־ר פרײצע — דעמאאט האט ױ אפגעפאסעװעט און רויז געמאכט דעם הירצעדנעם פום, װוהין זיין קני א־ז נעװען יםרעכט אר״נגעפאםט. ורען די נאך־נייםט־אינגאנצן פאדהיירטע װונד האט צו איר ,־ויט־ברוירעך א קוק געגעבן - האט ױ יעוין מע־ נ״טט געװײנט. עד האט געזאגט: — אז א־ך װער נאר קומען צו די כוחות, װער א־ך מיר אריין מאכן א הירצערנעם פום. םון א נוט שטיקר ברעזענע װער איך מאבן. גוט א מא׳ם נעמען און ײײך אויםבעטן. פ ר ץ ״יד 17נײ//קז)דגע? ׳קזןל ע ו ז ד ד ע ד 1. די מרחמה האט זיך באײיזן ביי עוזר דעם םטאר־עד א־ן טיר אין נעשטארט פון שטעטר׳טן אוראדניק, װאם איז נעהומען רוםן עוזרן אויפן באםער פון מרך אריין. דאם איז געװען םוף זומער פערצנטן יאר. בעת עוזר האט נעהארטן ביים צונויפשראגן א װיים־ נעהוברעװעטן, םאםנאװן נדש. דער טיש איז גערענן אויף דרערד מ*ט די פים ארױף. דדיי םים זעגען שוין נעװען אויף אן ארט, גאר דעם פערטן םום האט עד באדארפט ארײנהאקן. ביירע, זײן װ״ב, װאם איז נעשטאנען דערבײ םיט א הארב-אדיק קינד, א ױננר, אױף דער האגט — האט פאר שרעק שיעור דאם קינד נ״שט אדויםנעראזן פון די ארעסם. זי האט א קרעכץ געטון, נר״ך װי עמעצעד װארט איר דעדראנגט מיט א מעםער אונטערן םאמע הארצן. עוזר, װאם האט עדשט מ־ט נענױע צװײ יאר צוריק זיך אומ־ נעקעדט םון זערנעד״, װו ער האט אפנעד־גט קאדנע םיר •אר, ער האט אין אוראדניק דערשפירט די םאכט, װאם קומט צו אים פון םאמע אויבן. האט ער גרײך אפנעראזן דעם ט־ש, נעראזן פארן אויף דער ערד דעם םערטן, נאך נישט אדײננעשטערטן פום, און זיך נענוםען גרײטן: ם׳הײםט, ער האט גענומען אנציען דאם ־עקר אויף זיך. אמת, א בראםעד א־ז ער געװען. און די הענט האבן נעציטערט. אז בײרע האט א צעשראקענע, א פארײידטע, ארויםנעיאמערט: — ײוהין?... האט עוזר נישמ נעענטםעדט. דער אודאדניק האט אפגעװישט זיינע שװערע, קופערנע װאנצעם און נעזאנמ: — כ׳רוף אים אין נאמען םון אונזער ארטעכטיקן צאר און טאטערע, באבע! אז עד רופט, טפױ... שטערט םען זיך, באבע. נישט אנטקעגן! און אזוי איז עם טאקע נעװען. עוזד האט דעם נישט־פארענ־ דיקטן טיש נעראזן אויםן מיטן שטוב ם־ט ד• דרײ פים אויף ארויף. שוין אין טיר האט ער ױך דעדמאגט, אז ער האט זיך גישט געזעגגט סיט בײרען און זײן קינד. נאך עפעם האט ער זיך דערמאנט, און דעד אוראדױק האט אים געראזן זיך אומקערן און נעםען — זײגע תםירין האט ער םארנעםן. צום דריטן מאר האט ער זיך נאך אומ־ נעקעדט, װ״ר עד האט פארנעםן ד• מזוזה א קוש צו טון. אװדא• האט ער שוין נישט געזען, װי ביילע איז א פאר נעטון צו דעד ערד אינאײנעם סיט איד קינד. נעפארן רעבן דעם נישט־פארענדיקטן ט־ש און נעװײנט, נעװיינט, ביז ם׳איז שוין מער קיין כוח נישט נעװען צו ײײנען. אין בײרעם ברויע אויגן איז אנגעשטאנען א בײזק״ט נאך דעם װי זי האט אירע נאנצע טרעדן אויםנעװײנט. טאקע אויף דער ערד ריננדיק, האט ױ אירע מרערן אויםגעװײנט. די מירך אין אירע בריםט — א־ן דעם איז א נרימעניש אריין, װאם האט זיך אפנע־ רוםן אין קינדם נעדעדעמרעך. האט דאם קינד פאר רעד סאמען אפגעװײנט נאנצע צװײ טעג, נאך דעם, וױ עוזר איז אװעק. 2. געקומען איז עוזר צוריק אומדערײארט, װי ער איז אװעקגע־ נאגגען. ער איז נעװען םון די ערשטע אװעקצוג״ן און פון די ער־ שטע •אה״מצוקומען. יא, אםירו אן א בדיײר, מודיע צו זײן, אז ער קומט. װארום וײ האט ער דארט געקענט האבן אינזינען צו שרײבן, אז בארד ד־ ערשטע װאך, װען דער זוטער האט צונויםנע־ נומען זיין רעצט ביסר װארעמקייט םון די פערדער, נאך איידער עד האט דערגרײכט צום ראנד פון שראכטםערד — איז א נראנאט נעםארן פון אויבן, ארײננעפארן אין זײן ראגעד ארײן, צערײנט א שרר מיט מענטשן און אים, עוזרן, אפגעריםן דעם רעכטן םום ביז צום קני. דעריבער איז ער אה״םנעקוםען גאר באצײטנם, װען דער