Literarishe bleter · 1931-11-13 · 46 (13.11.1931) · p. Seite 870

ריסיוור^־י^ז בדסגיסז־ 1\ײ. 3931,) 46 870 יי זײט טדאטדר זוײ יוינס־: ןןןן *ין ״עדיזעוסיי־םעאסער ג״ס סי דע- פזורג ח• גאםעספעלדש ׳,פ־נפה״ (דעזזוי מ. ,ץןי• בעיט 1 און עש דועיט געגד״ט ה• לייװיקס ,׳א־עמע מדוכה,' (דעז״םי י. ־־אטב•ים). א; קאמינשקי־כעאםער האכ מען די םעג געפ״עים די ס5־שע פיוי־׳דמעלוכג פון ״אײך ײיל א קיגד" מיכ בעימע געישכען און שײע־יכ געגײימ ב• רעשלערש א פיעשע ,׳א״כע פון יענע״• אין פאלקשפאםעי שיעמ אויף י• י־ענשצײש אין ״אי־ ציקל גנ:,'• אין ,׳צענגד־אל םעאסעי״ גײה די לעבעדיקע פיעשע ׳,דער זיסע־ בחור״׳ אין װעל- ::5־ ש״טערטן אויף הנה גיאסבאדם׳ ה• פעניג־ *במ׳ײן׳ *ש• ראזעז״ ד• לעדעימאן׳ יאז־א גאזעד׳ זי־שע קאץ׳ מאישע יאםמאן״ עװא ־שכאקפעדעי• אין ׳,סקאידא^־טעאטער גײמ איצם א נייע פיעכע ״װע־ איז די מאםע?״ (רעזזוי משוה ליפםאן). ןןןן אין װאי־ישע איגם לאקאל פונם דיטעראשן־ פאלײן איז אויפגעטיאמן א 20 מאל כזים זײוע קאנצעימן דער זינגער יאסעלע קןןלאדני. זײנע דידעי־ און דער אופן פון ז״ן זינגען אין מער בדהנות זוי קונםמ• זײנע לידלעד — ײדײנד לעבע׳ קלײג״מזעמדדיקע. סיאיז ביז צו אםתער קונושמ — א ורײםער מהלך• *שװאכע מעקסמן׳ ,׳לובאק״ אין א פראק. ןןןן דער אנסאמבל פונפ גײעם קונסם־םעאטער אין ניו־יארק האט צוגעצויגן א• גדאנאסן אין דער מרופע. די עי־ישמע אויפידונג — ד,. לײ• ײיקס ,׳דעי■ גולם,', מים גראגאסן אין דער תויפמ־יאלע. רעזהוי — עגאן בלעבער׳ באײוס־ מער ײדיץדדײבדמער רעזשיסער; מוזיק — יוסף אב־אן׳ דעקאראציעס — םזמוקא• אגב׳ ס׳איז דאס ערימזע מאל׳ װ>>ס דער ״גולם,' ײערמ גע־ *ממעדמ אין אמעריקע אויף ײדייג. ןןןן מזל כוב, פרײכ־געבאקענע ,׳װילנעד םדו־ פע״ אונטער דעד ארמיסםײסער לײמונג פון ױסף קאמיען און *סמחה כאמאן• אײדאי זענען ז״ בײדע געזוען אנגעלײגמע ארמיסמן אין דער ,׳ײילנער מרופע,׳ #בער צי קאנען זײ אדן מעגן זײ זיך אנרופן ״ווילנעד םרופע״ — איז א גרויסע פיאגע• ם^קאן?װין מאכן א מנין פון די פאי־סײדענע ״ײילנעי מרופעס,,- ןןןן דער קראקעײער ׳,באײי דזטעבניק״ נעממ זיך אן די קריײדע פון דעם אזוי־גערופענעש ,׳װילבער פ*לקש־םעאטער,י (בראיס פון קאדיע׳ נא״ס, נחמה). אין װילנע איז פאראן א ״װיל־ נער פאלקס־םעאםער״ חמבן אם די ארפיסםן דאיטן גע״טפילמ• ןןבער במעמ אלע ײדײכע אד- םיסמן פון פוילן האבן גאסמראלירמ אין אכ דעם ״װילנע־ פאלקס־מעאטערי,, מעגן זײ זיך אנדופן ״װילבעי פאלקשו־מעאמעד״? ןןןן פ. בא־אמאײ פארענדיקמ בקרוב זי־נע גאםפדדפילן אין לאנדאנער פאײיליאן־מעאמער• פ^הויבמ אן צו שפילן לודײיג זאץ• רסד^קם^ר נ ח מ ד מ י י ז י ל 15 גיאשן (די פ־ײמאג־נומע־ן אניממאמ 45 ג־אשן — 30 גר.)• אדאנק דעם האמ זיך דער םיראזש זײע־ער געוזעכערמ אין דורכשנימ ביז 100 פראצענט• דע־ ״הײגמ״ האמ פון פאריקער װאך אכגעהויבן אי־ויוסגעבן אן אװנמ״אויסגאבע פון ״ה״נםי פא־ 15 ג־אשן• אין װאדשע דע־* שײגמ איצמ 9 מאג־און אװנט־בלעכער• ןןןן דעם ס3־׳טן סעפטעמבער איז פא־געקומען די ע־עפנונג פון 2־מן איבעטער־קולבוד־ק#בגיעס׳ אין װעלבן ס׳האבן זיך באמײליקמ אפמײלונגען פון דער ״געז• אװגמ־קויזסץ פאר אי־בעכעד,'׳ פון א־בעמע־־ספארמ־קיובן ״ש־מע־ן״ און פון דעד געז• ״ײדישע בינעי,. אינם ק*נג־עס האבן זיך באמײליקמ 210 דע־ לעגאמן און 184 געסמ פון 112 שמעמ׳ פארמרע־ מע־ פון אפמײלונגען פון אװנם־שולן׳ *װנט־ קו־סן, ביבליאמעקן׳ ספא־מ־קלובן און דראמא־ מישע ק־ײזן• — אן אויספירלעבן באריכמ װעגן ק*נג־עס — געפינען די דעזעי אין הײנמיקן גומע־• ₪ דעי קאנקוריש אויפן בעסמן ליד א־י בעסמע־ נאדועלע׳ װאס איז איצמ באשמיכייפ גע־ װארן דורך די ״ליפ. בלעמעי״ (זע ״לימ- ביע־ מער,'׳ נומ. 45׳ ז. 1)׳ האמ אדויסגע־יפז בײ די דעזער גרויס אינפערעס• שוין די ע־שמע מעג זענען זונגעקומען לידער און;אװעדי צוב קאנקורס• ןןןן אין דער אמעי־יקאנער ײדישער ב.־עסע זענען פא־עפנמלעבמ פיל ארמיקלען או; גאמיצן אין צוזאמענהאנג מימן חודש פארן ײדישן בוך, װאס איז ארגאגיזירש דאדט דודך דעפ ײד• קולפו־־געזעלשאפם. ןןןן אן אינמע־עס׳אגמער 8רמ: כאך דער װעלמ־ כדוהמה האמ ארפוי־ שניצלעד געלעבט אין גרויס דהקות• דעל נױ־י*רקער פרץ־שרײבער־פארײן האמ אים דאן צוכעשיקמ 125 דאלאר אונםער־ ןןןן אין הןזלאנד ח$בן לעצמנס געפירט אן אקציע לטובת דעם ײדישן װיסנשאפםלעכן אינסטימוימ ד״ר עליאשעײ־װײסבארמ און י װײכבארמ. ןןןן אין דער ײדישער פרעהע פון רומעניע געפיגען מי־ ארטיקלען און נאטיצן װעגן ש• ניגער און זײנע פז<לעזונגען אין פארשײדעגע שמעמ פון רוכזעניע• ןןןן דע־ ײדישער פען־קלוב אין װילגע האמ געהאט א זיצ־ונג׳ אויף װעלבער משה שאלימ האמ איבע־געגעבן א באריכט פון דעם לעעמן אינמערנציאגאלן פען־ק^נגרעס אין האלאנד• אין צוזאמענחאגג םיםן ערשמן יארצײמ נ#כן טויט פון ש• ל• ציםר#ן איז באשלאסן געװארן אנצו־ הײבן אן אקציע צו שטעלן דעם פאדשםארבענעם א מצבה און צוגרײטן א זאמלבוך מו זײן אנ־ דענק־ ןןןן די מעג איז פ>ןרגעקומעז אין פאריז די פײעחרעכע עפענונג פון ײדישן פאלקס־אוני־ ײערםיטעמ. ןען י• פא&יערניקןןװ האט צוגעכר״ם *ום דרוק א באנד נייע לידער ״גאלדענע זאמדן,,. ליטעראטור אױ יקול-יםור ןןןן א קגאפעד חודש מײלם אונז אפ פון דער אלגעמײנער פאלסט־צײדוגג אין פוילן• אין דער נאבם פון 8־טן אויפן 9־פן דעצעמבעי ײעמ די צ״לונג פאיקוסען. אלע מוזן געדענקעז׳ אז ײיבאלד אין די פ־עגבויגגם פעלמ דער פונקט פון מאציאנארימעמ, איז די ״דישע שפראך דעי א״נציקע־ כיכזן פון געהעריק״מ צו ײדן׳ און אלע ײדן דא־פן אנגעבן ײדיש אלס זײעד םומע־־שפיאך• װי מיר ח*בן געמאלדן׳ ־ופמ צונויף דע־ ײדישער פען־קלוב אין װאישע א באראמונג פון די ײדישע קולמו־־איכסטימוציעכ ײעגן אמ דע־ פ־אגע• לוימ דע־ איניציאטיװ פון דער עקאנאמיש־סמאמיסמישע־ קאמיסיע בײ דעד געעזדשאפמ פ־״נמ פון ײװא אין װילנע׳ איז אין װילנע צונויפגע־ופן געװאין א בארא־ מונג פון ײדישע געזעדשאפמלעבע אינסמיטו־ ציעס וועגן דע־ פא־שמ״ענדיקער פ^רקסצ״לונג• עס זענען געקומען פאישמ״ער פון מבבי׳ פא־־ מאצעװכן־פא־״ן׳ האנמװע־קער־פאר״ז׳ קולכו־־ אמט בײ די פ־אפ• פאר״נען׳ יאסק. םימל־ מעדיצינישן פאיײן, פען־קדוב, העברעישן לערער־פארײן׳ ״מאז״׳ קלײגחענדלער־פארבאנד׳ פרויען־פא־ײן׳ האנדלע־אנגעשמעלמן פאדײן׳ שולקולמ׳ צב״יק, סמודענמן־פ־ײן, ײדישן לע־ער־פאײין׳ ליטעראמן־פאי־ײן׳ יאף (ארגאני־ זאציע פון ײדישע א־בעמער־פרויען)׳ די ײדי־ שע ־אממענע־ פון שמאמ־אט׳ פארשמײער פון דע־ ײדישע־ םיעסע• :אך די ווע־טער פון ז• ־ײזען׳ ד״ר צ• שא־ באד, קליאטשקא׳ מ• שארימ, ה#מ זיך אנמװיקלמ א דעבאםע• די פא־זאמלמע האבן זיך א^געשצעלט אויף דער אומדערהערמע־ עװלה, װאה איז אפ־ געמון געװארן דדרך איגנא־ירן אין די פ־עג־ בויגבם די שפראך פון דער ג־עסמער נאציאנאלער מינדערהײמ אין םוילן (נאך די אוקראינער)׳ בשעת װען אפילו פאר אזא קלײנער גרופע װי די רושן׳ שוין נישט ־עדנדיק װעגן אוקרײנער, װ״סדוםן׳ דימװינעי׳ ד״משן — זענען צווײ־ שפ־אכיקע בויגנ־ס יא ארויסגעגעבן געװארן. סיאיז א״נשמימיק אנגענומען געװארן צו פי־א־ מעטטיירן קעגן דעס און אויפפאדערן די געהע־ ײקע ארגאנען ארויגעבן פרעגבויגנכי און די געהעריקע אינסמ־וקציעס אויך אין ײדיש. בדי צו א־גאניזירן דעם ײדישן אנפײל אין דע־ פאלקפצ״לונג איז אדיסגעקליבן געװןזדז א קאמיטעמ• סיאיז װיבמיק׳ אז אין יעדע־ שמאם און שמעמל זאלן געמאבט װערן הבגות צו דער פאדקס־צ״לונג- ןןןן א נײע קאנפיפקאציע פון װילגער ײדישן צענזאר: דאם ביוך פון סאפיא גודעװימש ׳ידאכ ײדישע שול־װעזן אין ליכט פון דער מינדעיר הײטס־פאלימיק אין פוילן״ איז ק^נפיסקירפ• דע־ בית־עלמין פון ײדישע קאנפיהקאציעס אין װידנע װערט אלץ גרעהער• שן די גרויפע ײדישע װארשעװעד מאג־צײמונ־ גען ״הײנם', און ״מזןמענמ״ האבן אר#פגעל*זמ דעם פרײז פון גוסעי — #נשט#ם 25 גר*שן —