Literarishe bleter · 1931-11-06 · 45 (6.11.1931) · p. Seite 849

ליפיפדאריפװו ברצזױטר ו092 45 זײט 849 טרזזגן :יזהיז װו ניען באדארף: ״יזױת, ער איז דורכנעשארן, אפנע־ •שטעלט זיך בײ א ײדײשן שמיד און דארטן געזען... אפ־צו א פאד־ בילוטיקטן כועםער אױן־ נעזען״. מאלע װאס א צינײגעי קען... אבער פון װאם הויבט נוען אן? צו װאם פאר א •כטיקא אײזן נעמט םען זיך? נעכע זאנט גארנ״כט. זי קוקט, אמאא צום םאר־ בלוטיקטן מעםער, אמאל צו שמחהן און אמאיל — צום ברײטן, אינדערםריעדיקן דרויםן. זי זאגט נארני׳עט. — װאם זאגםטו עפעס צו אזא מעםער? — םרענמ שמחה נעכען. — א מורא םארן טויצ ארױםצוברענגען — ענטפערט נעכע. — אםשר האט מען מיסן מעםער א הז־י דעדשטאכןן א חזיר און טאקע מער נארנ״שט — זאגט װ־דעד שמהה. — מײנםטו דען, חאילה, עפעם אנדערש, •צמחה? — ־ איך מיין, אמאא קען מען נישט װיםן. באוט א־ז דױט. םאי בײ א מענטשן און םא■ ב״ א הזיר — ס׳בצוט איז דו־ט. קען מען דעריבער נישט וױםן. און פארט־אנן אביסר דאכט ער צו נעכען: — צ־־אזוי, צ־־אזוי — װעא איך זיך פא־ן ב־םא א״זן :עמען. תיכף ומיד נעם איך זיך דערםאר. װעםט, נעכע, שטײן בײם בייאז־ זאק, און א־ך װעא יפוין זען, װאם איך קען םון דעם מאכן. אםש־ װעא איך דערװײאע נאר די אאע קאענערע זאכן נוט אננאיען אין צונויםשמעאצן אינאײנעם ־ אײן שטיק א״זן דערװײא. נאך ױם־ טוב, אז מען װעט דעראעבן, װעט מען שוין זען, װאם מען װעט רע־םון מאכן. אבעד דע־ מעםער — ער, נעכע, איז מיר א שאד. װאזשנער שטאא. זעט אוים צו זײן פון יענע מעםערם... װאאט א-ך רע־יבער נעזאנט: אז תהיאת זאא איך זיך נעמען פא־ן מעםער. ם׳םײער װעט דאם באוט א־ן זיך אר״ננעמען. ם׳פײער װעט שוין ראם אײזן כשרן. איך װעא םון מעםער טאקע מאכן א מעםער. נ״עט קיין צװי—טארפיקן, נאר מיט איין שארף און נייטט מ־יז אזא שפיץ. און דאם הענטא װעא איך אויך אאזן, אז דאם םײע־ זא־ עם אפדאמען... װאס זאנםטו, נעכע? — װעט ער זײן א כשרער, שמחה? — יא, כשר — נ״עט כשר — מאכט יטמחה, — אז נאט װעט אאזן אעבן, מע װעט זיין א־ן יטטאט אויף ראש־השנה, װעט מען א םרענ טון בײם רב. דערװײא װעא א־ך ארױפיעיטן אביםא קויאן אויף דעד הארנע, און דו, נעבע, נעם שוין און טאקע תיכף, װאדום... א.ין אזוי איז טאקע נעװען. יטמהה האט מיט דער יטיפאע אדויפנעיטאטן נענונ קויאן אויף דעד האדנען האט נאך אאײן א באאז געטון מיטן באאזזאק, ביז רויטע פײער־צינגאעך האבן זיך באװיזן פון צװישן די יטװארצע קויאן; דערנאכדעם האט ע־ אי־ בערנעגעבן דעם באאזזאק צו נעכען. קאערט ער יטםחה און קאערט, װאם זאא ע־ םריער אר״נ״טטעקן אין די צעגאיטע קויאן און אין ד■ פאאמען אר״ן — צי דאס בײנע־ן הענטא, צי דעם צװײ־שארםיקן קאוננ. עד האט נעקענט דאם הענט־ אפהאקן. פיטוט, מיטן האמער אויף דער קאװאדאע - און שוין. אבער אויב פארברענען אאע םמנים, דער עיקר — די באוטיקע סמנים — איז דאך נישט שײך; איז נאר אין םײע־. נעמט ער מיט דער צװאננ אן דעם מעםער אין םאמע מיטן. נעכע האט גארנישט נעזאנט. האט נאר קײן אוינ נישט א יאפניע־ אאזן שון שמחהם הענט, װאס האבן נעהאאטן םארקאעמט אין צזואננ דעם םארבאוטיקטן מעםער. מען קען זאנן, אז דאם הארץ האט איר נעװאאט ארויסשפריננען, אבער זי האט גא־נ״טט נעזאנט. זי האט אאץ שטאדקעד אזן ׳טטאדקעד פאנאנדע־נעבאאזן דאס םײער. אבער, אז זי האט געזען, װי יטמחת קווענקאט זיך, האט ז־ אײנגעשטעאט און א םדענ געמין: זיך אראפגעאאזן אנימיטן העאן באנינען. און אזוי באײבט ער אינן — נענוג אאנינ, ער זאא נישט ײיםן און זען, װוהין די צ- נײנער זענען נעאם נעײארן. אז עד איז נעקוםען צו זיך, אױםנעעפנט די אויגן — איז שוין םון די צינײנער קײן םיםן נישט געבאיבן. אײעק און איבערנעאאזן בײם שװעא דאם זעקא מיטן אאטן אײזן. 3 אז נעכע איז אויפנעיטםאנען און ארױםגעקומען פון שטוב, איז שוין די זון נעהאט אויפנעגאננען. זי האט עפעם יא דעױקענט אין שסחהן און נישט דערקענט. עד איז נעזוען באייך. נעמ־ינט — םאאע־ײאם, ימים־נוראים־םחשבות. שמחה װידער, האט נ—טט נעהאט קײן ח״טק צו דעדצײאן תיכף, אז א פערד האט אים א בריק נעטון; נישט אב־־װי א פערדי— א ציגײנער־םערד! ער האט נאד אננעװיזן אויפן זעקא םיט א״זן און דעדצײאט, אז צינײנער האבן עם דא איבערנעאאזן. פארן ישםידן א פערד — האבן ציג״נער אים דאם איבעדנעאאזן. בײדע האבן זיך אראפנעבוינן צום זעקא און נענומען איבע־- קוקן די שטיקאעך א״זן. נעװען דארט םון אאץ, װאם דאם מו־יי קען נאר ארויםרעדן: נעװען דארט אאטע שאעסע־ — קענט־ק אפ־ געדר״טע ננבענענדיק; נעײען דארטן צװעננאעך, האמערם און םארזשאװערטע זאװעצעם. נעװען דארטן אפיאו אן עקבויער מיט א דאאטע — םמש נוטע שטיקאעך געצ״נ. אויף ח־דושים שטיקאעך נעצײנ. שםחה און נעכע האבן אײנם־ב־אײנם באטדאבט ד• שטיק־ אעך אײזן און אנידערנעאײנט בײם ״טװע4 פון קוזשניע. או־ף דע־ ערד. אזוי, ביז נאר אונטן אין זעקא. אבעד נאר פון אונטן, אונטער אאע שטיקאעך א״זן און נע־ צײג, איז נעאענן א מעםער. א צװײ־״טא־פיקער םעםער מיט א שאדםן שפיץ. א נעאבאעך־בײנערן הענטא האט דע־ מעםער נע־ האט. איז דאם הענטא, װ• אויך דעד מעםעד ביזן םאמע ״טפיץ, יא — דער גאנצער טעםער איז נעװען אויםנעשמירט אין באוט. אמת, פארטריקנט באומ — אבער באוט איז דאם נעװען. אויפן העכטא האט מען דערקענט די פיננער, װאם האבן דעם מעסעד נע־ האאטן. םון אײן זײט, צײכנם פון פיר פיננער און פון דער אנ־ דעדער זײט — א צײכן םון גראבן פיננער... באוטיקע צײכנם םון באוטיקע פיננער. און די שאעםאעך די אפגעדרײטע, און ר• זאװע־ צעם, די האםערם מיט דער דאאטע — אויך נישט ק״ן קאי־ניק״ט. הײמאעך איז נישט, אז מען קוקט אויף דעם. דער עיקר אבער — דער מעםעד. און די באוטיקע פיננער־צײכנם אויף זײן אעאבאעך־ בײנערן הענטא. קוקן זיך בײדע אן. נעכע װ״םט ני״טט ײאס צו זאנן. אירע הענט ציטער;. שמחה װײםט שוין יא עפעס. ער האט דאך ־• צי־ נײנער נעזעען, גערעדט םיט זײ, געשמירט דאם ,־אבע פערדא; געשנ־צט די קאאיען פון ראבן פערדא. — נזאנים — טראכט ״טמחה — אװדאי נזאנ־ם. אװדאי האט מען מיטן מעםער א מענטשן נעהרנעט. אזוי טראבט ער אייבער און האט עם מודא פארן םויא ארויס־ צוברעננען. ער װיא נעכען נישט איבערשרעקן. ער מאכט א פאאן, ײי אזוי אפצוראםען דאם ביםא אײזן. ער, שמחה, קען דאך; ער װײםט דאך, װי מען מאכט פון א שאעםא א זאװיצע, און פון א זאװ־צע — א פערדישן טשװעקא, צי נאד א פראבאי. אאץ װעט ער איבערמאכן. טאקע באאד װעט ער ז־ך פאד דעם אײזן ״עמען. אנדעדש טו־נ עם נישט. באנדאבן? טאמעד קומט מען זוכן און מען נעפינט... דעד צינײנער אאײן קען נאר נעמען און םםרן. אראפ־ װארפן פון זיך דעם חשד, — קען דעד ציגײנעד נעמען און דער־