Literarishe bleter · 1931-10-30 · 44 (30.10.1931) · p. Seite 837

3יוי,״- וו/בלט־זייטעראט^ר נייטט געװען אזא בוך, װאס זאא מיט אײנכיאא;עבן אזויםיא יעבז, באװעגונג, אזויםיא אעבעד־קע װעזנס״. גזארער, שריפנועוסוערעו או\ גערערונוע — וזיריאזיעוך םאדאן א־ן דער הינםסאעד־װעי־ט כזענטיסן, װעמען עם ־אמ ז־ך אײנגעגעבן א דאנק זי־עדע אננעיעד־בענע ב־כעד, נעמאאטע ביאדער זיך םאדישאםן נרו־םע פא־מעגנם. דערדזװפט מעדקט ז־ך דאם אין עננאאנד. אזוי,יאמ־םא, האט דעי אונגאד־״עעד מאאער.. פ־איפ רע אאאט״עא, ז־ך נעמאבט א פאדמענן פון ז־־נע ב־אדעו פאד װעאכע מען צאיט פון טו־זנט פונט פא־ א־־ן ב־אד. דע־ דאדקעד מאאעד דאט ז־ך םפעצ־אא־ז־דט א־ן מאאן ב־ידע־ פו; יע־צאנן, םד־נצן און פ־־נצעם־נם. פון ד־ ׳םד־פטיצזטעאע־ ־אב געמאבט מ־א־אנען בעדנא־ד יעא־ און דעדבע־ט ײעדם. זע־ פא פויעדעד דאמאנ־פט עדגא־ װאאאם פא־ד־נט א ־אד 0!)—()(־. טו־זנב־ פ־נט. ,ױאיואםעם ב־כעד װעדן פא־קו־פט או־ד איע באן־םטאצ־עכ םון;אד דער װעאט. עם זענען פאדאן אויך םד־פטיםטעאעד, װאם דאבן נ״םט א װעאט־נאמען און דאך פא־ד־נען ז״ או־ך א םך געאט. אזעאכע זענען דזיםאן אידװ־נג, דעד דאמאנ־םט קד־סטאײ און אנדעדע. דעד דעקאן אינדוים דאט געמאבט א געװאידיק פא־־ מענן פון ז״נע אדט־קאען א־ן דעד פ־עםע. אדנאאד בענעט;עדעד אויך צו דעד צאא זיםורנאאיםטן, װאס פאדד־נט אזויפ־א, אז נדויםע םינאנםיםטן און אינדוםטריעאעד קאנען אים מקנא ז״ן. דער בארימטער דראמאטודג דזיםאן נאאםװארטי םארמאנט עטאעכע װיאעם און אעבט װי אן אמתעד מאגנאט. בעדנאדד יםאו א־ז אויך קודח רייך, אבעד עד אעבט ז״עד באים״דן. און דאך איז זיין װיאע אין מואטדאא אן אב־עקט םון קנאד־יםנאד צו דעם גדויםן ׳םריםטיםטעאער. די דאז־קע װ־אע צייבנמ זיך אוים מ־ט א־ד אוקסום און זעאטענעד או־םזיבט או־ף דעד טעמזע. װעאם א־ז איי־ נעד םון די גרעםטע קאאעקציאנערן פון ״םפ־אצ״נ. ער םאדמאנט א״נע םון די רייכםטע יםפיאצייג־קאאעקצ־עם פון די פאדװאדפנםטע װ־נקעאעך או־ף דער װעאט. \\טג\ רי גבםט פײערוגגבר. אין יאד צ193 װעדט הונדעדט יאר זי־ט;עטע א־ז גע־םטארב,. גאנץ דייט׳םאאנד נדייט זיך צו ם־יעדן דעם דאזיקן יאדטא;. ־ דייטשישע איטעדאר־׳םע װאכניםדיםט ״איטעדאד־יםע װעיוט״ טרעט ארוים קענן דעד דאזיקער פײערוננ, טחטת ד־ צ״ט א־ז א יםװערע. רי װאכנשריפט האט װעגן דער דאזיקער םדאגע געעפנט א דיס־ קוםיע, אין װעאכער עם האבן זיך באטייאיקט יעקב װאםעדםאן, דודאאף םאנװיץ, עטיא אודװיג, פאוא עדנםט, טאמאם מא;, פדאפ ציזארם־םראג, פדאפ. קארא פאםרעד, ,־. שדעדע,־, װיאדעדם יםעפעד און אנדערע. גייע גגוגוע־ביאגראפיבגז. אין אייפציקעד אינזא־פאדראנ א־ז דעדשינען א. קינעפאנפ בוך ״געטע״, אין גאטא־פאדראג א־ז דעדים־נען פ־א־פ װ־טקאפם בוך ״געטע, זיין אעבן און זי־נע װערק״. םארלאג .א ו נ ז ע ר ב ו ך־ װ*רשע ערשס דעדסינען: װאלענטױ בולגאקן>װ טאלםטאי, לענױ אװ גאנדי א כארסקסעריססיק םון די דרײ פערזענלעכקײסן. ײזי״: יא. ם. אןן ש. שײנם$ן ■רײז 1.60 גילדן. ביכהעגדלער, ביבליןןםעקן-ראיאט .פ-2 1>¥1\פ1פז< ,*'ז^גזפץמ״ .2ג>1סק£ .13.196 .0 .>) .ק ארסװר ((יגיגורבר ג<\ע\סי{זרב\. א־ן װין א־ז אין עאטער םון 70 יאד נעשטארבן דער באך־מ־ טער יםריפטשטעאעד ארטור שניצאער. דער םאריםטארבענער האט ד־ נאנצע צייט נעװוינט אין וױן. ער האט ז־ך או־םגעצייכנט מיט זיין יאייכטן, עכט־עםטרייכישן םטיא. אין די אומצאאיקע ײערק זיינע (נאײעאן, דדאמען און דאמאנען), האט ער זיך ם׳דוב אפגעיםטעאט אויף דעד םאן־אוךםדוי־פדאבאעם. פאפואעד זענען זיינע ביכעד ״איבעאיי״, ״קאראהאד״, ״קאזאנאװאם אומקער״, ״אנאטאא״, ״פדאםעםאר בעדנארדי״ און ״פר־יאיין עאזע״ — די אעצטע ותדק ז״נע אוגטעדש״דן זיך םון ז־ינע עדשטע רערמ־ט, װאם א־ן ז״ דעדן ז־ך יםוין נ״ע טענער, פדאטעםטן פון אן אננעײ״ט־קטע־ ניטמד. נאך ם־א ־ארן םון ם־״נטאעבעד, גאאאנטעד עבט־װ־נישע־ באצױנג צום אעבן, האט שנ־צאעד ז־ך צעקריגט מ־ט דעד װעאט. ער האט זיך אננעכמורעט און געםאנט. הײנט־צו־טאנ, װען ד־;עמיטאעכקייט האט יםוין מעד קיין פאאץ נישט, אםיאו א־ן אזא יםטאט, װ־ װין, האבן שניצאערם װערק זיך אפנערוקט אן א זייט און װעדן װייניק געאייענט. א־ן זיין צייט האט שניצאער ז־ך או־ך נעװענדט מיט אן אפענעם ברױו צו דעם נעײעזענעם עםטרייכישן קינינ קאראא. ידער דאזיקער בר־װ דאט דעמאאט נעמאכט א יםטארקן דושם. ״פואראג אי\ בזפאויגו״. א. אונאטשארסקי און א דייטש האבן אנגעשריבן א פ־עםע ״פראאאנ אין ׳םפאניע״. ד־ פ־עםע איז געשריבן אויף אן אקטוע־ אעד טעמע און באהאנדאט די עדשטע עטאפן םון דעד פראאעטאדי־ שעד רעװאאוציע אין שפאניע. א ויױו פױװזגו פו\ וזאעגזױו גארעי. טאקם־ם נארק־ האט אנגעשד־בן א נייע פיעםע ״יענאר בו־ אאטשעיעװ און זיינע םקורבים״. די פ־עםע דעד״ם״גט בקדוב א־ן דעם מאוכה־םאראאנ. ו־י ביארנופוסירנוכסינו .נירױו װז עוזיר ו^לא. עמיא זאאאם ױרשים האבן באשאאסן איבערצוגעבן דער נאציאנאא־ביבאיאטעק אין פאריז א טייא םון עטיא זאאאם אדכױו— ד־ בריוו, וואם רער נרויםעד םדאנצויזישער שריםטשטעאעד האמ באקוטען פון פארשיידענע גרויםע פערזענאעכקייטן. אזעאכע ברױו זענען פאראן ביז 4.466, צײישן זיי בריײ פון גאריבאאד־, טודגע־ ניעװ, םארא בערנאר, פואנקערע, עמ־א װערהארן, ראדען, מאפא־ םאן, אעאן באום, אקטאװ מירבא, היפאאיט טען, םענט־בעף, קאטיא פיראדא, װיקטאר הוגא, אדװאקאט אא באריי, באאםקא אי־ באניעם, פאא ײעראען און םיא אנדערע אננעזעענםטע און פידנדע פערזענאעכקייטן םון זיין צייט. אין די ״בךואעט־נען םון דער נעזעאשאםט םריינט םון עמ־א זאאא״ זענען פארעפנטאעכט אויםצונן םון דעד דאזיקער אויםעד־ נעװיינאעך־אינטערעסאנטער קארעספאנדענץ. צװישן אנדערן װעדט ־ציטירט א ברױו םון דעם בארימטן איטעראטור־קריטיקער און םאד־ שער היפאאיט טען. דעחטיט װערט קאטענאר־ש אפנעאי־קנט ד־ מיינוננ, אז טען האט זיך נענאטױו באצוינן צו עמיא זאלאס שאםן. טען שרייבט צו זאאאן: ״אין יםוד םון אט דעד נוזמאי אינט א ריכ־ טיקע אידיי. (עם דערט זיך װענן זאאאס װערק ״טערעזא ראקען״). דערצו איז די דערצײאונג נוט צונויפנעהעםט און קאמפאנירט. עם זעט זיך, אז זי איז נעםאכט דורך אן עכטן קינםטאער און עדנםטן באאבאכטער, װאם זוכט נישט קיין שפיאעדייען, נאד דעם אסת״. דער בארימטער קריטיקער סענט־בעף שו־ייבט, אז זאאא שיאדערט טייפטער־ש מענטשן, ײעמען די געז/נאשאםט אדער די גאטור האט באאיידיקט. ״איך האאט אבער, אז איר זענט אביםא א טיזאנטראפ, בשעת איר מאאט די פארשטייער םון ד> אנד(נרע קאאםין אין דעד געזעאשאםט״. סאפיאםאן שרייבט ײענ| זאאאם'״זשערםינאא״: ״אין אייער ײערק האט איר ארייננעאיינט אזויםיא מענטשאעבק־יט, אויםגעדעקט אזויםיא ׳געמיינהייט און נויט, ארויםנעםירט אזא שרעקאעכע מאםע אויף א תעאן, ראשיקן םאן, אז קיינמאא איז נאך