Literarishe bleter · 1931-10-30 · 44 (30.10.1931) · p. Seite 836

ליפווראריזזוט מ־עזעו 1\גז. 4* 60^ זײס 836 ד ן ד ר1'ב?1ון$רשס ע מ ת נ ה א. ן א נ ג ע ד ײ ג םרײדן םיז א ײננל איז א סיפיש־אטיװישער שט$ט, באירויםק, צוריק מיט 60—70 יאר. ער װײזט אונז דעם;אנצז אנםװיסאוננם־ גאנג און דאם אויםװאקםז םוז א ײננא פון עאטער םוז 4 יאר אן ביז זײז עטינרייז יזײז אמעריקע. די ײדישע ױננס, װעאכע װאקםט איצט איז גאר אנדערע קואסורעאע, םאציאאע אוז עקאנאםישע באדיננוננעז, קאז אין דעם דאזייזז בוך ישעפן א שאא ידיעות או; באקומעז א פולקום בילד פון דעם צעבן םון די ײדישע קינדער מיט 60—70 יאר צוריק. רירנד איז די דערצײאוננ, װי אזוי דאם ײדישע קינד טרעפט זיך דאם ערשטע מאל פנים אא פנים םיט; טויט, די באצױננען צו רי עלטערן, דאם םערקוױרדיק נע׳שיאדערשע געשטאלט פון דעם פאטער, םון דעם קרוב, םון דער םוטער — ד• רײכע נאלעריע נישט־ײדישע טיפן, די װײםרוסישע פויעדים און פויערמעם, דאם פארן םון דעם ײננל םיט זײז מוטער א•; דארך ארײן ״נעמעז מתנות״ בײ אירע קליענטן, די באצױננען פון ד• פויערים צו אט דער הארעפאשנער פרוי, — דאם אלץ װערט דערצ״לט תםימותדיק, הארציק, און פאר דעם נירייח קלײנעם אײענעד ײעט דאם פשוט זײן א םארכאפנדיקער לײעז־שטאןז. עי ײעט זעז א טשעקאװ ביצד םון א לעבן, װאם איז אזוי וױיט אפנע רוקט פון דער הײנטיקער וועלט. י עם קאז זײער זײן, אז אײניקע קאפ־טלעז, װי ״מײז ערשטעד ראםאן״, ״אוים מיט טײז ראמאז״, זענען נישט צונעפאםט םאר דער עלטער — פאר קינדער םון 12—13 יאר, ײאם דאם בוך אױ פאר זײ אויסנערעבנט, אבעד אויך דארט זענעז פאראן פיל שטעלן, װאם װעלז רירן דאם אויםריכטיקע קינדער־הארץ מיט זײערע םאר־ כאפנדיקע מאמענטן. עם זענען אויך איבעריק די אויםםירן םון דעם מחבר בנונע די עלטעו־ז, װאם האבן צעשטערט זיין פערזענ־ לעך נליק. אבער אין אלנעמײן ניט ער דאם שלעכטע, דאם בײזע צוזאמען םיט דעם גוטן, און דער ױננער אעזעד באקומט א האר־ ציקן, אויםריכטיקן נדום פוז דעם אעבן םון א קינד און א יידישן בהור אין א תקופה, װאם האט זיך אזוי װײט אפנערוקט םון אונזער איצטיקער װירקאעכקײט. דער םאראאנ ״מתנות״ האט דאם בוך אדויםנענעבז םיט דע,־ נרעםטער איבשאםט. עם איז א אוקםום־אויםנאבע, פײז געדרוקט או; באצירט םיט םײנע װיניעטן םון דעם טאאענטםואן אסעדיקאנע־ קינםטאער טאדרעם נעאער. איז די צײכענוננען פיאט זיך די השפעה םון שאנאאן, דיבאקז און אאיעזר איסיצקי. א שאד, װאם דאם בוך קאםט אזוי טײער איז פויאז, און שאו נישט זײן צוטריטאעך פאר דעם הינן ײדישן קינד. עם װאאט נישט נעשאדט, װען דער פאראאנ ״מתנות״ זאא זײנע ביכער אויך ארוים־ נעבן אין פאפואערע פאאקם־אויםנאבן און מאכן זײ צוטריטאעך פאר דעם ױננן דאנקבארן אעזער. מײן לעבנםבאגלײטער: חבר דדוקפעלער אין נומער 43 ״איט. באעטער״ האט מיר מײן אײביקער און (אך, װי נעטרײער) אעבנםבאנאײטער, דער חבר דרוקםעאער, װידער רעדאגירט א פאד װערטער. ער האט עם דאםמאא, װי שטענדיק, נוט נעמײנט, אבער עם איז ארויםנעקומען נישט איננאנצן נוט. אין דער דריטער שורה םון מײן ארטיקא שטײט נעדרוקםעאערט, אז איך נעהער צו די ״םארםירטע אנארכיםטן״... עם ײאאט מיר באמה אימפאנירט אין דער צײט, ווען אזא היפשער טייא םון אונזער אאט און ױננ־שרײבערײארנ שװערט אויןז דעם טאטנם בארד און פאות און אויױ די אײנענע ציצות (םארשטײט זיך, אז אװפזזרך יאקאבי־ נער־העטדא), אז זײ זענעז ק., — צו זײן ארינינעא איז אז אנאר־ כיםט. אבער עם איז דאסמאא נישט באשערט צו זײז ארינינעא צואיב דעם אמת נעבעך■ איך האב דארט געשריבן, אז איך בין א ״פארשםעטיקטער, אדער םארםריטער אנאכראניםט״. אאע איבעריקע רעדאקציאנעאע אויםבעםערוננען פון םײן הבר דרוקםעאער נעם איך אן באהבה. י ' גזלג ראװיסיט. דעד פאראאנ ״מתנות״ בײם נױ־ •ארקער פאאקס־אינםטי־ טוט אױםן נאטען פון שאום־עאיכם האט אי:ז וױדעד צונעטדאגן א נײע מתנה: א בוך פאר דעם יוננז, אונטער־ װאקםנדיקן אעזער. בײ אונזער נאנצעד פאד־ צװ״נטער טעטיקײט אױפן םארלאנם־נעביט, װען םיר האבן מיט בד״טע שפאנעז אוי מ־ט א וותרנישער האנט זיך נעװארםן אויוי אאע נעביטן, האבן מ־ר אפ־ געאאזט און פארװאר־ אאזט דאם נעביט םון איטעראטור פאר קינדער א.ין ױגנט. םיר האבן א־נגאנצן פארנעםן א־ן דעם עיקר, אין דעם פונדאמענט, אין די נידעדיקערע שטאקן, װעאבע דארפן נארסאא טראנן די אאםט םון ד• י. באפטרוױז אײבע־שטע;אדנם פון אונזער קואטוד־געביידע. מען האט אפנעפםקעט — נ־שטא קײן אפנאננ םאר קינ־ער און ױננט־א־טעראטור און עס מיט דער;,־•ננער האנט אװעקנעאײנט אן א ז״ט און צוזאמען מיט רעם אויך אפנערוקט דעם ױננן אעזער, אט דעס שפעטערדיקן אעזער פון דער איטעראטור פאר דערװאק־ םענע. עס זענען םא־אן שואן, עס זענען פאראן שוא־און קינדער־ ב״באיאטעקן, אבער קײן פריש באוט, ק״ן נייע ב־כער פאד דעם סאמע נ—קסטן אעזער א־ז נ־שטא. אן אויםנאם א־ן דעם פ־ט איז אמער־קע. אדאנק דעם ײיאן און אפפע־וױא־ק״ט פון א פאר געצ״אטע קױדעד־פרײנט אױ אין נױ-א־ק;ענר־נדעט;עװארן רער פאראאנ ״מתנות״, װעאבער האט שו־ן, אחוץ דעם ״ק־נדער־זשורנאא״, װאס דערש״נט ,־ענואער יעדי הודש, ארו־םנענעבן א ר״ ק־נדעד־און •וגנט־ב׳כער, װ• אעאן עאבעס ״ייננעאע־רינגעאע״, באװער־פאײערס מעשהאעך, ז. װײנ־ פע־ם;אאדענעם האן און אנדערע. א־ן דעם פארביזנעטן, פאר־ טאראראמטן נ־ו־יאדק האט מען געהאט פאר־סטענדעניש צו ארבעט• אויך דעם נעב־ט און צו באר״כערן דאס ארעמע געביט םון ק־נדער־ איטעראטור אויף ״דיש םיט נוטע און פיין־אדויםגענעבענע ביכער. א־צט האט דער פאראאנ ״מתנות״ אונז צונעטראגן א נ״ בוך — •ש־אא קאפעאעװם ״אמאאיקע יארן״. •ש־אא קאפעאעװ א־ז אן אאטער אנגעזעענער געזעאשאםטאע• כער טוער א־ן אמער־קע. ע־ א־ז אהין נעקומען א־ן די נ״נציקעד •ארן פון פאד־קן •אדהונדערט. דורכנעמאכט דעם נאנצן װונדער־ בארן אנטוױקאוננם־עטאפ פון דעם אםער־קאניש־יידישן קיבוץ. צוריק מ־ט א פא־ ־אר האט ער אדויםגענעבן זײנע צװײ בענד מעמוארן, - א מין אונמערשטע שורה פון ז״ן פופציקיעריקע־ טעט־קײט א־ן אמער־קע. ד• דאױקע זכרונות םון דעם אנגעזעענעם טועד האבן ארויסנעדופן א;רױםן א־נטערעם. א־צט האט י. קאפע־ ־עװ דעם עדשטן טייא פון זיינע מעמוא־; באארבעט פאר דער •וננט. מיר האבן א־צט באקומען זײער אן אינטעדעםאנטן בזך, װעאכער פירט אונז א־ײז א*ן דער סאםע נעד־בטעניש פון דעם אפאא. מ־ט אעבעד־קע פארבן, מיט א װארעמען, אינטיםען טאן דעקט דער מחבר אויף םאד דעם ױננן אעזער דאם אעבן, די אײדן און