Literarishe bleter · 1931-10-30 · 44 (30.10.1931) · p. Seite 834

רימער&ויס! בוסגזעד ג\ס. (\39^ ** ז״ט 834 .7 פון אװדאטיא פאנאיעװא מ־ט נישטיקע חשבונותלעך. מיר זעען א ר״ ז״ער אינטערעםזזנטע פעדזענאעכקײטן, װי זײ באוױיזן ז־ך ערשט אין פעטערבורנ, און אין א קורצער צײט װערן זײ באריטטהײטן. פאנאיעװא האט אין איר ױגנט אויםגענומען אײנדריקן או־ך פון דעם אאנעטיינעם נעזעאשאפטאעכן און פאאיטישן אעבן אין דעם דעמאאטיקן צארישן פעטערבורג. זי דערצ״אט זײער ביאדאעך װענן דער כאאערע, װעאכע האט געהערשט אין פעטערבורג אין יאד 1831, — און װענן דער שזוע־ רער שטיםוננ, װאם האט ארומנעכאפט די רוסישע באםעאקערוננ. די פארצװײפאוננ און פארביטערטקײט האט די צארישע רענירוננ אויםנענוצט און אויםגערײצט קענן די פאאיאקן, װעלכע האבן נע־ זאאט זײן דער ״שעיר אעזאזא״ פאר אצדי צרות, פונקט װי די זעאבע צאדישע רעגידוננ האט מיט צענדאיקעד יאדן שפעטער אוים־ נערײצט דעם רוםישן המון קעגן ײדן. טונקעאע עאעמענטן האבן זיך ארומנעדרײט צײישן המון און פאנאנדערנעבאאזן שנאה און האם און דערװיזן, אז די פאאיאקן האבן םארםמט דאם ײאםער און געבראכט די שװערע קרענק. דער פינםטערער המון האט אױסגעאאזט ז״ן ביטער הארץ צו די שוצאאזע פאאיאקן. אװדאטיא, דאן נאי א קינד פון 10—11 יאד, האט צונעזען פון פענםטער די שוידע־- אעכע ב־אדער, װי מען האט זיך נוקם נעײען אין די פאאיאקן אויך ד־ נאםן פון דער רום־שער הויפטשטאט. אין די ערשטע באעטאעך פון בוך שפירן מיר נאך די טריט םון ד־ ,,דעקאבריםטן׳/ ײעאכע האבן נעשפיאט אין רוםאאני־ א װיכטיקע דאאע אינם באנינען פונם רוםישן רעײאאוציאנעין אעבן. אװדאטיא פאנאיעװא שדײבט נישט קײן געשיכטע םון דער רוםישער א־טעראטור, אויך נישט קײן נעשיכטע םון דעם רוםישן נעזעאשאפטאעכן נעדאנק. ז• ניט אויך נישט איבער די פואע נע־ שיכטע פון דעם נעזעאשאפטאעכן קאמף און פון ד• פארש״דענע איטערארישע נרופירוננען און ריכםוננען, װעאכע האבן נעאעבט און נעװירקט אין אםאאיקן רוםאאנד. אװדאטיא פאנאיעײא טײאט זיך בעיקר מיט די אײנדריקן, װאם זי האט אין זיך אײננעהיט םון איר אאננ און אינטערעםאנט אעבן. װי נעזאגט, האט זי נעאעבט אין די קרײזן פון די ײיכטיקםטע רוםישע שריפטשטעאער, ארטיםטן, דענקער, קעטפער־דעװאאוציא־ נערן. זי איז נעװען א שײנע, רייצנדיקע פרוי. א״ר שטוב איז נע־ װען א זאמאפונקט פון שוין־אנערקענטע שד״בער, אהין האבן ז־ך אויך נעצויגן ױננ״ ױנגערע, װעאכע האבן זיך ערשט מיט זײערע פעיקײטן ארויסגערוקט אויף די םארשײדענע געביטן םון קונםט, א־טעדאטור און געזעאשאפטאעכן אעבן. אמאאיקע יארן, װען די פרעסע איז נעװען אונטער דער שװערער יאך פון צענזור, האט מען זיך אויםנעאעבט אין נעשפרעכן, דיםקוסיעם בײם טיש, ב״ם עםן און אין די קאבינעטן. די מיטאגן, װעאכע זענען אין אויף םון םיא יארן אײנגעארדנט נעװארז דורך די פאנאיעײס, זענען נעװען ר■ טריבונע, אויף װעאכער מען האט נעקעםפט, געשטר״ט, ארויםנע־ זאנט מ״נוננען און זיך אדורכנעשמועםט ײענן די ײיכטיקסטע פראבאעמען, װעאכע זענען;עשטאנען פאר דער רוםישער אינטעאי־ גענץ. שפעטער זענען די בארימטע פראנן אריבערנעטראנן נעװאוין• אין די חודש־זשורנאאן, ײעאכע האבן צוריק מיט 60—70 יאר םאדנומען א װיכטיקן ארט אין דעם עפנטאעכן אעבן פון רוםאאנו, אװדאטיא פאנאיעװא איז זיך שפעטער צענאננען מיט פאנא־ יעװן און געאעבט א 16 יאד מיט דעם באװוםטן רוסישן דיכטע־ נעקראסאװ. דערנאך האט זי חתונה נעהאט מיט דעם באװוםטן פובאיצ־םט א. פ. נאאאװאטשאװ. זי האט פיא נעשריבן אויך אין איר אעבן, — פארעפנטאעכט ראמאנען און דערצײאוננען. זי האט צוזאמען םיט נעקראםאװן אננעשריבן צװײ ראמאנען, און בכאא געײען סעטיק אין דעם באװוםטן זשורנאא ״םאװרעמעניק״, װאם פאנאיעװ און'נעקראםאװ האבן ארויםגענעבן. די ערינערונגען האט פאנאיעװא אננעשריבן איפאר יא־ םאר א״ר טויט, װען זי איז שוין אאט נעװען 70 יאר. די ערינערוננען האבן זיך געדרוקט אין 1889. זי איז געשטארבן אין עאטער םון 74 יאד, אין 1893. נ ח ם ן ס ײ ז י? אינטערעםאנטע ערינערונגעז אין אעניננראד זענען דע־שינען אין א נײעד באארבעטעד אויפ־ אאנע ד• אינטערעסאנטע זכרונות פון דער באײוםטער דוםישער שריפטשטעאעדין אװדאטיא פאנאיעװא. פאנאיעיײא האט נעשפ־אט א װיכט־קע ראאע א־נם אעבן םון דעד דוםישע־ איטעדאטוד אינפ 19־טן י״ה, איר הויז, — דאם הויז פון די פאנא־עװם, איז נעװען דע־ צענטער, װו עם פאענן זיך צונױפקומען די נרעםטע רוםישע ש־־פטשטעאער, א־בערהויפט ד■ ־אדיקאאן, איבעראאן. פון אט דעם הו־ז פאענן א־ויסנעט־אנן װערן א־דעען, אאזונגען, װעאכע האבן נע־ האט א נרויםע װידקוננ אויף דער דום־שער איטעדאטור און דוסישן פר־יען געדאנק א־ן או־ף פון עטאעכע צענדאיק ־אר. םיט אט דעם הו־ז זענען גע־וען עננ פארבונדן פאנאיעװ, — דע־ ערשטער מאן פון אװדאט־א, טורנענ־עװ, נעקראםאװ, גערצען, בעא־נםק־, טשער־ נ־שעװסקי, דאבראא־ובאװ און פ־א אנדע־ע נרו־סע שר־פטשטעאעד. א־ן אט דעי שטוב א־ז געבו־רן נעװאדן דער;עדאנק ארו־ם־ צונעבן א פ־־־ען, ־אד־קאאן חודש־זשורנאא א־ן דעם אמאאיקן צא־ -שן רום־אנד און מען א־ז צונעטדאטן ארויםצונעבן דעם באר־מטן זשורנאא ״םאװרעמענ־ק״, ײעאכעד האט;עהאט אקאאאםאאע בא־ ד־יטוננ פא־ דע־ נעש־׳כטע פון דעם פרײען;עזעאשאפטאעכן נע־ דאנק א־ן רום־אנד און פאר דער אנטװ־קאוננ פון דער רוס־שער איטעראטו־. א־ן אט דעפ זשורנאא האבן דעבױט־רט די װ־כט־ק־ םטע רום־שע ש־־יבער און נעדרוקט זײעי־ע בעםטע װערק. אװדאט־א פאנא־עװא האט נענומען אנטײא א־ן די רעדאקצ־ע־ענינים, בײנע־ װען בײ שמועסן, א־נצ־דענטן, ז־ א־ז נעײען טעט־ק א־ן םיא װ־כ־ ט־קע פאםירונגען, און שפעטע־ האט ז־ עם אאץ מ־מ א װונדע־־ בא־ע־;ענויקײט נעש־אדעדט א־ן א־ר בוך ״ערינע־ונגען״. ד־ ער- נערונגען האבן זיך אמאא, צור־ק מ־ט עטאעכע און פערצ־ק יאר, נעדרוקט אין דעם רום־ש־ן זשודנאא ״א־םטאדיטשעםקי װיעםטניק״ אעצטנם זענען די ערינע־וננען דערש־נען א־ן א בוך־פאדם, ארוים־ נענעבן דורך דעם באײוםטן רום־שן קריטיקעד קארנעי טשוקאװ־ םק• מ־ט הוםפות און װ־כטיקע באמערקונגען. אײדאט־א פאנאיעײא א־ז געבוירן א־ן פעטעךבורנ א־ן ־אר 1819 אדער 1820. אידע עאטערן, באװוםטע אפערן־זינגער אין דו־ סישן רענירוננם־טעאטער, האבן .געװוינט אין דעם מאובהשן אר־ טיסטן־הויז, אין װעאכן עם האבן געוײ־נט ד־ ארט־םטן פון מאוכה־ טעאטע־. אין ־ענע ־ארן א־ז דער מאוכה־אדטיםט געװען װ• א קנעכט פין קינ־נאעכן הויף. עם האט נעהע־שט א־ן טעאטעד אן אמתע קאזא-־מע־ד־םצ־פאין. דער טעאטע־־דירעקטאיד האט דענירט מ־ט אאע ענינים פון טעאטעד און אויך מיטן אעבן םון די ארט־סטז. אװדאטיא פאנא־עװא, פין נ־עבוירן בריאנםקא־א, האט אאם ק־נד דאם אאץ צוגעזען, ז־ איז נעװען אן אפטע באזוכערין פון די הינטעד־קואיםן, — און אין די ערשטע קאפיטאען פיז א־־ע ע־־נע־ דוננען ש־אדערט זי א־ן שטאדקע פארבן דאס אעבן פון ד־ באד־טע א־ט־םטן, װעאכע זענען או־סגעשטאנען פ־א צ־ות פון דעם שטרעננן או־םזעער־ד־ידעקטאד. א־ום דעם רענירוגגם־טעאטע־ א־ז געײען א באאעט־שוא, אין ײעאכער ױנגע, שײנע מײדאעך האבן זיך געאערנט טאנצן. אװדא־ ט־א .האט באזוכט ד־ שוא און האט זיך צוגעקוקט צום אײננאר־ ט־קן איעבן פון ד• באאעט־ש־אער־נם. ד־ מ־ידאעך זענען געװען ארומנעצוימט פון דער װעאט. פא־שײדענע הויכגעשטעאטע פעדזא־ נען האבן געהאט דא זײערע אױסדערוו״אטע. ארום דע־ טאנץ־שוא האבן;עהערשטאינטריגעס, א־בע־פאסירונגען. טא^אנטפואע טענצע־ דינם זענען פא־באיבן אן דער ז״ט, און ד• עדנערע, װײניקער־טא־ אאנטפואע, װעאכע האבן נעהאט ״פארזארגע־״, האבן גיך געמאבט א קאריערע. פאנא־עײא ש־אדערט זײע־ אעבעד־ק דעם דראננ פון ד• מײדאעך, װעאכע זענען נעװען פארשפארט אין דעם טאנץ־ אנשטאאט, צו א פרײ אעבן. צו א־רע עאטעדן א־ן הו־ז פאעגן קומען בארימטע ארט־םטן, ײעאכע האבן געשפיאט א װ־כט־קע ־אאע אינם אעבן פון דוםישן טעאטער. דא א־ן_הויז האט זי ז״ נעזען אן שמינקע, אן צוגעקאעפטע בערד, אן מאסקעם. דא װיקאט זיך םאד אונז פאנאנדער די צײײטע העאםט פון דעם טעאטערנ גרויםע ארטיםטן מיט קאײנע אםביציעם,