Literarishe bleter · 1931-10-30 · 44 (30.10.1931) · p. Seite 829

9 לי(ז*ר$זריטע בלמ4י(ו\■ ג\ױ. (י\39.) 4* וײט 829 ו י ף נ ײ ע ױ ע ג ן ביז דעם סאײנעם שטעטעאע בײם ים יא;:אר איז םאםעקם מיט אירע דרײצנטוחנט שטיאע אײנוװינער. װארעם װאם קאן נעיבעען אינם רעבן םון א נרויען תאײנעם ־אנדרם־אנגעשטעאטן; *ון אט די ״נרויס״ט״ אח יטרעסאעבער, טראנישער װי די נרעסטע סאטא־ םטראפעם, װאם סאנען פאאן אויױ א מענטיםנם סאפ. און די אאע, װאס זענען נר״ט נעװען צו יטטעאן ישעריפן א םצב־ ב״ם אעבן, במעט אאע ״חאאטן״, אז יטעריף האט נעפונען א נ״עם װעג, אז עם װא־ט או־ף איפ א ״צװ״טע סאריערע״ אאם ראםאן־דיכטער! און אט א צװ״טע םענסאציע: ישעריף האט איצט דע־סאערט, אז ער ״איינט אײעס דאם ׳נזרייבן און די נאנצע באר־םטק״ט מ־ט דעם דע־פאאנ אין א ז״ט״ און נ״ט אעדנען. פישוט אערנען, װי פיטוטער םטודענט אין אסםפאדרער אונ•־ װערםיטעט. ״איך ניי אערנען נעינױכטע, םאדערנע נעישיבטע אין אן אקם־ פארדער קאאעדזמ. און איך װעא ׳פטוד־רן פאאיט־יםע װיםניםאפטן. ט״ן נאנץ אעבן האב איך נעישטרעבט צו אעדנען אין אן אוני־ װעדםיטעט — אבעד איך ־אב ני־נזט נעהאט ק״ן םענאעכקייט;. שטענדיקע שײערע םאטער־עאע זאדנן (ער האט נעארבעט אין א םארזיכערונגם־נעזעאשאםט), און דער װעאט־קרינ — האבן םיך נישט נעאאזט שטודירן. איצט בין איך פריי פון דעם עוא. און איך גיי אערנען, אערנען, אערנען. איך רעבן, אז א״ענענדיס נעשיכטע, װעא איך זיך בעםער באקענען און קאנען א־ו־םציען די ײירקאעכע קאנסעקײענצן םון אונזער ה״נטיקן אעבן. איך טײן, אז קײנםאא איז נאך נייעט נעװען אזא ברענענד־קע צ״ט, אין ײעאכער דער םענט־ש האט נעהאט אן אויםנאבע צו ישאפן עפעס ײי אין אונזערער. און םען קאן נארנישט טוען םאר דער צותונפט, אויב םען סאן נישט נרינטאעך און ט־ף די פארנאנננהייט׳'. איך בין נעשטאנען טיט ׳טעריםן הײגט אין אװנט אין בירקבעק קאאעדזש, װו איך האב געהאט ד־ נעאעננהייט םיט אים צו בא־ סעגען זיך. ער םאדט טאקע היינט אפ פון אאנדאן קיין אקםפארד אין אונױועדםיטעט, און םאר זיין אפפאד האט ער נעהאאטן א ספע־ ציעאע פאראעזוננ איבעד דעם ״דעאאיזם אין טעאטער״. איך האב דעם םארטראנ, איידעד, ניישט נעהערט. איך האב זיך םאדשפעט־סט. איך בין נעסומען פונתט, װען ער האט •טויז נעהאט נעענדיסט. אבער די קורצע צ״ט, װאס איך האב יעפעטער מיט אים םארבראבט — װעט פארבאייבן פאר מיר אויף ׳עטענדיק װי א םיינער דערינערונג. רעדט איר מיט שעריפן און קוקט אן דעם הויבן, באאנדן בחור םיט דעם הארבן, טונקעאן פנים, נרויע שא־פע קאײנע אוינן און די ד־נע עתשנותדיקע איפן — קר־נט איר אים איב םון דע־ ערשטער רנע אן. אזוי װארעם, נוט־בדודעדיש דרוקט ער א״ך ד• ־אנט - - און גדייט איז ער שטענדיק צו טוען םאר א״ך אאץ, װאם ער קאן נאד. נישט אין ז״ן האאטוננ און נישט אין זיין אויםזעען און נישט אין זיין ארט רעדן ם־אט איר נישט אםיאו דאם פינדעםמע פון א ״װעאט־בארימטקייט״. (אפטםאא איז אומדע־טרענאעך די נעזעיי שאםט םון םנאבישע ״װעאט־באריםטק״טן״). װאאט איר א־ם געטראםן ערגעץ אין נאם — װאאט איד אים ז־כעד נישט אויםנעטייאט םון דעם ױנגן עננאענדער, װאם ארבעט אין דער אאנדאנער םיטי, אן זיין גרו״ען פײן־נעשנ־טענעם אנצונ, פארהנעפאט אויף אאע דריי סנעפ, א״ן רעם באױרעך־נעקעםטאטן העםד םיט א שטיאן נוט־אויםנעבונדענעם קראײאט —םאבט ער אויף אייך דעם איינדרוק םון א רויקן, אין־זיך־פארטיםטן םענטשן, װאכ דארף נישט די אאע ביאיקע אקםעםארן אום אויף א״ך צו םאבז אן אײנדדוק. איר קאנט שעריםן נישט פארנעםן, אויב האט איר םיט אים נאר א״נםאא נערעדט. ער איז נישט באוח אן עבטער דיבטעד, נא־ אויך א װויאער, הארציקער םענטש. י. ד,ז>ניע /?ז);זז)ן ד♦ ם♦ ש ע ד יי ל א דער ױנגער ר. ם. שעריף, ײאם האט זיך באריםט גע־ טאכט מיט זײן דראמע ״רזשורנעיס ענד״*), האט װי־ דער נעאאזט םון זיך הערן. עס איז אן אינ־ טעדעםאגטע און םערקװירדיקע נע־ שיכטע, און עס איז װעדט זי צו דע,־־ צ״אן דא• איך װיא איצט נישט רעדן װענן דעם װעאט ־ דער־ םאאג, װאם זײן ערשטע דראמע האט נעהאט אויף די ר. ם. פוטריף א־י־אפעישע בינעם. דאם איז נעװען דער םצענישער דעםארק — םען האט ד■ דראמע איבערזעצט אי; א צענדאיק שפדאכן און נעשפ־אט ז• אויף פ־א גרויםע אייראפעישע בינעם. (אויך די װאדשעװער אויפירונג אין ״טעאטער נאראדאװי״ איז געװען אויםנעצייכגט). בייזע ציננער זאנן, אז שער־ף האט נעמאכט א שאא ם־ט גאאד םון אט דער אײנציקער דראמע זײנער! אבער אאמיר קודם דערצײאן די ״םאדנע״ נעשיכטע, װאם עם האט אעצטנם םיט אים פאס־רט, און פון װאם דאם איטערא• דישע אאנדאן קאכט. םענםאציע גוםער אײגם: נאך זײן דדאמע ״דזשורנעים ענד״ האט שעריף צוזאםען מיט נאך א ױננן עננאישן דיכטער נעמאכט םון ז״ן סצענישן װערק — א ראמאן. און דער ,־אמאן — באטש ער האט נישט געהאט אין זיך די דיגאמישע נעשפאנטק״ט און דעם װירבאדיקן אויף םון אסציע און נעשעענישן װי אין דער דראמע — האט דאך נעהאט נישט סײן קאענערן דערםאאנ צואיב דער שטיאער, באשײדענער םענטשאעכער פשטות. דערנאך א־ז שעריף שטיא נעװארן. מען האט מער נישט נעהערט םון אים. האט מען שוין באשאאםן: ״ם׳איז אים נעאוננען אײן דראםע און שוין״. ״מער ײעט ער שוין נישט שאםן״. אבער שעריף האט בינו אבינו אננעשריבן א ראמאן און א־ם די טענ םארעםנטאעכט. דער ראמאן ה״םט ״א צװיי ײאכן אין סעפטעמבער״. עם א־ז א פשוטע נעשיכטע פון א דורכשניטאעכן האגדאם־אננעשטעאטן, װאם םארט ארוים םיט זיין פאפיאיע אויף זײן צװאנציקםטן (יאראעכן) אוראויב. דאם װערק איז אזו־ םײ; נעשריבן, — אזא אײדעאע פאדטיםונג אין ד־ פםיכאאאגישע איבער־ אעבענישן םון דעם דורכשניטאעכן נרויען באאםטן, װאם פארש צום ים אויף א ״האאידײ״, — אז םען םארנעםט פשוט, אז מען יײענט א בוך. ם׳דאכט זיך אייך, אז דאם דערצייאט אייך זיין אעבן א גרויער מענטש, װאס זיצט מיט אייך צוזאמען א־ן א״ן קופע אין א באן. איר הערט אים און א־ר נאויבט אים יערעש װאדט. עם איז נישט קײן ״איטעראטור״ — איר הערט א שט־א, גרוי אעבן דערצייאן, װאם איז א־ טראניש א■ סאםיש צוגא״ך. נארנישט פאםירט דורך די צװיי װאכן, נארנישט איז געשען אי, דעם פערצנטאניקן אוראויב םון דעם נרויםן, נרו־ען אאנדאל - *) רי באריגזסיע?ריגגז־רראוזע איי אויך איבערגעװװוסי אי\ ײריפז אזגסיטרז גאגזפז ,,רער נזזף פז\ זזאגרערזגג״, זי איז געררזענו געזזט\ אי\ זזגזעזכיגז אי\ די ״לױזער. בלטסוער״, טיףעםפר איז דאפ אזיג דטרפייגע\ אי\ בזג־פארגז אי\ פארלאג ב.?לעגו?י\. — רער.