Literarishe bleter · 1931-10-16 · 42 (16.10.1931) · p. Seite 805

ליװזר&וריפיוז גלמגזמו 1\גן. 3* 3891.) זײט 805 א איכטעדעסאכטעד שמועס װעגן דער ײדישר ליטעראטוד זונטיס, דעם װ־טן ה. ח. האט דער ײדישער פען־קאוב אין װאר״זע אײנכעיאדן א ר״ כאי־טוער, ׳טדיפטיעטעאעד אין צוזאטע:־ הא:נ מ־טן פדאהיאמירטן חודיע פארן ײדײטן בוך. - דעם צוזא־ מענקונפט האט געעפנט אהרן צײטי־ן, װעלכעד האט זיך א־ן זײז װארט אפנעשטעלט אויף דעם מאטעריעלן און;ײםטיקן קריזים, װעלבער האט געבראכט צו א ר״ צוזאמענברוכן א־ן דער װעיט. ם׳דארף אבער סומען די פארהעדיעבונג פון מענטיט און מענטיע־ לעבע װערטן. ד״ר י. נאטייב האט דערװעקט א רײ םפסות איז אויםנערעדט ז״ן יטװער האר־ז: מיט װאם װיין מיר קומען צו דע־ עפנטלעבס״ט? ניט מיר די לאזוננען, מ־ט װעיכע איך זאי רופן דעס עוים? ער יטטעיט זיך אפ אויף דעם טעמפן װינקל, א־ן װעיבן ם׳איז ארײן און םארלאננט ברײמ־נאצ־אנאיע אויפגאבן. נחמן מײזיל ענטפערט אפ ד״ד '. נאטליבן. ם׳איז אומפאריטטענדיע־, װאס ד״ר ־. נאטי־ב, דער פארזיצע־ פון זיטודנאל־סטן־ם־נדיקאט קומט דא און װיל א זבות און א באיטטעטיקונג פאר ייד־יט. רע־ פארשטײער םון דער ײדישער זיטורנאל־םט־ק ראדף עס װיםן. :. םײזיל שמעלט־ זיך אפ אויפן סריזיס םון ײדישן בוך אין פו־ל;, װאס איז נלײבצײטיק דער קריזיס פונם ײרישן בוך אין ד״ער נאנ־ צער װעלט. — ד״ר י. ׳עיפער רעדט װענן דער גרויסעד באד״טוננ פון דעם ײדישן יעאפן, און ער באר־רט או־ך דאס ׳בפראבן־פראב־ לעם בײ ײדן. ם׳איז סימפטאמאטיש, װאס אין די ״תדבות״־שולן פ־רט מען אײן ײדייס. ז. מלמד האט בר״ט פאנאנדערגעוױקיט דאס בילר םון דעם סריזיס פונם יידישן בוך און זיך נעישט־צט מיט פ־י באװײזן װענן דער פארשפרײטוננ םונם בוך אין פאריעײרענע לענ־ דער. ער בארירט די אומנארמאיע ײדישע דערצױננ, װאם האט :ע־ בראבט צו דעם סריזיס. די אלע װערטער זענען אויםנעהערט געװארן דורך די פא־- זאםיטע םיט אינמערעם. ם׳איז אננענומען נעװארן מ־טצוהעלפן רעם ערםאלנ םונם ביכעד־חודש אין װארשע. צוליב דעד שפעטע־ צ״ט, האלב נײן אװנט, האט בערמא נערםטען ני׳טט נעהאט ד• מענלעכקײט צו רעציטירן. זי האט געאײלט אין טעאטער, װו ז• טרעט אויף. דער אײנט איז פארענדיסט געװארן מ־ט יאםעלע קא־ לאדני, װעלכער האט אפגעזוגגען 2 גומערן םון זײן רעפערטואר. ״זמזףיצןיי ״פלאמעז אוז רוייי״ פױ מ• גראםמאו ...״םלאמען און רויך• לײנט זיך מים גדויס שפאנונג* ...״די 2 הויסם-העלדן, סענדער און באשקע, זענען םול מיט לעבן און קאמף. אין נאשקען קען מען זיך אזש םארליבן םאר איר רײבענדער תמיםות•. ....ער מןןלט כא$םיש א כאןןטיש לעבן... עס שװעבם ןןבער א חן, א בויבער איבערן כאאס* ....די נןןװעלע םון דעם באגאבטן אויםאר איז אימ• שטאנד ןןנבוװארימען און אםילו רירן—ביז טרערן..־' (אברהם רײזן-,די םעדער• — נױ׳יןןרק מאי*יוני העםט.) פארלאג ש• צוקןער׳ װארשע. נאװאל־־ייפהי 50* ■. ק. ןן. קןןנטןן 13172. סרײז אנשטאט װי ביז איבט 3 זל. ביזן 25 ןןקט. 1.80 זל. אונזער סיםםטן םיםגעםיל כעלע גרינבערגז בום טויס םון איר פ א ט ע ר יחיאל־פײװל, לײזער די?עצטע װאלן זזיר װרטװ\ איבסו ארײ\ אי\ דטו־ ל ע ב װ ע ר \ \ א ג 9\\ דמנו 9רא?לאװירסי\ וז\רפי ףאר\ ײריש\ ב\ך. אפפור 5ײ\װאל וזאסי די ײדיזזזט!•רטזזזג גיזזיװ גוזעװװןסי א\\י פיר ףלאץ, \\י אי\ רי טר־ טזסיט סיטג זזגגגז ביכזגר־זזגדטז, פאר דטגז ײריזזז\ בוך. גזזזזזזזא האסי אזיך רטר לטזטר גײ זיך גטסיראכסי פיל זזטג\ רטזז?ריזינז פזגזז ײדיעז\ בגך א\\ גספרזזזזז ז\כ\ זזיסילט\ זזי אים צז ליגדטר\. אבטר טמ \מגט\ זט\י\ פאריבטר באלד ררײ \\אכ\, א\\ דטר רטזגלזזאסי איו זגײסי גיטזסי דטר, װאמ װט\ גזאזז גס?אזנו א\\ באדארפזז רטר\\ארסי\ זאר אזא זזי\ ארארזז, זאך אסו רי פארצװײפרסיט הילך־ר\פ\ זיאז װע\ בארארףסי טז\י\ אי\ רי טרטזזזט סיטג דטרבילך אז הזזרטרזזזור ביבליאסיט?\ א\\ כרײזנו פ\גגז ײדיטז\ װארסי האב\ גיך גלײר גט־ עזסיטלזז ב\זז ר\ף א\\ \טגט\ גרײסי אלז סי\\, בדי ב\ אר\יזזהטלג\\ דאזז ײדישט בזך אי\ זײ\ שזזערטר נזיס. לײרער איז טזז ניעזסי גטעזטגו נאר אײגגולגט, גטצײלזזט רא א\\ רארסי ר\פ\ זין אפ. א\\ דער גרגיגזטר ר\ב ביבליאסוע?\ א\\ ײדיעז־ פרײזזז טזזזײע\ נאך א\ רער וײזז. ביאליזזזזא? זזאגז \יך אפגער\פ\ פ\\ די טרעזזזע. טזז זטזט\ רארװ גט\\ט\ ו. װלװר א\\ װ. רא?ןז\\זז?י, א\\ די רט\\לזזאזז\ פ\\ וײטר א?ביט, װיװ רטר הילר פ\גװ רארװי?\ מװטציטט?אװיװטװ, \\טל\ זײ\ בארײװ\רי?ט. \\ט\ אי\ אלט טיװעװ כ\\ נ״\יל\ װאלװ װט\ גטװג\ אי\ אזא פארגטװ, גגאלװ\ די װארלאג\ ארויזז 9\ום?לטװ, א\\ װט\ \\אלװ גט?א\װ װראכװו \גטג\ באגײט\ די בארלאגװ ארבטװ עװ אי\ אבטר אגװװעגלטך בײ רטר איצװי?טר שגגטרטר לאגט א\ שי?\ אי\ יטדטר עזװאװ א\\ שװטװל װװטאיעלט עזליװיװ. רי פרײנװ א\יך די טרװטר װ\\\ אי\ רער לטבװטר \\אך אגיאג\ ראװ, װאװ זײ האב\ פארואװװ אי\ די טרשװט ררײ ז\אכ\. א\\ איבטו־ װויפװ — רי ײרישט ביבליאװט?\.?ײ\ אײ\ ײדיטזט ביבליאװט? צ\ \\טװט\ \י \אל גיזעװ גטהטר\, װאר ויעזװ בלײב\ א\ דטר \ײװ פ\\ רטר א?ביט. די סספ—םסד ײדישט ביבליאװט?\ װ\\ \ אושװרעז־ גט\ אלע וײטרט כװ\װ א\\ פארשאפו \יר װאװ־װער ײריעזט ביכער. װט\ האװ גמרטרװ \\טג\ רי װײטרט פרײ\\ פ\גװ ײריעז\ ב\ך. איצװ אבטר װאװ װט\ רי װטגלעכ?ײװ צ\ בא?גװט\ ביכטר כװטװ גי\ האלבע פרײו\. אגדטרט ביבליאװט?\ האב\ ױך גט?װפג?לװ.• צו?זיפ\ אי\?אאפ. ״ביבטר״, צי אי\ ״?גלװגר־ליגט״. איצװ גטגיג\ בײדט צטגװראלט ביכטר־לאגטרװ פארײגי?װ א\\ האב\ ארזיװגטגעב\ אײ\ אלגטװײגט רפזיװה. א\יב א ײדישע ביבליאװט? װטװ בװפזך פ\\ דטװ ביכטר־װגרעי \ישװ באשװטל\?ײ\ ביכטר, — איג וי גיטזװ װטרװ צ\ װראג\ רטװ גאװע\ ײרישט ביבליאװט?. טװ איז איצװ רי לטצװט װאך פגגװ ביכטר־װגרש.?ײ\ אײ\ פרײגװ פגגװ ײדיעז\ בזך װאר גיך גיעיװ אזיװעזליװ\ פ\\ דטר גר\יװטר װאװ\־א?ציט לװזבװ רטװ ײדיעז\ בגר. טװ \טגט\ די לטצװט װטג פ\\װ ביכטר־װורשו װאװ האװװג, לטגטר, גטװ\\ פאר\ ײריעז\ ב\ך אי\ אװ רטװ װגדעיז־ די פעדל פרן דעד װעלט־־ליטעדאטוד קריןש אריןש ײדיש!