Literarishe bleter · 1931-10-16 · 42 (16.10.1931) · p. Seite 803

זײמ 803 רױזזװ־אריעימ גרעזזמר ז\גז. 2* (־389.) אין די קר״זן זײערע אינהאאטן). הענט איר א״ן־ פאדשטעלן דעם נרויםן םקאנדאא! ם׳זענען נעפאוינן פון יעאנ-ען •ערײבער צום ־ונגן אנפאננעד יםטאדקע כעסדיקע װעדטער: פ4אניאטאד, גנב און אום־ װירדיקעד םענט״.)! אבעד דעדװײא אינן נאך בײדע דאפאנען א־ן טא־ט און װעאן זיבעד נאך אזוי ״.זנעא נ״עט נעפינען ק־ין פאררענע־. ם׳גײען אבעד •טוין אן ה״םע װיבוחים און נאך הײםעדע זיאזואיפ. קען םען דא יערן פון פאאנ־אט? האט װער װעםען פאאגירט״ א •טר״בע- האט, פון באויזן הערן, איבעדנענומען א םודטעט אין אים אא״ן באאדבעט, איז דאם ננבה?... ז־בער ננבה און מיאוםע־ פיאניאט — טענהט דער עדיטטער צד. דע־ צײ״טער צד אבער זאנט, אז דא נ״ט נ״טט װעגן דעק ער-טטן א.ין אםתן ־אםא•, נאד װענן דעם, װעד א-ז בעםער און מע־■ קינםטאעד—טער באאדבעט. נ״טט אין א םוזיטעט האנדאט ז־ך, נייטט װענן א םחבד פון א םודטעט, נאד װעד א־ז דעד םחבד פון א גוט א־טעדאד״ט װערק... פידן זיך נאך ב־ז היינט •טאדפע אקאדעם־יטע יטםועסן װענן פיאג־אט, װי דער •טטיינער ײאדפט םען ז־ך צו דער נעיטיבטע, און עם רעננט םםיט םיט ב״יטפ־אן פין נאבעאע און נ״טט עדאעכע י״ךי יױי^.— ב׳פארז־בע־ א״ך איעםען, אז ם׳װאאט •טו־ן אאננ נעקוםעז צו פעטיט און צו םעד ה־יב־קע נאך ײי צײ״טן אוא־ס און דרייזעדן. אבעד א נאיק האבן מי־, ײאם עם פע־1] דערװ־יא או־ם פאראענע־ פאד די ב״דע ראםאנען א־ן בדיםא און אויך א־ן פא־יז. די צויי־ פ״נטאעבע םאנוסקד־פטן װױנען עדגעיז א־ן ד• ־טופאאדן. און םע־.־ יעך אויך, אז ד• צ״ט ײעט או־ך אפיטװאכן דעם כעם צװ״טן ד־ ב־־דע צדד־ם. װ־ ם׳זאא נ״טט ז״ן, א־ז די פדאנצויז״טע א־טערא־ ט־ר דעדװייי אדעםעד ם־ט ־אםאנען און םקאנדאין. אבער א־ין זאך: םען דאדף ז־ך או־םה־טן פון דעדצ־יאן א צװ״טן װענן נ״טט־ פאדעפנטיעבטע װעדק, פא־אן א נעפאד. - - נאך דעד דאזיקעד מע־טה, און די נע־טעענ״ט קיינגט טאקע װ־ א םע״טה - האט םען -טוין ח-טק צו פאאגירן דעם דאז־קן קאם״טן פ^אנ־אט־םקאנדאא. אן או־םנעצ״בנטער •טטאח פאד א נא־ װעאע. אבער םיר דאדפן דא בײ זיך אפםאכן, אז מ׳זאא ם־ך דע- פאד נישט רופן צום פאאניאט־געריכט, און ײאס נאך עדנער א־זל כ׳זאי דעדפאר נ״טט קרינן נעפאטיטט... — אפנעםאבט. דעדװײא קען םען' •טוין דאם דערצי״אן פאד דער װעאט. בעלא הדםה אין עמנראל פלאטהיז אין אײער גרייםן איםגליק ציליבן סויס םין אײער פאטער זײס געמרײםס! ישראל ראפאפ־יירט םםארגןוז מײן טיפםםן מיםגעסיל א״ך בעלא הדסה אין עמנואל פלאטקין גוליבן טויט םין אײער פ א ט ע ר אשר גאלפערין ־־ןיגןז ־יק דעם םאנוסהדיפט און םארענדערט דעם נאםען םון זײן העאד... — אבער אאמיר אויםהערן םיט די נעשיבטאעכע בײישפיא;. ם־ר קענען אאע גוט די נעשיכטע. םיר װײםן, אז גע׳טיבטע איז פאד ־עדן באקװעםער װי דער הײנט. יעדער צד נעפינט שוין אוים דאדטן װאם עד ײיא געפינען. דאם איז די גרו־םע םעאה םונם עבר.׳.. אאזט םיך בעםער אײך דערצײאן א םער קאנקרעטן און אקטועאן בײשפיא. דאם װעט א״ך אאעםען נאנץ פרײאעך אםוזי־ן, ב׳פארזיכער אײך פארויס. דאם איז א געשעעניש פון די נאר־אעצטע װאבן. אאםיר זיך אויםה־טן פאר זשורנאאיםטן און נישט דערמא־ נען קײן נעמען... א ױננער בעאג״ט־םדאנצויז־שעד שרײבער האט ז־ך אדומנע־ טדאגן מיט זײן מאנוםקריפט און נישט נעקענט געפינען קײן םא— אענער. איר ײייםט דאך, אז אין בעאגיע — און אעצטנס שוין או־ך אין פדאנקרײך — איז דאם נ״טט קײן נײעם. פאדאן שוין ב־י אונז טער מאנוםקריפטן װ• נעדדוקטע ביכער. םאכט זיך א טע״טה, אז דעד ױננער בעאניש־פדאנצויזישעד שדײבער טדעפט זיך דא נישט אאננ מיט א נאך ױגנערן.אנםאננער, םיט אנפאנגער םיאט מען זיך װ״נ־קער זשענירט, און ד• צוננ איז אויך םר־יעד דעד ױנגער בעא־ נישעד שרײבער רעדט ז־ך אפ פון האדצן: װ־ קען םען רעדן פון בעאג־שע איטעראטור, װען אזוי פיא באהאאטענע טאאאנטן קענעז זיך ני-טט װײזן מיט ז״ערע װערק א. א. װ. דערו־ױ באײײזט ז־ך דער ױננער אנפאננעד םיט ז״נע נ״טט־נעדרוקטע א־דער. דע־ שםועם האט זיך פארענדיקט נאנץ אידיש־פר״נטשאםטאעך. ם׳קען נ״שט װ־םן נענוי װ־ אזוי ם׳איז נעקומען צו די צרות, קאאר װײסט םען, אז דעד ױננער שד־יבער האט דעדצ״יזט, פאר זײן נײעם ױננ. פד״נט, דעם םוזשעט פון זײן נישט־םאדעםנטאעכטן .־אםאן. דע־- צ־יאט נישט םער װ• די ס־פו־־הםעישה. דער ױננעד אנפאנגעד האט נאנץ אויפםערקזאם זיך צונעהעדט און זיך אויך שטארק כא־ נייםטערט. אין עטאעכע ײאכן אדום װערט דעד ױננער בעאנישעד יטר״בעד דורך א צופאא נעװויר, אז דעד ױננעד אנפאנגער, זיין נײער פר״נט, האט אנגעשריבן א גרויסן דאםאן. װיא דעד ױננעד •טרײבער אויפן אפדעדן דעם ױננן אנפאננעד: צו ײאם שדײבן, װען די צייטן זענען אזעאכע א)אעכטע. איטעדאטור אעבט א־בער א קדי־ זים, קונים אויױ ביכער זענען נישטא. צו װאס שדײבן? נישט בע־ םער ז־ך נעמען פאד אן אנדערע מאאבה? וױא דעד שרײבעד נאנץ־ חבריש־םרײנטאעך זיך צעדעדן םיטן אנפאנגעד און זען אים ם־־ן אויױ םעד פראקטישע ײעגן... אויפט דעד שרײבער אדום זוכן זיין פדיינט אין קען אים נישט נעפ־נען. ם׳ײאאט זאנן, אז דעד ־וננער אנפאננעד ם״דט אוים ז־ך צו טרעפן ם־טן שרײבעד. קומט דער יוננעד שרייבעד װידעדאםאא צו א פאראענעד םיט ז־ין מאנוםקד־פט און זעט איבערדעדן דעם חבדה־מאן, אז ער זאא נישט מורא האפן ארויםצונעבן זײן ראםאן. דאם װעט זײן די אי־ טעראדישע םענםאציע פון טאנ. דערהעדט דער פאדאענער — או־ך אן אנפאנגעד נאך פון פאך; װער דען װעט האבן צייט נאך הײנט צו רעדן ײענן ביכעד? — די םעשה םון נײעם ראםאן, כאפט עד זיך: װאם הײםט? נ״טמ ראננ נעײען ביי םיד א יונגער שרײבעױ ם־ט א דאמאן פון זעאבן אינהאאט. כ׳נעפ־ן, אז יענעד איז בעםע־ אננעשדיבן און שענער באאדבעט. װער איז עס דער שרײבער פון ־ענעם דאםאן?? הכאא, ם׳װײזט זיך ארו־ס, אז דער ױננעד אנפאנגער האט א־בערנענומען דעם םוזשעט םון זײן םד״נט און עאטערן שרײבע־ און באארבעט אן אײגענעם זעאבשטענדיקן דאמאן. און געםאבט עם טאקע נוט, מבינים־קריטיקעד ניבז צו, אז ער זאא עם האבן נע־ םאכט נאך בעםעד װי זײן עאטעדעד פדוינט. (םאנוםקדיפטן װעדי תײנט, צװישן שדײבעד און םרײנט, גאנץ אפט געאײענט און ם׳קען