Literarishe bleter · 1931-10-09 · 41 (9.10.1931) · p. Seite 790

ליסיסראריסזס \־ר68י<וך ו\5י. (88ב\ ■0^ זײט 790 * אזיף אוגזעד ק ו ל ס ו ד ־ ס ד א נ ט ניק, דוד פינםקי, א. נאאניז, א. אויעדבאך, ב. אינדעד, י. םאא:יש און אנדערע. דער קאמיטעט װעט *רויםנעבן אן אויסרוך.?ברזז־פוינז פאר ארטעגזאורער גראואג אי\ וױייארן דער באײוםטער ארטיסט א. נראנאך, זואם שפיאט זינט יא־• אויןי דער ד״סיטער בינע, איז, װי באקאנט, נעקוםען קײן נױ־יארק אויף;אםטשפיאן. ער טרעט אויף אין ײדיש אין :יו־יארק אין נעארנ ק״זערם פיעםע ״פון פרימארגן ביז בײנאכט״. אויף דעם קבאת־פנים, װאם מ׳האט פאר אים אײננעארדנט, האט א. נדאנאך צװ־שן אנדערן נעזאגט.־ ״איך בין ק״נמאא נישט געװען אפנעדיסן פון ״דישן אעב;, װייא אין ײדישן אעבן זענען מיינע װןףרצאען. ״שפיאנדיק אויף דער דיימשער בינע האב איך םיין האר־ו שטענד״ק געהאאטן אין עננן קאנטאקט מיט רעם יידישן טעאטער. מיט דעם יידישן אעבן. איך וױים זײעד גוט, װעד קעםאער איז נעװען און װער אדאער איז נעװען. איך װייס די דאאע, װאם ־עקב גאדדין האט נעשפיאט. אים האב איך, אנב, צו פארדאנקען, װאם איך בין אויף דעד ד״טשער ביגע ערפאאנרייך, א דאנק זײנע פיעסעם בין איך א שוישפיאער נעװארן״. ״פון דעם םאמע נרונט פון פאאק קום איך״, האט ער םארט־ געזעצט, ״איך װאדצא זיך אין דעם פראאעטאדיאט, פון דארט צ■ איך מיין זאפט. איז עם א וײנ׳דער, װאם עם האט מיך נעצוינן צו אייך, צום ײדישן צענטער? זאאן מײנע זיידעם און עאטער־ז״דעם מיר מוחא זײן, װאם איך בין נישט געפארן קיין ארץ־ישראא, נאר אהער צו א״ך, — איך האב אאנג נעבענקמ צו שפיאן םאד די, װאס קענען מיך אםבעםטן״. לאח־אוער װײזזשעףל בוינז א ננזור אי\ יידיבז דער אאנדאנער ארבעטער־ריננ איז אעצטנם װידער צונעטראטן אויפצושטעאן אין אאנדאן א שוא אין ײדיש. די באםױננען האב; זיך דאםמאא אײנגענעבן, און די שוא עקםיסטירט. אין אאנראנע־ די ״צײט״ פארעםנטאעכט דער ױננער שריםטשטעאער י. איםקי אן ארטיקא, אין װעאכן ער טײאט זיך מיט זײנע אײנדרוקן ארום דער אקציע צוציען שיאער. ער ברעננט אויך א ריי אויםצוגן םון די אר־ בעטן םון די שיאער אין יידיש. יאװפז?ארגיפזאס י צום אויםירן םון זײן פיעםע ״דער םענאט םון משוכעים״ אין םויאישן טעאטער ״אטענעום״ אין װארשע. אסציס צ\ בארסנדיסד רסנז ב\י\ םו\ ײדיעז\ װיםוטזאבסילעבז איננזלזיסיװז אי\ װילנס. ײי באװוםט האט די צענטראאע פארײאאטוננ םון ייװא פראק־ ראמירט א־צט אן אקצ־ע צו זאמאען נעאט אויף צו םארענדיקן דעם א״נענעם בנין פון דעם ״דישן ײים. א־נסטיטוט. פאר־קע װאך איז אין דעם נייעם, נאך נישט־םארענדיקטן בנ־ן פון ייײא (אין ײיאנע אויף ײױװאק־;אם 18) פארנעקומען די םראקראמ־רוננ םון דער פארקם־אקציע פאר דעם בנ־ן פון דעש ־יװא. אין רעם הויפטזאר פון דעם בנין האט ז־ך פארזאמאט א היכ־ שעד עואפ פון פון די פר״נמ םון אינםטיטוט, ווי או־ך מענטשן. ײאס האבן באויז געהערט פון ייײא, אבער זענען נאך נ־שט;עװען אין ז״נע ד׳ אמות. ד״ר צ. שאבאד עפנט די פארזאםאונג מיט אן אפעא צו די פא־זאמאטע מיטהעאפן צו פאדענדיקן ד• שוין כמעט םארטיקע א״נענע ה״ם פאר דער ײדישער קואטור און ײיםנשאפט. ז. רײזען;יט אפ א באריכט פון דער בוי־אקציע, אײענט פא־ ד■ רשימה פון ד־ נרינדער, ײייזט אן, אז װיאנע אא״ן האט נאך ז־יער װ־יניק געטון פאר רעם בנין פון ייװא, װעאכער איז דאך אן אומנעה״עדע פאזיציע פאר אונזער שטאט, און רופט דעם עואןן צו פארװאנדאען די אקציע פאר דעם בנין אין אן אמתער פאאקם־ אקציע דורך פארשפר״טן ד• מארקעם פון בוי־פאנד, אזוי אז די בד״טםטע םאםן זאאן אויך האבן א״נגעמויעדט זייערע צינא אין אונזעד פאאקם־בנין. ם׳האבן נערעדט או־ך יוםף טשעדנ־כאװ און ד״ר אםת־ עריאשעװ, װאם האט פארבראכט אין ײיאנע עטאעכע טענ. דע־ עואם קויפט די םארקעם פון בו־־פאנד און נ״ט ז־ך דאן פאנאנדער א־בער די נארנפ פון דעם ײװא־בנין צו באקעכען ז־ך מ־ט רעם גרו־םן ראקאא און אאע זײנע צ־מערן, װאפ דארף ײע־ן די היים פון דער ײדישעד װ־םנשאפט. נזס\ גדינרסלז א נײסנו?ונװסו־סיסאסיעד אי\ ניו יארזן. םוף פעפטעמבער איז א־ן נױ־יארק פארנעקומען די גרינדוננ פון דעם ״יידישן אנסאמבא קונםט־טעאטער״. עטאעכע צענדאיק מענטשן — פארט־עטער פון אדבעטעד־דינג און פון ״דישן נא־ צ־אנאאן ארבעטער־פא־באנד, פון די יידישע צײטונגען און פון דעד קואטור־געזעאשאםט, םון ״דישן אעדעד־סעמ־נאר, יידישע נעװערק־ שאפטן, ״ד־שער אקט־ארן־ױניאן און אננעזעענע כאא־טועד, װעאכע זענען פאדא־נטעדעסירט אין ײדיש טעאטער, זענען נעװען בײ דער פארזאמאונג. דער פא־שט״ער פון אקטיארן־־וניאן ה. נוםק־ן האט געשיא־ דע־ט פאר דעם עואם ד• ראאע םון דעם אקטיאר ביי דער גר־גדוג־. פונפ טעאטער, און געדופן דעם עואם מימצוהעאפן די ארבעט םונם א־טיםט. נאך א־ם האט;עדעדט אא־הו טענענהאאץ, װעאכער א־ז נ־שט יאנג נעקומען םון האאױװר, װו ער האט ד־ אעצטע ם־נף יאר נע־ שפ־אט אין ם־אם. טענעהאאץ צוזאמען מ־ט אאזאר פ־יד, ױסף;ר־נבערנ און יהודה באייך זענען געװען די ערשטע אנצוהויבן א־בעטן פאר א ײדישן קונםט־טעאטער, ותן עם א־ז באקאנט נע־ װארן, אז מא־־ם שװארץ װעט שפ־אן אויף בראדװ־י א־ן עכנאיש. טענענהאאץ האט איבערגענעבן, אז דער טעאטער װערט נע־ בו־ט או־ף דעמאקראט־שע יםודות. דער דעזשיםע־ װעט נישט שפיאן א־ן דעד פ־עםע, װאס ער װעט אויפפירן; א קאם־טעט פון דריי אקט־ארן װעט אכטונג נעבן אויף דער קינםטאערישער זײט פון דעם טעאטער. צו דעם קאמיטעט װעט צוגעצויגן װערן א קא־ מיטעמ פון דרויםן. צוזאמען מיטן רעזשיםער װעאן זײ באשטימעז רעם אפקאײב פון פיעסן. ביז א־צט האבן ד־ שו־שפיאער שוין נעזאמאט 12 הונרערם אבאנענטן פארן טעאטער, האט טענענהאאץ איבערנעגעבן. היאף איז פארשפראכן נעװארן פון םיא אנגעזעענע און םארמענאעכע מענטשן. עם האבן אויך נערעדט יעקב םישמאן, ה. אאנג, א. קרישטאא, װיאיאם עראין, י. באסקין, ה. ערעכרײך, ט. םײנסטאן, ד״ר קאראא־