Literarishe bleter · 1931-10-09 · 41 (9.10.1931) · p. Seite 787

9 לױוזזראריסזו גלפזסר ו\װ. \4 (־388.) זײט 787 1*•• ב ע ד ם א ג ע ר ס סוגן אבער אויך אין אט דער פיעםע האט בע־טא נע־םטען באוױיו איד נרױםן עינםטרערי׳שן טארענט. ז• האט נערײטערט די םעלא־ דראמע, זי האט ארויםנעשראנן פון איר װונדערבא־ע טענער. דע־ ערשטער אויםטריט פון בערטא נערםטען איםפאנ־דט, װעקט אבטוני״ פאדהעררעבוננ םאר ד• נרויםע םזוענ״טע טעגרעבהײטן, װאפ ז• פארטאנט. ז• ודיזט ארױם אין דער רארע פון דער פרױ אן א •ב־ע־ אינטערעסאנטע א׳בערנאנגען: פאדריבטקײט, א־בע־נענעבנק״ט, בארמהאדציקײט, און נאײך ׳שטורעטט אויױ א־ן א־ר הארץ אוטרו, אײםעדזוכט. םון נאיק ביז טראניזם — ברױז אײן טר־ט. און - באװ״זט עם ם־ט אזערכע םײנע, אױטערע ט־טרען. ר• סאטע קאט־ פר־צירטע א־בעדרעבעני׳שן דר־קט ז• אױם ט־ט אפענע, פ׳שוטע, אבעד טיױ־םענט׳טרעבע אױסדריקן, װערבע וױרקן אזױ ׳טטארק. — ז• בא׳טײנט און באחנט ר• בינע, טענן קריננען רא פאריטע, גע־ ק־נצ־טע װערטער. א*ן דער פ־עםע?א־רן ט־ט טאר• פ־קום, ט־דב• ה־רםבע־נ, מאקס ברין, דוד קעדמאן, פערר אוריך, טאנ״ט ק״זע־אוױטיב, ־. בערגמאן. די ם־עסע איז זײער א״ט־׳ש נע׳טטערט. דער טאן א פײנע־. און אויך דעדםאר קוםט א דאנק בערטא נערסטען און ד־ ארטיםטן, װערכע שפ־אן מיט א־ד מיט. ד• ייד־י׳פע א־טעראטור, פרעםע, טעאטער אין אמעד־קע האבן א־ױםגעדוקט ׳שדיםטשטע־ אער, קינםטאער, װעאכע סארקערפערן פדט ױך די נרױסע דעחנרײבוננען, װאס אונזעד ױננ ײרי׳ש סונםט־אעבן א־ן אםעריקע האט באװיזן צו שאםן. נראד ד• נ־כטערע, פארב־זנעװעטע ײדי׳שע אטעד-קע האט אױפנע׳שטעאט אזעאבע קאאאםאאע קונםט־אינםטיטוציעם, װאם ד• נײםטיקע, ראמאנט־׳שע ״אאטע ה״ם״ האט ניישט באוױזן עס צו טון. װ• אאננ א־ז עם געװען, װען די ײדי׳נזע ״סארנרעבטע״ אמע־ ריקע האט ארויםנעקוקט אויױ דער נײסטיקער היאף םון דעם אלטן ״די׳שן גײםטר״כן דעזעד־ וװאר. די עמינדאציע םון ״ױראפ״ האט נע־ בראכט כ־שט נאר ארבעטם־הענט, נישט נאר נעבדו־׳בער פאר דעד פרעםע און טעאטעי־, נאד או־ך סירעד, קינסטאער, ״כוהנים״. איצט האט ז־ך ר־ י־אנע א שײן ב־סא נעענדערט. אמעריקע האט אונז א שײן ביםא אדיבערנע־ יאנט. םיר זענען געװארן ני׳שט נאד ״ארעטע קרובים״ און דאדפן אויםקוקן אויױ טאטער־ע־ אעד היאױ פון די בעםעד־םיטואירטע אסער־■ קאנעד ברידער. אויך אונזער א־י־אפע־ש״ קואטוד און קונםט־אינםט־טוציעס קאנען ױך נישט באנײן אן דעד דירעקטער קינםטרער־־ שעד מיטהיאױ פון אםעריקע. באזונדעדם א־ז אונזער ײד־שער טעואטע־ א־ן אײראפע, װ• או־ך אין פויאן אננעוױוז אויױ אםעריקע. אײדעד איז ניישטא קײן נוטע־ אפקא״ב אין דער ה־אױ, װאם קוםט צו אונז םון אםעריקאנער ײדישן טעאטער. אפטטא־ קוםען שאעק, װאם מען טאר זײ אויױ דע־ שװעא פון דער בינע נישט ארױפאאזן, און ז״ פארפאסקודיען אונזער אזוי־אויך גענונ פא־־ װאראאזטן טעאטער. און אנשטאט אױפגע־ ריכט צו װערן, ז־נקט אונזער טעאטער נאר מעד א דאנק די אמער־קאנער אומגעבעטענע נעסט. בערטא נערםטען איז פון די װײניקע נאיקאעכע אויםנאמען. װאס דאם ײדישע אמעדיקע האט אונז אעצטנם נעשיקט אהע־. בערטא נערםטען איז פאר אונז אאעםען עננ םאדבונדן ם־ט ר־ וװנדערבארע םצענישע דערנרײכוננען םון דעם ײד־שן קונסט־ טעאטער אין אמערי־קע, װעאכער איז אננעפ״רט נעװארן דורך דעם אומרערמ־דאעבן מאר־ם שװארץ. בערטע גערםטען א־ז נעװען דע־ שותױ צו דעם םע׳נזה־בראשית םון דער נײעו־ ײדישער םצענישע־ קונםט א־ן'אמעריקע. באנא״ך מיט די נעמען בינע אבדאםאװ־טש, ציאי אדאער, חנה אפעא א־ז אויך א־ר נאמען םארבונדן םיט ר• וױכט־קע םצענישע אױפטוען פאר די צװעאױ־דר״צן יאר, װאם דער קונסט־טעאטער האט עקז־םטירט. — אבעד אונזער ארעםקײט און אפנעאאזנקייט א־ן דער טעאטער־װעאט איז אזא, אז מיר קאנען אפיאו נישט וױ נעהער־ק אױםנעםען אזעאכע קינםטאערישע קרעםטן, װי בעדטא נערםטען. מיד םאדמאנן א־צט נישט דעם גרויםן, נוט־ אװעקנעשטעאטן ײד־שן קינסטאערישן טעאטער, אז אזא קינםט־ אערין, װ־ בערטא נערםטען זאא קומען און קאנען אויםגענוצט װערן װי ם׳דארױ צו זײן. פון דעם נאנצן קאאאםאאן קינםטאעריש־ םצענישן באנאזש, װאם נערםטען םארמאנט, האט ז־ דערוױיא גע־ מוזט נאר או־ספאקן ׳א מעאאדדאמע ״איך װיא א קינד״, און נישט די םיא צענדאיקער קאאםישע און ײדישע ראאן, אין ײעאכע זי אױ או־פנעסראטן און דערװארבן דעם נאמען אאס א״נע פון די ־װ־ב־ טיקסטע קינסטאערינם אין אמעריקע.