Literarishe bleter · 1931-10-02 · 39 [sic!] (2.10.1931) · p. Seite 762

ריױמואויפזז מיזסזר װײ. 40 ח־38.> זײט 762 ־* ביאציקישער שאםונגם־קוואל איז דעם ביאציק שבעצ־טה, וואס איז נעװים נישט וױיניקעד אינטעדעסאבט, שעםעריש, װי דער ביאאיק שבכתב... די אעצטע יארן האט דער נאציאנאצער, כצצישער ביאציק װי פאױשריננעז דעם פערזענ;:כז, אינדױוידועצן, לירישן, קותצגדיקן ביאיציק. אט דער ערשטער ביאציק האט דעם צווײטן װי אין נעםע:־ קעניש גענומעז, און צעצטנם אםילו אותקגעזעצט אין תצ־אביב, אים צונעבונדן צום טיש און נעצװוננען צו מאכן א פירוש אוייי משנה. אפטםאא װערט ביאקיק דארט דער כלי־זײן םון די קנאים קענן דער ״דישער שפראך, — דעם הויפמ״נערװ און הויפט־נעותר פון די ײדישע םאאקם־מאסן און זײער צעזײטקײט און צעשפרײטקײט איבער נאר דער ותאט. ח. נ. ביאאיק האט א קעננעדע צײט נעשאםן אין ײדיש. ער האט אטאי איבערנעזעצט־איבערנעדיםטעט די תצמודישע אנדות אויף ײדיש, ער האט אויך מיט דער היאף פון מענדעאע און י. ח. ראװניצקי אנגעהויבן אײערצוזעצן זײנע ״םפורי המקרא״ אויף ײדיש. ביאאיק איז אמאצ נעותן נעקניפט און נעבונדן מיט דעם ײדישן שאםן, ער האט א ריי װערק איבערנעזעצט סון ײדיש אויף העברעיש (אין דעד צײט םון זײן רעדאקטירן דעם ״השאח״). און עם איז נעװים א שאד ם״ פאר דעם ײדישן שאםן און םײ םאי ביאציקן, װאם ער האט זיך די אעצטע יארן אפגערוקט םון דער שאםנדיקער ײדישער ציטעראטור. אין זײן שמועס, װאם ביאציק האט נעהאט סרײטאנ, דעם 25־טן םעפטעמבער, מיט די ײדישע שדיםטשטעצער און זשורנא־ ציםטן, האט ער מיט טיפן עדנםט נערעדט װענן דער נרויסער ראצע, װאם עם האט פאר דעם קױם פון דער :אציע די ״דישע שפראך און דאם ײדישע שאפן. זײן ערשטע בארירוננ מיט די צעבעדיקע שאפנדיקע כוחות םון דעם נרויםן ײדישן קיבוץ אין פויצן האט אים אונטערנעזאנט, אז ״דיש איז דאס נרעסטע און װיכטיקםטע, װאם מיר םארמאנן דא. עט איז רער קװעצנדיקער קװאצ םון אונזער צעבן און שאפן. ביאציק ותט נעװים שעפן פון אט דעם קװאצ, און ער ותט נאך נעײים ברענגען קינםטצערישע װערטן דעד ײדישער ציטע־ ראטור, דעם ײדישן שאםן. װװז\ וזײגיל אט די םתירה אין זײן אײגענעם װעזן ־ שאםן האט נישט אויםגעהערט צו זײן שטאף םאר זײן דיכטונג. ביאציק נײט אפ םון זיך און קומט צוריק צו זיך פוצ טיט בענקשאפט. אט איז ער פא־- פצאנטעדט אין די אײגענע געצן, און אט שותבט ער ארום אין רי הויכע הימצען פון נאציאנאצן זײן, פון נאציאנאצער ײעצט. ״דעי- יוננציננ — זאנט ביאציק אין זיין ״מניצת האש״ — האט נעטראנ׳ אין זײן הארץ די העצע זוגען־שײן און אויך די םינםטערניש פון נאכט און אירע נעה״םנישן, אבער דורשטן האבן זיינע אוינן גע־ דורשט בצויז נאכן םארגנשטערן״. אםטםאצ טרעט־אויף ביאציק דער מענטש, דער יחיד קעגן ביאציקן דעם כצצישן, דעם גאציאנאצן ביאציק, און ער טאנט און ער רוםט און ער זוכט זיך. דאן זאנט ביאציק: ״איך פארמאג נאר אײן װעצט, דאם איז די ותצט פון טיין הארץ״. און באזונדערם ײײטיקדיק פיצן מיר עם ארוים אין דעם סוף םון זײן ״מניצת האש״, — אט די םאמע־םוביעקטױוסטע און םאמע־נישט־קצאדםטע שאםוננ אין ביאציקם קצארן, צויטע־ן שאםן: ״און אז עם איז זײן הארץ נעװארן באזונדערם שװער און װײטיקדיק, און עם האבן אים נעטראפן זײנע גרויסע טרוימען אוז שװערע װײען און זײ האבן אים פאדכאפט װי כוואציעם פון ים — — — דאן איז מיט דעם באגינען דער ױננצינג אדוים אויםערן שטאט און אננעשפאדט בײם ברענ פון דעם דרעמצענדיקן טײך אונ־ טער אן אײנזאמען בוים-האט ער געקוקט אין זײן אײגענעה תהום און ער איז צאנג נעשטאנען און נעשװיגן צוזאמען מיט דער גאנצער װעצט אין זײן גרויסן װײטיק — דעם ױייטיק םון דעם יחיד.״ ביאציק האט אפטמאצ געפרוײט זיך ארוים*ורײםן םון יענעם קאנאניזירטן, פארהארטעײעטן ביאציק און זיך צאזן ״װויצגײן״ שיט דעם צײײטן יוננטצעכן, פרישן, צאפצדיקן ביאציק. און דאן האט ער אדיבערנעטראטן די צוימען, םיט װעצכע מען האט אים ארומנע־ צויםט. אין אזעצכע םאמענטן האט ער אויך נעשריבן זײנע נצענצנ־ דיקע דערצײצוננען: ״גח און מארינקע״, ״אריה בעצ־גוף״, ״םםיח״, װי אויך א רײ אײנענע, מונטערע, שטיםערישע צידער אין העברעיש און זײנע אצע זאכן אין ײדיש. דא איז ער נעװען מע־ נעטריבן דורך די קװאצן, ײאם האבן בעיקר נעשצאגן אין אים אין װעצכע ער האט אצ״ן אפטמאצ פאדשטאפט, םארהאצטן, באנראבן אין זיך. צוציב דעטזעצבן מאטױו שצאגט זיך שטענדיק ארוים דע־ די אדמעס הויבסזין ערשס אז וזיף. ר<ור זזודבו רארף אויפגטווצס ו\גור\ פאר א װמרבירװג פו\ ויױו ףרײוסי או\ סױוור פו\ רנור ײרױוװור?ולפור. או\ ױורנור אײװור רארף וזו\, װאוז וור?א\, או\ ױורט ארבבוז אױ דא װיכוזי?. רוזר װודפו 9אר\ ײדױס\ בוך ראר\■ אוין וײ\ רי צײלווג פו\ אווזנורע אןוזיװוו ײרױנױו ביבליאוזוו?\ או\ רוור טןזאװב\ בו\ זײבר אעוזיװעײוז או\ איבוורגנוגוובולײנז צונז ײרי#ז\ בוך. ביז איצנז װײנז\ וזיר וינוװז געווי, װיביל ביבליאוזוװ>\ נזיו פארנזאגך װביר ײרױוו־ליױוונור וײ װאב\, ווי גרוינז איז זיױור ביבוור־ אוצר. אי\ רנונז ביבנור־זזזרננז רארב\ אלנז ביבליאוונוע־פארװאלנזװ־ גננ\ װאביריזירנז װנזר\ באר א ננונורגינסנור ארבנװז לוזובװ זײנורנו ביבליאנזנו?\. די ננזלאג־אוױזגאבנו דאר\> וײ\.- וואװ װנזר וײנו ײריננזנו ביכנור צו בארננוא9\. דארנז װו רי פארװאלנזווגנוו סוומ\ גארוױוינז אוי\>, רארפ\ זײ אנ״נזרננסיו דאנז ארנז נזאר נװנורגינניוורנו, איבנורגנו־ גנובנװנו נזונור.;.יינו צו רנזר ארבנװזז רמר װורפז נזוונז ײריפז\ בוך אױ פראעראװירוזו רי גאוצפ ײדיפופ װרפנזפ אי\ װויל\ וזאװ גפווידװפװ 9יל ארװ 9אר רי אוי9רו9\ 9ו\ פפו־עלוב, 9אר די רו9\ 9ו\ די ײדיפיפ פורײ בפר או\ 9אר די װװפציפלפ ארװיללפ\ װפג\ דפװ בוך או\ דפר ליװפראװור. רי גרויװפ אןציפ 9אר רפװ יידיפװ בוך איז אוגפהויב\ז 9ו\ א רײ פזװפװ סוװפ\ א\ ידיפוװ, או דארװ זפופ\ גפפזא9\ גפװאר\ סאװינזיפנז, ןאװיװפװ\ ארורבצו9יר\ װי גפהפריס די אסציפ. רי װראסלאװירווג 9ווװ ביכער־װורפז איז אוי9געוזװפ\ גפװאר\ װיװ באגיױזװערװג. די ײריפזפ ביבליאװפן\ װאכ\ איצװ אופזװרפו־ גווגע\ צו 9ארגרעװער\ די צאל ײריפוע ביכפר, צוציפ\ וײפ ײריפז־ לײמופר או\ צו װיר\ א װראװאגאודפ 9אר\ ײדיפז\ בוך. אי\ דפר אלגפװײופר װרה־פזװורה, וואװ האװ באהפרפזװ רי ײריפזע גאװ, ואל פװ זײ\ א פזװיסל רפרװווװערוגג. רי װראנ״אגאורע װווװ ײדיפז\ בוך דארך געװירװ װער\ אי\ דפר ברײװ או\ אי\ דיזר