Literarishe bleter · 1931-09-25 · 39 (25.9.1931) · p. Seite 746

ליזערארישז גלזנופר ויװ. 39 ו386,) זייט 746 ג ה ם ן ס ײ ז י? לאמיד נישם פלײפז פלויז פײם דעדזו ארויםרנםן םיזדאינטערעםירוננ, פיעטעט, באנײםטערוננ פזזר דעם ײדי׳נזן ווארט. דער ער׳שטער חודש פאר דעם ײדי׳שן בוך אין פו״לן, און אויך אין די אנדעדע לענדער, װו דער חוד׳ע װעט אײננעארדנט װע־ן (דערװייל װײםן מיד װענן א בוך־חודש אין אםעריקע, װאם װע־ט אײנגעארדנט דורך דער ײד. הוייטור־נעזעאשאםט אין אםעריקע!). דאדך אדורך מיט דעם נרעסטן ערפאאנ. אבער אאע דארםן נעדעג־ קען, אז דא האנראט זיך נישט באויז אין א ״מאראלישן״ ערםאדנ, װי עם װערט באצײכנט אין די טעאטער־קרײזן א דודבםאל. נײן! םתם רעדן, םתם מליצות, םתם ךיבע־דערקךערוננען ײעלן וויינײד ,־ואם אין דעם מאמענט העלפן. די פרײנט פון ײדישן ײארט זענען גוט אינםארםירט ווענן דע־ פאקטישער לאגע, ײאם עם הערשט אויך דעם ביכער־םאדק און םםיאא אין דעם *ידישן פארלאנ־זמעזן. אויב עם װעט נישט קוםען קיין םמשותדיקע הילוי — דראט דעם יידישן בוך רי שווערםטע קאטאםטראפע. בײ אן אנשמיענגוננ פון יעדן אײנעם און םון יעדער אײנצי׳- נער ביבאיאטעק קאן םען ראטעװען די אאגע. און אט די אנשטרענ־ נוננ דארך איצט, אין דעם חודש פאדן ײזדישן בוך, נעמאכט װעדן אוםעטום, אין יערער שטאט און שטעטוי. אאמיר טון! אאמיד נישט אפקומען באויז מיט רײד! דײז שטרב װארט או־יײ א ביכער־שראנק, דײן ביכער־שראנק װארט אױף א ײדיש בוך! ח1111ח1111וווו81111!111111111י11111מ111111111!11111!111ה1111111מוח11111111111 א חודש פאדן ײד־שן בוך — אבער דאס הײםט נישט, אז עס איז א חודש, װען מען דא־' באויז רו\ד\ און טרײב\ מענן דעם ״דישן בוך. אויב םען מעב באײבן באויז בײם רעדן און שרײבן, — װעט עם זײן א נרויםער דורכםאד פון דער נאגצער א־דעע םונם בוך־חודש, און נאך א שװע־ רערעד קאאפ פאר די םאראאגן, ײעאכע האבן פארבונדן האםנוננען םיט אט דעם חודש. ־יאםיר נישט ־וצא זײן באויז מיטן דעדן! עם םאדערן זיך קאנקרעטע םעשים פון יעדן אײנעם און םון יעדער אינסט־טוצ־ע. אין אט דעם חודש דארף יעדער פרײנט םוגם ײדישן בוך אײגן בײ זיך אין שטוב א פונדאםענט םאר אן א־י־ נענעד ײרישעך ביבאיאטעק, פאר אן אײנענעם יידישן ביכער־אאמער. אויב אזא םין ספרים־שאפע שטײט שו־ן בײ אים אין ציםע־, דאדך אװעקנעשטעאט װערן א צװײטער ביכעד־אאםער. און נאך םע־ איגט דער חוב אויױ ד־ ײדישע ביבאיאטעקן. די פארװאאטוננם־םיטנאידער דארפן אין די טעג םאביאיזירט װעדן, אאע זײערע כוחות און םענאעכקײטן דארםן אננעײענדט װערן צו באריײ כערן ד• ייד־שע ביכעד־אוצדות אין ד• ביבאיאטעקן: פאדטאפאען די צאי׳ ײד־שע ביכע־ װערבירן נײע ײדיש־׳אײענער, פראפאגאנדע םאר דעם ײד־שן בוך, נײע םאראינטערעסירוננ םיט דער ײדישער איטעראטור, םארזאםאונגען פון אאע א״ענעד, אויך װעאכע עם דארר ארוםנערעדט װע־ן דעד שװערער מצב פונם ײדישן בוך און עם דארױ אננעװיזן ײערן אויױ די התחײבותן, װאם יעדער אײנער טראנט און דארף טראגן. עס דארף קוםען א נ״ע דערמונטעדוננ בײ די אעזער און א נײער פרישער אנשאום פון יוננע, איבערגעגעבענע כוחות ארום דעם ייד־שן שאםן. אין איכות אין אין כמות. ארײנציען די פרויען אין קרײז םון ײדיש־א״ענעד, צוציען די ױננט צום ײדישן בוך, צו אל־ע פרײנט פוז דער ײדישער ל־־יטערזד־ןטור! אז\ אזויט אז וטוװטטו וטגז איװזעוטגז פאו וענז ײויטז\ בוך או\ זזזזירא ףאו ועבג ײויטז\ טא9\. וטו 9.ט.ג.־?לזב פואוןלאגזױפ וטגז זזווטז ף\\ ײויטז\ בזך אי\ וטו איבטואײגזגג, אז אלט אזיףויכפיןט פוײופ פ\\ ועז־ ייויסוגזו סזלפוו, װז זײ זאל\ זיך גיטפ געפינע\, װעל\ אקפױג גויגזוו<זל9\ אי\ ומו אזגגזטוגטגזװטנטו אטאיט, טואפ\ אײנוןזי\>־9אגו\ א. ו. גל. גזס ואוף זײ\ א\ טוךװזב ףאו אלט, זזאגז ײויטזט לױזטואנזזו איז זײ װײטו, װיפאזװטל9\ וטוצג, אז ואלז ײויטיט בזך, וטו הזיפגזנטויז 9\\ וטו װאדמרזטר ײויטזעו?זלװזו, זזזל צזויט 9אוגטװט\ זײ\ אוװ אז\ זיך גט9יגט\ אי\ ביבטו טזאגט 9\\ יטו\ איגװטליגטגװ\ ײויםז\ הזױ. איװלטכטו װאוטוגטו ײו, װטלכטו װײװװ, אז ואגז בזך אזיף וטו ײויטיטו טזװואך איז איױװ 9\\ וי טזװאוטװװט טזלװזו־גמװטוז טטג\ אװיװילאביט, װזז וטו9יל\ זײ\ װזב לגבי וטװ ײויטי\ בזך, װזז זט\ טװ בז טזי9\ אז\ בז 9אוםי9וײװ\. ג װאוטזע, ומװ 23־װ\ װטװװטװבטו \93\. ײאר״־-װילנד-נ.,-.״. ײדישער פ. ע. נ. קלוב טזװטוט אײװ\ זמזע\ אזגטםזװאזט\ 9או וטװ ײויםו\ בזך. ײוי־ םזט ביכמר װטו\ אזזי גזװ װי איזגאזאו זיטזװ גטטזיפװ. זײט ביכטו זטזט\ ײרילטט פאוראגז זיםזװ בכזװ אר\יװבזנטב\ — אז\ רטר װזטל־ יזבא.׳ רי ײריםזט בזכפרארתןאיט האװ זיו אװגטסזװטלװ. רי םזװטרט זגירװפיאװװרמכט לאגט?ט\ בטיזװ־אג9\ זיפגו :א־ רט.װ ט\ אס זזאװ טװ מזװװ איבװ 9אר אזיף רטװ ײריעי\ .-•כטר־ װארט. איז ראך ראװ בזך זיםזװ ןײ\ לזןװזװ, זאר גייװנ ־ט ברזיװ, אז\ א 9אעװ איז, אז ביכטר װטר\ װא?ט גטלײטזװ אז\ גטטזיװװ, אבטר זיםיװ טײ\ ײריםיט. רטר ײריטזטר לײטזטר גײװ ביװלטכװײז אזזטט 9\\ דויװ ײריפו\ בזך. אלײ\ זיפיװ װירזריט װי גרזיװ טװ אױ זײ\ פוזלר לגבי רטר ײדיפזטר טזלװזר אז\ לגבי זיך ארײ\. בזליב דטר טאװאװװראװאלטר לאגט װז\ רטװ ײריפז\ בזו האװ דטר ײריזטטר 9.ט.ז.־טלזב, װי וי רטװרטזטזװאזץ 9\\ רטר ײדיטוטר ליװטראװזר, באפזראװז אזאזהזיבז א נרזיװט אןביט אז\ בז 9ראט לאװױ\ 9\\ 25־װ\ װטװװטװבטר ביז\ 25־װ\ אןװאבטר ה. י. א זזזרפי װז\ ײריפז\ בזך. אי\ װםזו 9ז\ וטר ראזיןטר בײװ רארף ארץ גטװז\ װטר\, כדי בז ראװפװטך 9\\ אזזװערגאזנ וי ײדיפוט בזכפרארזטאיט