Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. [Seite]

די ײדישע פרעםע האט א םך מיטנעהאלפן דעם עדם*<5ג פון דער אקציע, אויך די עננליש־ײדישע ״דזשויש קרןיניהל״ ה1#ט אפגעדרוקט א לענגערן אינטערװױ מיט פ׳ א. טשעריקאװער. דער מאטעריעלער ערפאלנ פון דער אקציע איז נעװען א בא־ פרידיקנדיקער. רער בילדונגס־קאםיטעט פון ארבעטער־ריננ, די ברענטשעם 1, 3 און-14, די נעזעלשאפט ״בן־אורי״ און א נאנצע רײ פערזאנען האבן זיך פארשריבן פאר גרינדער םון ײװא־בנין- עם האבן זיך אויך באשטײערט די ברענטשעס 2, 5, 8, דער בעקער־ ױניאן, דער לאנדאנער ארדען ״בני־ברית״ א״א. די ״פערעראציע פון די הילפס־ארגאניזאציעס״ האט באשטימט א סובסידיע םאר דעד עקםטאט םעקציע. א םך מיטגעהאלפן דעם ערפאאנ פון דער אקציע האבן רי פ״פ ד״ר נאסטער, הער און פרוי ביעלאװ, סאױוקא, ר״ר קרופעניא. א. און ד. מאװשאײיטש, בראט, קאפיטאנטשיק, דרין, אײזענםטא:, װײנער, י. לעפטװיטש, ד״ר פיליפם, מארים מײער, א. מ. יזײזער א׳ נ. עם האט זיך גענדינדעט א נעזעלשאפט ״פרײנר פון ײײא׳ אין קאמיטעט פון דער נעזעלשאבט נײען ארײן: ד״ר ם. נאסטעד (ערךפרעזידענט), ד״ר פיליפס (ערן־םעקרעטאר), ד״ר ע. אלשװאנ־ נעד, נ. בארו, א. בײלין, בײטלער, דונה בעדסאן, עדװ. ניד, הילמאן, י. לעפטװיטש, מארים מײער, א. מאװשאװיטש, ד. םאװשאײיטש, נתני, ד״ר מ. םארםבי (םוראזםקי), םליײקא, םערעם, עליאםעװ, פאסעראנץ, פערקאײ, ד״ר פרידמאן, פוקם־ליםקי, י. פאררוזשניק, װ. צוקערמאן, ד״ר קרופעניא, א. ם. קײזער, ל. קענינ, ש. קאל־ דאװםקי, קינברום, רובטשינםקי. דער קאמיטעט פון ארבעטער־ רינג דעלענירט זײגע פארשטײער אין דעם קאמימעט. בײם ארנא־ ניזירן די נעזעלשאפט ״פרײנר פון ײײא״ האט טיטנעװירקט אוײי רעדאקטאר לאזאר קאהאן פון װארשע, װאם האט זיך נעםונען אויה א שטוריען־רײזע אין לאנדאן. דער קאמיטעט פירט אן אינטענםױוע ארבעט. עי שאפט אבאנענטן פאר די ״ײװא־בלעטער״, װערבירט מיטנלידער אאז״װ. דער קאמיטעט האט אויך אויסנעטײלט אײניקע קאמיםיעם: זאמל־ קאמיםיע פאר מאטעדיאלן, עקאנאמישע קאמיםיע, היםטארישע, פילאלאגיש־פאלקלאריסטישע. (אין רער לעצטער גײען ארײן ד״ר אלשװאנגער, ל. קעניג, א. בײלין א״א). דער אדרעפ פון דער לאנראנער ״נעזעלשאפט פרײנד םון ײװא״ איז: •9 £ תס1)תס£ .ז)5 נ£1'ו9 169 סעז(. 16<! פ ר א נ ק ר י י ך אין אפריל און מאי ד״י האט פ׳ א. טשעריקאװער דורכנעפידט א ״װא־אקציע אין פאריז. דאם איז שוין די צװײטע אקציע אין פאריז (די ערשטע איז פארגעקומען מיט א יא־ צוריק). דאס מאל האט די אקציע זיך אננעהױבן מיט א בא־ װעגלעכער אויםשטעלוננ פוז די אוצרות פון ײװא. עם זײנען אוים־ געשטעלט געײען םאנוםקריפטן, זעלטענע ררוקן, היםטארישע דאקױ מענטן, אביעקטן פון ײדישער פאלקם־קונםמ, מוזײ־אביעקטן, םא־ טאנראפיעס פון ײדישע דענקטעלער אאז״װ. די אויםשטעלוננ איז נעװען אײננעארדנט אין לאקאל םון דער פעדעראציע פון די ײדישע נעזעלשאפטן און איז נעװען אפן פון 29טן אפריל ביזן 5טן מאי. די אויםשטעלוננ האבן באזוכט הונדערטער מענטשן, און זי האט שטארק אויםנענומען בײם עולם. װענן דעד אויםשטעלונג און בכלל װענן ײײא זײנען נעװען נעדרוקט ארטיקלען אין ״פאריזער תײנט״ ״פאםלעדניע נאװאםטי״, ״אונױועד איזראעליט״, ״ראזםװעט״ א״א. אויוי דער פײערלעכער עפעײננ פון דער אויםשטעלונג האבז נערעדט דוד אײנהארן, שאול נינזבורנ און א• טשעריקאװער חאט^■ לערער קאטשקא, ב. בערעזינםקי). עם זײנען אויכגעמײלט נע־ װארן צװײ קאמ־סיעם: 1) צו זאמלען היםטארישע מאטעריאלן״ דאקומענטן א״א (אונטער דעד אנפירונג פון ד״ר בערגמאן) אין 2) עטנאגראפישע (אונטער דער אנםירוננ פון די לערער נה גריס און קאטשקא). א־ן באראנאוויטש האט די ײװא־אקציע געזאלס פאר־ קומען אין דעצעמבער פ״י, און צו דעם צװעק איז נעקומען אהין פ׳ באראנטשוק. מהמת דער גריפע, װאם האט דאן געהערשט, האט מען געמוזט די אקציע אפלײנן. םור מעריז איז געקומען אהין דודכצופידן אונזער אקציע ד״ר ג. נערשוני. עם איז אויםגעטײלט נעװארן אן אקציע־קאמיטעט אין פאלננדיקן באשטאנד: ד׳ייר סקװירסקי, ד״ר ׳נאכימאײסקי, מ, טוקאםך, נארפינקל, פרוי װיני־ קאװ, פרל. מאװשאװיטש, אינזש. םטערנין. ם׳האבן אויך מיטגע־ האלפן פ׳ װאראביאװםקי, מ. און'ש. ראבינאױיטש א״א. ד״ר ג. געדשוני האט געהאלטן א פארטראג װענז ײװא פא־ דער אקאדעמישער ױגנט און לערעדשאפט, בײ די האנטװערקער. עם האט זיך אויך געבילרעט א שטענדיקע נרופע ״פרײני־ פון ײײא״. אין ו ו א ל י ן האט נאך פ׳ גערשוני דוי־כגעפירט אקציעם אין לויצק, קרעמענע־ו. אין לויצק זײנעי אפגעהאלטן נעװאי־ן 2 פארזאמלוננען איז לאקאל פון קהילה. אן אקטיװן אנטײל האבן נענומען די פ״פ משה פערדמאן, דיר. ײעגנעױ, ד״ר ראזענקראניי, י. פעלדמאן, ד״ר מינינזאן א״א. אין קרעמענעץ האבן ארוים־ נעװיזן א גרויםע פאראינטערעםירטקײט אין דער ארבעט פון ײװא די פ״פ גערשטײן, אלעקסאנדער ראזענטאל, פרידריך איידעם א״א. ביכער־מהנות האבן געגעבן: ביבערמאן, איטע ראזענפעלד, מ. נאלד־ רינג, שומםקי, אל. ראזענטאל א״א. פ׳ ד״ר ג. נערשוני איז־אויך נעװען א־ן קארעץ. עס האס זיך דארטן נעשאפן א קרײז פרײנד פון ײװא (ד״ר י. קאסינע־ א. טאװביז, א. ׳פטילערמאן, י. זאלצמאן, אשד שיכעד, מ. פינקעל־ שמיין א״א). דער קרײז איז צונעטראטן צו זאמלען אלטע םפרים און סאטעדיאלן פאד דער ביבליאטעק און ארכױו פון ײױא. די פאלקפבאנק האט זיך באשטײערט לטובת דעם ײװא. ע נ ג ר א נ ד י. דייזען האט אויױ זײן צוריקײענ פון די פאדאײנ־קטע שטאטן, װו• עד האט, װי באוװסט, דורכנעפידט אן עדפאלנרײכע אקציע פאדן ײװא, זיך אפגעשטעלט אין נאװעמבער פ״י אוױי צװײ װאכן אין לאנדאן. דער בילדונטם־קאמיטעט פון ארבעטער־ריננ האט פאר אים א״ננעארדנט א גרויסן קבלת־פנים אונטערן פארזיץ פון ד״ר מ. גאםטער. פאר דער קורצער צײט, װאם פ׳ ז. רײזען האט פארבראכט אין לאנדאן, האט ער אפנעטאן א גרויםע פראפא־ נאנדע־ארבעט. דער ארבעטער־ריננ, די געזעלשאפט ״בן־אורי״ א־ן אויך יחידים האבן זיך געשטעלט צו דער ארבעט פארן ײװא. ז. רײ־ זענען האמ זיך אויך אײנגענעבן צונויפצוזאמלען װיכטיקע מא־ מעריאלן פאר אונזער ביבליאטעק, ארכיײ און מוזײ (ױענן דעם אין א באזונדער נאטיץ). כדי דורכצוםידן א ברײמע פראפאנאנדע און פינאנץ־אקציע פארן ײװא, איז פאריקן װינטער דעלעגירט נעװארן קײן לאנדאז פר׳ א. טשעריקאווער, װעלכער האט דארטן פארבראכט איבעד 2 חדשים. אין משך פון דער צײט האט ם׳ א• טשעריקאװעי דורכנעפירמ א נרויםע צאל פארזאמלונגען אין באזונדערע געזעל־ שאפטן און אין וװינונגען פון פרױואטע פערזאנען. אים האט זיך אײנגעגעבן צו פאראינמערעסירן א נאנצע רײ װיבטיקע מיטאר־ בעטער און צו שאפן אן אקטיװן צענטער פארן ײװא.