Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. [Seite]

דער אויסנעקאיבענער קאםיטעט האט ניט נאר דורכנעםירט די אײגםאיציקע אקציע, נאר ער האט אויך יצעגאציזירט א םטאטוט םון דער נעזעלשאםט ״פרײנד םון ײװא״. בקרוב דארף פארסומעז די גרינדוננם־םארזאמיוג: פון דער געזעישאםט. אין פרעםישלע האט זיך ביאש מון דעס קאמיטעט נע־ שמעיט מתתיהו םיזעס, רעקרעטאר — נעגיע ביז, קאםיר — ד״ר טײך; צום קאמ־טעט האבז נאך נעהערט רחל קאח, ױםו• שטרודיער, םרי. רינדיער, ד״ר גאטדאנק, ד״ר װײנטרויב, 'א. כהגא, אדאלבארט, שענבאך, רעד. נרןזמעט. עם איז םארגעקומען אז עפנטיעכע םארזאמיונג איז לאקאי םון רער נעזעישאםט ״ױבי״. צו דער פארזאםלוננ זײנעז נעקוםען איבער 200 מעסטשן. םארז־צער איז נעװען מתתיהו מיזעם, װעל־ כער האט געהאצטן א װארט װענן דער באדײטוננ םון ײװא. מ. שוד האט רעםעריחט װעגן די צילן און אויפגאבן םון ײװא. עם האבן נאך נערעדט נעניע בין און א. כהנא. די קהילה האט זיך אנגע־ שלאםן אן רער אקציע פארן ײװא. די קהילה האט אויך גענעפן דעם ײװא א מתגה — אן אלבום מיט פאטאנראפיעם םון מצבות אויםן אלטן פרעמישלער בית־עולם. אין דער צײטונג ״אונזער טריבונע״ איז געויען אן ארטיקל װעגן אינסטיטוט. בײם הײנטיקן טאנ איז שו־ן רעגאליז־רט דער םטאטוט םון דער נעזעלשאפט ״םרײנר סון י־װא״. אין ם ט א נ י ם ל א ו ו איז דעי אקציע־קאמיטעט אויםגע־ טײלט געװארן אויף א פאדזאמלונג, װאם איז םארנעקומען אין קהל־זאל אונטערן םארזײו םון ד״ר װעבער. אין קאמיטעט זײנעי ארײן: ד״ר בענעדיקט ליבע־מאן — פארזיצער, ד״ר ברונא קאר־ מאן — םעקרעטאר, ש. אקםטמײער, י. ראזענטאל, עננעל, אינזש. באנדלער, י. זײבאלד, ש. העדמאן, ב, היבגער. נעהאלםן דער אקציע האט אויך רער ״נאלדםאדען־פאר";״. די האגטװעדקער־ארגאני־ זאציע ״יד־חרוצים״ ה$ט זיך אנגעשלאםן אן דער אקציע. אין דער צײט םון דער אקציע זײגען נעהאלטן נעװארן םירטראנן אין ״יד־חרוצים״, אין בני־ברית־לאזשע, אין דער פרויען־ארנאני־ זאציע ״בנות ישראל״. רי אקציע אין ו ו י ל נ ע איז פארגעקומען םוף יאנואר אנ־ הײב םעברואר. נעעפנט האט זיך ד־ אקציע םיט א קאלעקטיװן םירטראנ םון די ם״פ י. טשערניכאװ, ז. דײזען און ד״ר מ. װײנ־ רײך. עם איז אויך פארנעסומען א פרעסע־קאנפערעגױ, װאם א־ן איר האבן אנט־יל נענומען פארשטײער פון דער אדטיקער ײדישער פרעםע. ארמיקלען און נאטיצן װענן דע־ אסציע זײנען געדרוקט נעװען אין ״מאג׳, ״צײט״, ״אװנט־קוריער״ און ״װילנער דאדיא־׳. אן אסטױון אנטײל אין דער אקציע האבן נעגומען: ד״ר צ. שא־ באד, ד״ר מ. װײנר״ך, ד״ר ה. קאװאדםקי, ז. רײזען, ירמיהי שאפירא, ב. סלעצקין, ג. פלודערמאכער, מ. יעװזעראװ, ש. כה;, מ. נאראן א״א. אין ראװנע איז רי אקציע פא־נעקומען אנה־יב מערץ. אויף א באראטוננ, װאם אויף איר האט ד״ר נערשוני נעהאלטן א רעםעראט װענן ײװא, איז אויםנעטײלט נעװארן אן אקציע־קא־ טעט, װעלכער האט מיט עדסאלג דורכנעפירט זײן ארבעט. נרוים ענערניע האבן ארויםנעװיזן וז״פ האלאװעשקא, נח נריס, םרוי נעכעס, ד״ר בערנמאן. א םך מיטגעהאלפן דער אקציע האבן די ם״ם ב. נעכעם, אדװ. זאקאן, ראבינער נרינפעלד, װיצע־ברנמײם• טער סאניעװיטש, ד״ר בערנמא;, םרוי שטריק, םרוי קאגאן, אינזיפ לעװיטאם, נילערמאן, ד״ר שװיצקי, ד״ר צימערינםקי א׳יא. עם האט זיך אויך נעבילדעמ אן איניציאטיװ־בױרא צו גריגדן א שטעגדיסע גרופע ״םרײנד םון ײװא״ (ד״ר בערנמאן, םרוי שטריק, םרוי סאנאן, מ. האלאװעשסא, ב. נעכעם ד״ר צימערינםקי, מימנעהאלםן דעם ערםאלנ םון דער אקציע האבן די ״זאי־ קעטביער צײ׳טוננ״ און ״דאם ײדישע װאכבנלאט״. עס איז אויך אויםגעקליבן נעװארן אן אדנאניזיר־בױרא צ־ גילדן א שטענדיקע נרופע ״םרײנד םון ײװא״ (י. פײנער, א. האמ־ *על, טאומאן, קארנםעלד, שײנטאל, שמעון. ראטעגבערנ). אין קראקע איז די אקציע םארגעקימען םוף רעצעמבעד ם״י און אכהײב יאנואר. די אקציע איז צונויםנעםאלן מיט דע־ גרינדוננם־םארזאםלוננ םון דער נעזעלשאםט ,. םרײנד פון ײװא׳ אין קראקע, װאם איז םארנעקומען רעם 20טן דעצעטבער ם״י. םארזיצער אויף דער םארזאטלונג איז געװען אדװאקאט ל. פײ־ גער, א באדיכט װענן דער טעטיקײט פון ארנאניזיר־ב־ורא האט אפנעגעבן א ב ר ה ם ז י י נ ם ע ל ד. בשור האט נעלײענט א פירטראנ װעגן די צילן און אוים־ גאבן םון ײװא. עם איז אויםנעקליבן געװארן א קאטיטעט םון דער געז. ״פרײנד םון ײװא״: םארזיצער — א. זײנסעלד, װיצע־םאד־ זיצערם — אדװ. מארנוליעם און ארװ. ד״ר ל. םײנער, םעקרע־ םארן — בורשטין און הענינ; ד״ר ה. שרײבער, ד״ר לויכטער, ד״ר ם. קאנםער, ד״ר י. בראם, ז. װעלנעי, ד״ר ניכטבערגער, ד״ר שלאננ, װ. אלעקםאנדראװיטש, ד״ר םראדא, נעבירטיק, מאקס אלעקםאנדראװיטש, י. האלפערין, מ- טילעמאן. די אלע מיטגלידער גװן קאטיטעט און נאך אײניקע אנדערע פערזאנען האבן זיך אס־ םױו באטײליקט אין דער אקציע, װעלכע האט נענעבן באםרידיקנ־ דיקע רעזולטאטן. די ארטיקע לאזשע פון ״בני־ברית״ (םאלידאר־ גאשטש) האט אננענומען א באשלוס צו םובםידירן דעם ײװא. דער םארבאנד פון די לאזשעם ״בני־ברית״ אין פוילן (םארזיצער ד״ר אדער) האט אםיננירט א םובםידיע םארן ײװא. אין ״נאװי דזיענניק״ זײנען אין צוזאמענהאנג מ־ט דער אסציע נעװען נעדרוקט א אינטערװױ מיטן פארשטײער םון ײװא, באריכטן, נאטיצן. נאכן םארענדיקן די אײנמאליקע אקציע איז דער ארטיקער קאמיטעט צונעטראטן צו װערבירן שטעגדיקע מיטנלידער, שאםן זאבאנענטן פאר די ״ײװא־בלעטער״ אאז״װ. אנהייב יאנואר האט מ. שור באזוכט ט א ר נ ע. ער האט אפגעהאלטן באראטוננען מיט די זאמלער־קרײזן בײם פרױ־פארײו און בײ דער נעז. ״אװנט־קורםן םאר דערװאקםענע״. עס איז אויך נעהאלטן נעװארן א םירטראנ װענן די אויםטוען און &ערםפעקטיװ; גװן ײװא (בײגעװען 200 מאן). אויך איז םארנעקומען א םאר־ זאפלוננ םון עטלעכע צענדליננ פערזאן װעגן שאפן א שטענדיסע גרופע םרײגד. עם איז אויםנעטײלט געװארן אן ארנאניז־ר־בױרא. אין רער אקציע האבן זיך אקטױו באט״ליקט: מאנ׳ דוד לענקא־ זויטש, משה םײעראײזן, י. לערהויפט א״א. אין מזרח־גאליציע ז־יגען די אקציעם פארנעקוטעז אין םעברואר און מערץ ד״י. אננעהויבן הא׳ט זיך די אקצ־ע אי• *עמבערנ. אויף א םארזאםלוננ, װאם איז םארגעקומען אין לאקאי נוון קהילה, איז אויםנעטײלט נעװארן א קאמיטעט, װאם אין אים זײגען ארײן: אדװ. ד״ר לײב לאנדא — םארזיצער, ישראל צוײגלעז — קאםירער, רחל אויעדבאך און מ. כהנאװיטש — םעק־ רעטארן, אדװ. ד״ר ק. אײנאוינלער, רעד. ל. װײנשטאק, ד״רױװאר־ גזאן, װילהעלם האםם, ד״ר ליטװאק, ד׳ר בלומענמאל, מ. לוםטינ, רעטלער. אויםער די סיטנלידער פון קאמיטעט, האבן א־ן דעי גזקציע נעגומען אן אקטױון אנטײל רער. בדאט, די םארשטײער ^ון אבראמאײיטש־קלוב א״א. אין משך םון דער אקציע זײנען *ויו נעהאלטן געװארן םירמראנן װענן דעם ײװא און זײן טעט•־ קײמ אין דער אפטײלוננ םון קולטור־ליגע און אין אבראמאװיטש• קלוב. ארטיקלען, באריכטן, גאטיצן זײנען נעײען אי,ן ״טאגבלאט״ *ון אין ״כװיליא״.