Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. [Seite]

י ד י ע ו ת פון ײדישן װיםגשאפטלעכן איגםטיטוט ת םעפטעםבער 931ו טויזנטער און טויזנטער פרײנד פון ײװא איבער דער :אנצער װעלנז אונזער האפענוננ, אז נאך לאנגע י$רן פון פרוכטבארעד ארבע:* זײנען אײך בא׳פערט לטובת דער ױיםנ׳שאפט, לטובת די ײדישזנ םאאהםאםן, אטובת דעם ײדי׳ען װיםניטאםטאעכן א־נסטיטוט! מיט די הארצייןפמע װינטשן און נדוםן ראם אויםםיריבױרא פון ײדי׳טן װיםנ׳שאפטאעכן אינםטיטוט העלפט בויען דעם גרויסן בנין פון דער ײדישער קולטור און װיםנשאפטי דעם 26טן אייטאבער 1929, ב׳טעת דער עד׳צטער זאנםערענ׳ן םון ײדי׳טן װיםנ׳טאםטלעכן אינפטיטוט, איז :ע?ײנט געװאדן דעד נרונר׳טטײן פון דעם אײנענעם בנין פאר ־עם דאז־קן א?װעלט?עכי צענטעד םון דער ײדי׳טער יןולטור און װ־םנ׳טאפט. א טיםע בא* גײםטערוננ האט דער דאז־קער אויםבוי־אקט ארויםנערופן אין דעד נאנצער ײדי״טער װעאיט, בײ אי־ע פרײנד פון דעד ײדי׳טער קולטור, און די דאזיקע באנײםסערונג האט אויפגעטאן גרויסע זאכן: ניט נעקזיזט אויןז דעם טװערן װייט׳טאפסלעבן קריזים איז אלע?ענ־ דער םון ײדי׳טן י׳טוכ, איז א־ז וױלנע אויה דעם נעראמען פלאין פון ײװא, װױײלםקי־נאם 18, אויםנע׳טטעלט געװארן דאם הויז פון דער ײדי׳טער װיסנ׳טאפט, אן אײנענע הײם פאר יער צענטראלע םון דער ײדי׳טער קולטור, א פײערז־כערער אוצר פאר די ײדי׳טע ׳טאםונגען אין אלע לענדער און אקע צײטן. דער בנין םון אינםטיטוט איז אויםנע׳טטעלט, אבעד נאך ניט איננאנצן םארענדיקט. עם איז אויםנעבויט רעי־ םײערזיכערער מאגאזין פאר די זאמלונגען פון ײװאן עם זײנען פארטיק די װענט און דער דאך פון דער געבי־דע םון דרו־םן און אינעװײניק; דיאן זײנען דורכנעלײגט אין אאע צימערן, טרעפ זײנען דורכנע־ םױ׳ט, צענטראלע הײצונג איינגע׳טטעלט, די פענסטער באנלאזט. עם איז אבער נאך נעבאיבן דורכצוםירן װאםער און קאנאליזאציע, פארענדיקן די עלעקטרי׳טע אינםטאלאציע, די ׳טמיד־ארבעט און די אינעװײניקסטע אײנארדענוננ אין די זאלן און ארבעטם־צימערן. אלץ קאן װערן םארטיק אין א חוד׳ט צײט, װען עם זאאן זײן די נעהעריקע מיטלען. עם איז ׳טטארק עננ אין רער נערוננענער דירה םוי אינםטי־ טוט! ניטא קײן פצאץ םאר די װערטםולע אוצרות םרן רעם ײדי׳טן?עבן און שאםן, װאם שטראמען ארײן איז ײװא םון אלע עקז ײעלט. איבעתעפאקט איז דאם ביבליאטעק־ציםער, םארלײגט די ארכיװן, ניט אויםנע׳טטעלט די מוזײען, נימא װי א קער צו טאן זיך אין די ארבעט־ציםערן. דער אוטנע׳טטערטער וװקם םון אלע צװײגן םון ײװא קאן ׳טוין םער ניט נעמאלט זײן מחוץ זײן אײנע־ נעם, םפעציעל צונעפאםטן בנין. צו םארענדיקן דאם הויז םון דער ײדי׳טער װיםניטאפט און קואטור איז איצט א דריננאעכע אויםגאבע, װאם מאר אענגער ניט אפנעאײנט װערן. * נוםער 35 דער 5ליעריקער ױבל פון דיר משה גאםטער• דעם 16טן םעפטעמבער םײערט זײן 75םטן געבורטםמאנ דער בארימטער נעאערנטער, מיטנאיד פון ערנפרעזידױם פון דעם קוראטארױם פון ײדישן ײיםנ׳שאפטיצעכן אינםטיטוט, ד״ר מ׳טח נאםטער. די דאזיקע פײעדוננ װעט זיכער ־.עפינען אן אפקאאנג איי דער װיםנשאםטלעכעו־ װעלט, דער ײדישער און אאנעמײנער. א־ז דאך ד״ר משה נאםטער אין םשך םון א האצבן יארהונדערט טעטיק אויח די םארשײתסטע געביטן םון דער אצגעםײנער און ײדישע־ םילאלאגיע אלם אריגייעלעד פארשער און אלס אומםארנלײכלעכעי זאמלער םון ײערטםולע מאטעריאלן, םון די זעלטנםמע מאנוםקריפסי און דרוקן. אויך דער ײדישער װיםנשאפטלעכער אינםטיטומ בא־ טײליקט זיך אין דער דאזיקער םײערוננ םון אײנעם םון אוגזערע באדײטנדסטע װיסנשאפטלער. אויף דעם 13טן סעפטעםבעד איז באשטימט א םפעציעלע װיפנשאםלעכע זיצונג פון ײװא, אויוי װעלכער עם װעט ארומגערעדט װערן די װיםנשאםמלעכע טעטיקי ט םון דעם ױבילאר אין צוזאמענהאננ םיט דעי אדבעט פון דעי עטנאנראםישער קאמיםיע בײם ײװא. דאם אויםםיר־בױרא פון דער צענטראלער פארװאלטוננ פון ײװא האט אװעקנעשיקט דעם חתן הױבל םאלננדיקע באגריםוננ: צו דעם מיטנליד םון ערנפרעזידױם פון דעם קוי־אטאר־יים םון ײװא, ד״ר משה נאםטער, לאנדאן, װײדע־מײל 9. זײער געעדטער םרײיד! דער ײדישער װיסנשאפטלעכעי אינסטיטוט שיקט אײד איבער זײנע הארציקםטע ברכות אין דעם טאג פון אײער 76טן ױבילײ. עם איז א כבוד םארן ײװא, װאם זינט זײנע ערשטע טעי זײט איר םארבונדן מיט דעי דאזיקער אנשטאלט םאר דער ײדישער װיםנשאםט און קולטור אלם איבעינעגעבענער פריינד און מיט־ בויער. די לאננע יארן אפנעריםנקײט םון רי צעגטערם פון ײרישן םאסגלעבן און שאםן האבן אײך ניט געקענט םארפרעמדן םין אונזער קולטור און פול מיט פארשטענדעניש און אקטױון אינטע־ רעם איז אײער אנסײל אין דעם אויםבוי םון דער צענטראלער אנשטאלט םאר דער יידישער קולטור־באווענוננ. םיס דאנקבארקײט געדענקען טיר די װערמםולע חילןי, ױאס איר האמ אלעמאל אזוי נערנײיליק אנמקענננעבראכט רעם ײדישן ײיםנשאפטלעכן א־נ־ סטיםוט ניט נאר דורך םארבינרן אײער נאמען מיט דעם ײװא, נא־ אויך חרך אקטיװע ארויסטרעטונגען םאר דעם אינסטיטוט און דורך םימארבעט אין זײן װיםנשאםטלעכן שאםן. עם איז בלו־ז איינע פון די םאניםעסמאציעם םון אייער צונעבונתקײמ צו די לעבעדיסע ײדישע םאלקםאםן, װאם זייער מאטעריעלער און נייפ־ סיסער נורל איז אײך אזוי גאענט צום הארצן, װאם האבן אין אײך אזא װארעטען אויםריכטיסן םרײנד. צוזאםען מיט אלע אוטצײליסע םארערער םין אײער טעטי־ סײט און פערזענלעכסײ׳ט דריסן טיר אוים אין נאםען םון די