Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. Seite 735

4 זײט 735 9 ייד נלײר געזען, אז רער אאטער מ״םטער האט זיר אויםנעװעפט, רער טאאענט האט אים פארראזן און עד ראט אפנעםראכרײעט א זאר, װאם האט :ײ קײנעם קײן אינטערעס נייטט ארויסנערום;. ראם בוך איז דורכנעפאאן, און דער מחבר ׳האט איננאנצן םארװארפן זײן ׳שרײבערישע טעטיק״ט. האר קעין האט אײר בםעט ארע זײנע װערק איבערנעארבעמ פא־ רע־ בינע. אײניקע פ־עםעם האט ער אפ־רו םפעציעא אננע־ יצריבן. די בינע האט אים יטטענדיק נעצוינן צו ײר, אבער זײנע אאע פיעםעם זענען דורכגעפאאן און מען האט זײ נר״ד געמוזט א־אפנעמען םון דעם רעפערטואר. א םך ראםאנען האא קעינם (דערהויפט די, בײ ײעאכע עי־ האט פיא געארבעט, װי, אמישא, ״די א״ביקע יםטאט״), וװ דער אויטא־ באמ־ט זיך איבערצוגעבז ז״ן פיאאזאפיע פון קריםטייעכן סאציאאיזם, זענען א־צט •עוין א־ננאנצן םא־נעםן נעװארן. רערפאר זענען די פייםטע װערק זײנע, װעאבע זענען באאײנפאוםט פון מען. אמת־קינםטאע־ײשע ווערק און װעאן נאך א ־אננע צ״ט ציציען ד• אויפמערקזאםקײט פון די '1יעזע־ םון רוםיש ר. ר. נערעכםיקײט, װעסען ם׳איז נעקוםען. אין דעם זין איז ער נעײען אן עכטער שפאניער. שפאצירסט איבער רי רי־כע פאטשיאם און פאנטאםטישע זײטן־צימערן. קאנםט זיך נישט אינגאנצן באםרײען םון דעם כישוױ־ שפור, ײאס איז פארבאיבן נאך די קונםטאיבנדיקע און פאעטישע אדאבער. אבער די איבערדעקארירטקײט און געקינצאטקײט פון די איבערבויער אאזן נישט קײן ארט צו חאומען און םאנטאזירן, װי עם א־ז דער פאא אין דער אאהאמבא. דערםרישט און דערם־ײט ם־אםטו זיר אבער ארויםקומענדיק אין די אאקאזאר־נערמנער, װעאכע פאר־ כאפן ריר םיט זײער שײנקײט און פארשײרנארטיקײט. יתרםט איבערראשט םון רער גרויםער דערםינדערישקײט און נעצערטאט־ קייט, וואם איז באנוצט נעװארן םון דעם אכזרדיקן דאן־פעררא, כדי צו שאפן די אאע שאטנדיקע אאעען און שפיאעװדיקע װאםער־ באםײנען, וװ זײן באאיבטע מאריא דע־פאדיאא זאא האבן צי שפא־ צירן און זיר באדן אונטער די קנאהדיקע באיקן םון ד• הויפדאםען און הויפהערן. שעהנוױיז קאנםטו ארומשפאצירן צײישן דעם גאנצן נעםאעכט םון שאטנדיקע אאטאנעם, פארםומירטע באומען־בײטן, נאאדענע אראנזשען־ב״מער און קיאנדיקע שפריננ־פדונעםם. מיטן פואן הארצן קאנסטו זיך אפנעבן רער באײונדערוננ םאר דער צאר־ טער איבע, װאס דער שפאניער האט צו שײנע, שםעקנדיקע נערטנער. ״אאםיר בויען אזא נראנדיעזן און וװנדערש״נעם טעמפא, אז די קומענדיקע דורות זאאן זאנן, מיר זענען נעײען משונע״. ס׳איז נעײען עפעם םון גרויםן פארנעם און פאנטאםטישער בא־ פאיגאטקײט אין דעם װונטש פון די םרומע םע׳װיאיאנער, װען ז״ האבן זיך נענומען בויען די קאטערראאע נאך דעם, װי םער־ נאנדא דער הײאיקער האט אפנענומען די שמאט םון ד• םורן. און באמת, זי מאכט אן אײנררוק םון עפעם נינאנטישם און דערשיטערנריקס, רי ריזיקע גאטישע קירך, םיט א־רע מאםיײע קא־ אאנעס, געםארבטע נאאז־םענםטער און טונקעאע קאפעאאס. זי באפט ריד ארום מיט איר נאנצער קאטויאישער בינאטישקײט און פאנאטישער פרומקײט. די אײננארטיקע האאב־טונקאק״ט אין איר איז דורכנענומען מיט דעם שטיא־םאאקערנדיקן, פארטיםט־רעאיניעזן מיםטיציזם ,װאם איז אזוי עכמ שפאניש. א מאדנע םארקאערטקײט ציטערט איבער די ריזיקע, נעװעאבטע דורכנאננען. די שטיא־םאי־ ריפפואויפופ בופסיבר וװז. 38 (1385 פואקום־אויםנעטראכטע און אוממענאעכע העארן, איז האא קעין םפעציעא נעפארן קײן מאראקא, בשעת דאם אאנד האט זיך נאך :־שט נעםונען אונטעד דער םראנצויזישער הערשאםט. דער יעצטער ראמאן האא קעינם אין 'ת3^ן 1ס ז£)135זז ־נרד״■ ער איז רערשינען אין יאר 1921. דער אויטאר איז שױין רעמאאט;ישט נעװען רער יעניקער ארעמער ״באהעם״, װעאכעד האט אין ר• אכציקער יארן םון םאריקן יארהונדערט ״נעפראנטעװעט״ אויױ רי אאנדאנער בעאער א־ן פאנטאסטישע קאםטױמען און אםיאו זיך באװיזן אין אט דער אויםטעראישער טואאעט או־ױ די אאנדאנעי נאםן. אין יאר 1921 איז שוין האא קעין נעװען א נביר אריר, עד א־ז דעחהויבן געװארן אין אדא־שטאנד און מיט כא המענאעכקײטן זיך באטיט צו האאטן ״פאםאן׳/ ער האט זײער נעהאאטן םון אנ־ שטענדיקײט און פון ציראעך־מאניראעכקײט, אפיאו די האר און ד• בארד זײנע, האט ער זיך באמיט, זאאן אויםזען חשוב און דער־ מאנען, אכא הפחות, אין שעקספירן. צום באדויערן האט זיך אים ראם נישט אײננענעבן. דער דאזיקער אעצטער ראמאן, װאם איז רערשינען אין יאר 1921, איז געװען א םואקומער דורכפאא. עם האט א ב ר ה ם סײס?ב/יס מ יי יי ז ד ײ ז ע א סעװיד (.פוױ.) אמבואטסטן אבער םיאט זיך דא די אויסדריקאעכע השפעה, װאם עם האט נעהאט אויױ דעם אאקאזאר דער פאםואערסטער און סעװיאקאנישםטער םון אאע קריםטאעכע קיניגן, װעאכע האבן די שטאט באהערשט — דאן פעדרא דער אכזר. זײן כאראקטער און וײן שאטן דאמינירן איבער דעם נאנצן פאאא־ז. אאע װינקעאעד שײ־ נען נאך צו האבן אויױ זיך די םימנים םון זײנע שוידעראעכע קאפ־ דיזן און באוטיקע מעשים. און די נעשיכטע םון אאקאזאר ײערט נישט וױאנדיס םארװאנראט אין רער נעשיכטע םון אט דעם אויםטעראישן, האאב־אזיאטישן מאנארך, װאם האט באועםן א משוגענע אוסט פאר באוט-םאתיםוננ, און א םארריקטע פרייד צו־ צוזען מענטשאעכע יאיידן. אין די פראכטיקע, אויםנעצירטע קינינ־ 4עכע חדרים םאענט ער טיט זײנע אײגענע הענט, אדער דורך גע־ דוננענע מערדער, אומברעננען יעדן, װעמען ער האט נעײאאט םון װעכ אראפרוימען. אהער האמ ער םון נראנאדא םארנארט דעם םו־ הישן קינינ אבו־םאיר, און װען יענער האט מיט זיך מיטנעבראכט זײנע באריםטע ארצרות בריאיאנטן און אײדאשטײנער, האט דאן־ פעדרא אים מיט ז״ן םװיטע באםאאן אין זײעותאשאאפצימערן, און אאע ביז אײנעם אויםנעהרנעט, כדי זיד צו קאנען זעטיקן םיט דעם;אאנץ םון די בארויבטע אוצרות. םונדאנעז םאענט ער איז ר־ פינםטערע נעכט, אן איבערנעטוענער, םען זאא אים נישט דעד־ קענען. זיך ארויםאאזן אין די שמאאע געםאעד םון םעװיאיע. ער פאענט זיד אויםםישן מיטן פאי׳ק און םרײ און אומנעשטערט ארוים־ װייזן זײן נעשיקטקײט מיט דער שװערד אין די םארשײדענע :אכט־ :עשאענן און נאכט־איבערםאאן. דאר איז ער נעװען שטארק באאיבט בײם פאאק. װײא אט דער האאב־םארריקטער אכזר האמ אויר פארמאנט א םך מענטש־ 4עכע מעאות. זײן צערטאעכע איבערנענעבנקײט צו זײן נעאיבטער טאריא דע־&אדיאא האט אים נאר נעקאנט דערהויבן אין די אוינן פון זײנע אונטערטאנען. ער האט אייר באזעסן אן איבערנעטריבע־ נעם חוש םאר נערעכמיקײמ, װען עם האט זיך נישט נעהאנידאט אין זײן איעענער פערזאן. ער םאענט העאםן ד• ארעמע אין ז״ער ױשר־ דיקן קאמױ קענן די רויבערישע נאבא־אײט. אין אאקאזאר שטײט נאר זײן שטוא, אויױ װעאכן ער םאענט משפטן און אויםטײאן יפעד שפוןניעז