Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. Seite 730

רידערארישט בלטסיער 1\גז. 38 ל&פב) זייט 730 ׳י רערגט צו דענקען און ני׳עט נעװעקט אין אים ק״ן געדאנקען. םון איד איז עד אװעק צו א ׳&מיד, ב״ װעםען ער האט נעקערנט עו בא־ ׳שוכן א פעדד און אן אקס. אבער עד האט נעװוסט, אז אויםער אר־ בעט איז פאראן אויך ׳טטדעבן, און ער האט זיך דערשטרעבט צו דעם ׳שטידס סאכטער און דעם שמידם ירושה. ער איז נעזוארן א פאדמער, װײל אין דער שמידארניע איז אים נעװארן צו ענג. עד האט נעװא״ט ברײטקײט, א גרעםערן פארנעם. אננעהויבן קלײן, און אװעקגעגאנגען נרוים. נעהאט אײן פארם, צונעקויפט א צװײטע, איצטעד אײילט ער צו אן אויקציאן מיט א זײער גוטער אויםזיכט, אפצוקויפן א דריטן פארם. זיננט עם א־ן א־ם, זיננט עם ארוים פון אים אפילו אויםן קול, אבעד עם פאדדדיםט אים אויך דער זון, פארוואם ז• איז קראנק אדער אנגעברונזט. נעדארפט שטעקן אין םיטן היםל, דארטן װו זי נעהעדט. צוליב איד האט ער אביםר פארשםעטיקט. אז זי איז נישטא, װ״ם ע־ נישט ד• צײט. ער האט שוין געדארםט זײן דארטן... און אט איז דאם שמאאע בריקיל, און פון יענער זײט שלעפט זיך א פארדא. עי, אונטערגעבן גאז, פארכאפן שנעא דאם בריקא!... אבעד דאם פארדא װיא זיך נישט אפשטעאן. ער מוז פארן, פאדן״• און בײדע אויטאמאביאן זענען נאײכצײטיק ארויױ אויםן בר־קא. פארן, ביז זײ בארירן זיך. און באײבן שטײן. ״װאם האט דיך אנגעטראנן דער טײװא!?״ — שרײט רער בעא־נוױ. ״האםטו נישט געקאנט אפװארטן?״ — דערװידעדט דער דארעד. ״דו צויגנזון, פארנעם זיך צוריק!״ — פײערט דער בעא־נוך. ״קאנםטו עס נישט, דו אף?״ — רעדט זיך קאאמבאוטיק דער דא־עד. ״א-ך בין;עװעזן דער ערשטעד אויפן בדיקא!״ ״אזוי זאגםטו!" ״יא, א־ך בין נעװעזן דער ערשטער!" ״דערװײז עם מיר." ״איך װעא עם דיר דערװײזן, װען איך װעא אדויםקומען און צעבדעכן דיד דוק־און־אענד!״ ״קום אדוים, און דו װעםט אױםגעפינען, װער עם קאן בוינן אײזן." און דעדב״ איז נאד נ־שטא קײן פאאץ או־םן בריקא, װו צו שאאנן זיך. קאנען נארנישט צוקומען אײנער צום אנדערן. באײבן זײ בײדע זיצן. זיצט דער בעא־גוױ און דריקט די צײנער, און עס קאכט איןאים. דעד דאדער נעמט ארויס א הויפן קײטאבאק, שפארט ארײן אין מויא און קײט אאננזאם, רויק. טדאכט דער בעא־גוף פון א ב־קס און א רעװאאװער, אבער האט זײ נ־שט בײ ז־ך. ט־אכט ער פון א זײער אאננן און שארפן מעסעד, אבער ער האט אים נ־שט בײ זיך. טדאכט ער פון ד־ אויטאמאב־א־נעצײנ, פון א שװערן האמעד, א נרויםער צװאנג, א אאננער נומירער, אבער די זאכן האט מסתמא דער צױגנזון אויך. ע־ ט־אכט נאר נישט פון צוריק. ער טראכט נאר פון פארן װײטער... דער דאדעד קײט ז״ן טאבאק און טדאכט פון נארנישט. ־ענער װיא שיט״ן, זאא זײן שטײן. ער קאן שט־ין אזוי אאננ, װי יענער װעט װעאן... א טאנ אפיאו, און צװײ... אט דאם ה״םט פאדן און נישט דערפארן... א־ז יעטארק אומצופרידן דעד טרײבעד, װאם דארױ איבערװארטן. ער דארה אפטדעםן דעם װענ, און דאם איז שטענדיק כמעט א בא־ אײדינוננ, און מוז זיך אװעקשטעאן אויף דער משופעדיקער זײט פון װעג און בא״בן שט״ן קרום, און דאס איז נאד נישט אננענעם, װען מען טוט עם, װײא א־ינעד איז געװעזן גאיקכאעכער און א־ז פד־עד אדויױ אויפן בד־קר, פאדװאם איז דאם מיר באשעדט איבע־צוװאדטן? האב א־ך נישט נעקאנט ארויםפארן מיט א מינוט פדיעד אדער א ביסא שנעאער פאדן?- פארן אויף דעם דאזיקן װענ צװײ אויטאמאביאן. צװ״ פאד־ םעד. אײנער פון עדגעױ־װו, דער צװײטעד פון עדגעידװוהין. דעד טאג איז א כםורנעד, א ברוגזדיקער. עם דעננט נישט און עס װעט נישט רעכעכען, נאד ד• זון מוז עפעס קדאנק ז־ין, אדע־ אנגעבדוגזט. האט זיך באהאאטן, אײננע׳עאאםן און װיא נישט ארוים. פיאט די װעאט, אז מיט דעד זון איז עפעם, און עם אינט אן אומעט אויף שטאט און דארף, אויף װאאד און פעאד, אויף צװײפיםיקע ברוא־ם און אויף פירפים־קע. דעד פאדמער פון ערגעץ־וװ ה״בט מאטע נאאנצ״אזע אויגן צום היםא און טראכט, אז עס איז, װי אים אויפן האדצן. א מאן א־ן די פערציקער, אבער שוין היפשאעך גרוי. זײן נישט־נעראזירט פנים א־ז װי באדעקט מיט אש. זײנע נרויע אוינן זיצן טיף פון בײדע זײטן פון א אאנגן, שמאאן נאז איבער אײננע־ דארטע קנאכ־קע באקן. ער פארט אין שטאדט און װײם, אז ער פארט אומז־סט. ער דאדף צאאן ד■ היפאטעק אויף ז״ן פאדם... שוין אאנג נעדארפט, אפגעבעטן זיך א פאד מאא... פארט ער װידעד אפבעטן, אבעד ער ווײם, אז היינט װעט עס נ״שט גיין מעד. טדײבט ער זיין פאדדא, א פארשטויבטן, שמוציקן, אפנעקראבענעם, נעא און גרין נעװא־ רענעם, ערטערװייז צובוינענעם באעבקאםטן, טרייבט עם פויא און אן חשק, מיט א נעפיא, אז האװאי זאא ער נישט דערפאדן. אן אומעט איז צעאײנט אין אים, נעמט אים אדום, נעמט אים דורך. ער טראכט נישט, האט קײן נעדאנקען נישט. עד האט ז״ קײנמאא נישט געהאט. די שואע, אין װעאכער ער האט נעאערנט ביז צו זײן םערצנטן יאר, האט אים נישט געאערנט צו דענקען און נישט גע־ועקט אין אים געדאנקען. פון איר איז ער אװעק צו א שמיד, נעאערנט צו באשוכן א פעדד און אן אקם, נעאדבעט שװער, און נעװוםט, אז עד דאדף ארבעטן שװער, װײא א באשעפעניש, װי ער, איז נעבוידן געװאדן צו ארבעטן שװער. װען שפעטער מ־ט יארן האט ער דעד־ זען א מײדא, װעאכע האט נעארבעט שװער, האט ער נעוװםט, אז עד דארף זי נעמען זיך פאר א װײב, כדי ב״דע צוזאמען זאאן ארבעטן שװער. דערפאר האט ער נעװארפן שמידערײ און געװארן א פאדםער, כדי זײ זאאן בײדע צוזאמען ארבעטן שװער. יאראײן, יאראויס. שװערע ארבעט אן םזא און ב־כה, אויף װעאכע ער האט זיך אײננט״עך קײנמאא נישט נעריכט. װײא אאץ, װאם דאם אעבן האט אים פארשפראכן, איז נאד שװעדע אדבעט. אבעד א־צטער שט״ט אים פאד צו פאר״ידן ד־ פאדפ. איז װאס װעט ער טון מיט זיך און זײן וױיב? וװ און ײי װעאן ז״ שװעד ארבעטן? איז גוט אזוי צו זיצן אין דעם פארדא און םארן, פארן — און ערגעץ גישט דערפארן... אבער דעד פאדמער פון ערגעץ־וװהין האט זיך געאײאט. א נאאט־געדאז־רטער, גוט־נעקאײדעטער בעא־גוף, װעאכער האט שטאדק הנאה פון זיך. צו װאם עד האט זיך;ענומען, האט א־ם נע־ גאיקט. ער האט אננער״ײבן פונקט װ• דעד פאדמעד פון עדגעץ־װו. ב־ז פעדצן יאד נענאננען אין דער שואע, װעאכע האט א־ם נישט גע־