Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. Seite 729

זײט 729 טיר עוצ־י דעם נעװודשענעם עפעקט פיז א םארנאײך נעמוזט $:נע־ מען די אלטע קאאםיםיקאצ־ע מיט אאע אירע םעלערן״... .אי\ סיאמננ א בנזרנור 3\\ א\\ן<זר זײסי, וואנו וזיר האב\ אגיפג ארנז ניעונז רערןרננרנז, או נויר \ענע\ ניטסי נזסכים גויפ סי ריבער־ נואננז ןראנזיביןאביע א\\ ראנייר\ \י נאר בנריב באונזנזנזע גזיבננז״ (קורםױו — ד. טעז.). צואיב אט די זעלבע ״באװוםטע ם־בות״ האב איך זיך טאקע דעראויבט איבערצודרוקן די נאנץ אאננע ציטאטע םון ביאװארניקם ארטיקא, כד• אויך מײנע ״םונאים״ (מיטטײגם געזאנט!) זאאן זיך נישט פרײען, נאויבנדיק, אז דורך ב׳;אדאם דיםערטאציע אין ״פרא־ איט״ בין א־ך םוין נאר איננאנצן דעיהרנעט נעװארן. אאזט זיך אוים, אז דער ה׳ בראװארניק א־ז אויך נעבאיבן אומ־ צוםרידן מיט;אדאם ארטיקא קענן מיר, און בדי מיך (דעם םארבי־ סענעם ״שונא״!) אין עפעם װאם צו איבערצײנן — האט דער ה׳ בראװארניק מװתר געװען אויף דער ריכט־קעד מעטאדאאאנישער קי׳אסיםיקאצ־ע און קאפ־רט א־בערמאנם םאאישע קיאם־םיקאציע, אבי :אי ד. טשאדני און זײנם נאײכן ״ערנעץ אין בעראין״ זאאן זיך קענען בעםעד און ר־כטיקעד אר־ענטירן. ב־ן א־ך דעם ה׳ בראװארניק באמת דאנקבאר םאר אזא מין נ־יטט־םאדדינטער אױםמערקזאמקײט צו מיר, אבער איך האב מורא, אז די מעיטה נורא מיט דער ״קאאםיקער־נעפאר״ אין ראטנםאר־ באנד איז נאך װ״ט נישט נעענד־קט... די דעדאקצ־ע פון ״עמעם״ האט צו בראװאיניקם ארטיקא נע־ מאכט די באמערקוננ, אז: ״צו דער פ־אנע, װאם װערט באהאנדאט אין חבר בראװאר־ ניקם ענטםעד, װעאן מיר זיך נאך אוסקעדן״. דאם ה״םט, אז דער עפיאאג צו דער םע׳םה איבערסאן — טינזארני — נאדא — בראװארנ־ק, װאס ציט זיך שו־ן אין םשך םון צװײ יאר דורך מ־נסק — בעדאין — װאדשע — כארקאװ — מאםקװע קומט נאך... אט ראם הײםט, אז װען א ב־בא־אטעקאר װארפט ארײן א שטײן אין װאםער... ו ע ל נזנ״ננציננר פאר די ״ריסיננרארינננט נירננסיננר״ נעד־בטע קוסטעם, א־בער קנאכיקע װארצאען, א־בעד יטטאמען פון אפנעהאקטע בוימעד, א־בער נרויםע יטט״נער, װעאכע אינן דא װי או־ף צו־אהכע־ס. ד־ װאננם נ״ען דודך, אננעבו־נן או־ף א זי־ט, אט־אט װעאן ז״ ז־ך איבערקערן, װאי״פן זיך ארויף־א־אפ, רעכטס און א־נקם, צעטר״םאען אאע בײנער פון ד־ פארע־• צ־ט זיך דער ישמאאער װענ פון ע־נעץ־װו נאך עדנעד־װוה־ן און ט־עםט אן או־ף א טײבא, װאפ שנ־ידט א־ם דורך אין יטנעאן נעאויף אזו־ הוצפהד־ק־שט־פער־ש. באפט ז־ך דער װענ אר־בער א־בערן ט־יכא אויף א זײער שמאאן בר־קא, וואם א־ז נוט פאר א־ין װאגן באויז. פארט אויף אים ארו־ף א װאנן פון א״ן זײט, מוז דער אנדערער װאגן פון דער צװײטער זײט מוחא זײן און אפװארטן. און דערבײ אזוי גוט זײן און אװעקשטעאן זיך אזוי, אז דער װאנן פון בדיקא זאא קאנען א־אפ און פארנעמען זיך װײטער או־םן ותנ. דיסינוראריננונו כלננסיננר װנז. 38 ופפכ) אט האט איר דא א בוכשטעבאעכע צ־טאטע םון יראװארניקם ארטיקא קענן נאדאען (און במיאא שוין, אאזט זיך אוים, אויך קענן מיר און םײנםנאײכן). ״נעװים איז נערעכט כ׳ נאדא, ותן ער וױיזט אן, אז כ׳ אי־ בערמאנס םיםטעם און קאאםיםיקאציע, װאס איך האב קאפירט, אײדט םון א ״רײ דעםעקטן און מעטאדאאאנישע םעאערן״ און דאג נזאב איך וי גאנץ באנננננסװינינז?אפירנז נװדיב פאמודיםנו נזיבנז (קורםױו — ד. טש.): כ׳ נאדאען איז באװוסט, אז כ׳ איבערמאנס ארבעט האט ארויםנערוםן א שמחה אינם אאנער םון אונזערע שובאים, װאם האבן זיך צעשריבן און דערװיזן, אז ד־ ײדיש־סאװע־ ט־שע איטעראטור ותרט םון די ײדישע אײענער אין ראטנםארבאנד נשט נעאײענט א. א. װ.(??? —ר. טש.). םארשטערן זײ די דאזיקע שמחה איז נעװים נײטיק. מײנט כ׳ נאדא, אז ער האט שוין די אר־ בעט אםנעטון אדער האט שוין אויםנעדעקט ד. טשארנ־ם םעאשונ־ גען אין זײן (נאדאם) ארט־קא ״װען ציםערן רעדן״ (פראא־ט 1930). ם־ר האבן א גרונט אין דעם נישט צו נאויבן, וױיא אין כ׳ נאדאם ארטיקא האבן נישט ציםעדן נעדעדט, נאר ער נוםא. עד (נאדא) האט גענעבן פירושים צו כ׳ איבערמאנם ארטיקא, או־םנעזאגט םודות םונם ב־בא־אטעקארם חדר און האט מער נערעדט װענן ד־ טשארנ־ם און ז״ערע מעשים־טובים, אײדער ײענן דעם עצם ענין(נאנץ ריכטיק— ד. טש.). װי זײן ארטיקא האט איבערצײנט דעם ה׳ ד. טשארני, איז צו זען םון ד. טשארניס ענטםער אין די ״איטערארישע באעטער״ 1930 יאר נומ. 41—42 זײט 290, די שמחה איז, אד־בא, נדעסער געװארן, אבער אויך אונז האט זײן (נאדאם) ארטיקא כאא נישט בא־ פרידיקט, ווײא דנור פאוזנז, רי ײרינני־נזאװנזנזיסזנו לינזננראסױר, די פרארענזאריטזע צײאנזעו נזינז דטר װינזרויפערינננער, איו גערײטנוז געננאר\ אויפ\ ררינז\ ארנז, אינ בנ\ וײ\ ארנזינןר ניטונז אפגערײןננז געונאר\ (קורםיוו — ד. טש.). האבן מיר טאקע מיט ציפערן אין דער האנט, און ״זאאן טאקע ציםערן רעדן׳/ נעװאאט צעשטערן אט די שמחה בײ די שונאים(?) און טאקע פאר זיך אאײן אויך קאאר מאכן, װי האאט עם בײ אונז אין רער הינזיכט אין 1930 יאר. האבן ד7ד 3 י נ ס ק £ ך א נרו־עד זאמדיקער דאדף־װענ ציט זיך צװישן פעאדער און װעאדער םון ערנעץ־וװ נאך ערנעץ־װוהין. א־ינזאם אין דעד זון צװ־שן ד־ םעאדער, נאך אײנזאמעד א־ן שאטן צװישן די װעאדער; זעאטן־װען א דורכםארעד, נאך זעאטענער א דורכנײער. ײען עס רעגנט, א־ז אײן אאננער פאם פון קויט, א־ן ײעאכן עפ זינקען םים און רעדער. װען די זון שײנט, א־ז עד הײםער זאמד, און א דורכ־ םארער אאזט הינטער זיך א ײאאקן פון שטויב, פאר װעאכן דער דורכנײער םוז צומאכן מויא און אוינן. די בויםער און די נידריקע קוםטעם אויף בײדע זײטן םון װענ זענען םער גרו־ וױ נר־ן. און שםאא איז עד. װען צװײ פורן טרעםן זיך אויף א־ם פון אנטקעננדיקע זײטן, באהאאטן די טרײבער טיף אין ז־ך, ײאם זײ װינשן אײנער דעם אנרערן. װאם האט דיך דװקא אננעטראנן, װען איך פאר! זײ מוזן זיך פארנעמען;אך ־עכטם און אינקס אויף