Literarishe bleter · 1931-09-18 · 38 (18.9.1931) · p. Seite 728

זײט 728? לידטראריעיס בלמזזטר וזזו. 38 ן385) םון די שואן און, װען די קינדער נעמען די זוערס אין קלוב־ביבליא־ טעק — צײענען זײ אויך די זײדעם און די טאטעם״ (זע ״פראליט״ נום. 5 םון 1930). און נאך א םוד האט אונז נאדא אנטפאעקט אין דער אויבנ־ דע־מאנטער אנטי־טשארני־דיםערטאציע און נעמצעך, אז רי ײדי׳ש־ םאװעטישע שרײבעד נעפינען זיך תםיד אין א צעבעדיקער םארבינ־ דונג סיטן ארבעטעד־אײענער דורך די ליטעראדישע קרײזן, ליטערא־ רישע אװנטן, ארויםטדעטוננען אויױ די אונטערנעמוננען, קינםט־ אערישע פאראעזוננען א. א. װ. א. ד. נצ. אזוי װי אבער די דאזיסע פאר ״םודות״ נאדאם זענען, עדשטנם, דערטרונקען נעװאדן ״א׳ין א ים לינקע הװיטשן״ (װי ברא־ װאדניק זאנט) קענן ד. טשארנין און, צװײטנם, האבן זײ, לויט מײן אײנזען, אחלוטין נישט פארענטפערט די פראנע, האמאי די ײדישע קלאםיקער װערן אין ראטנפאדבאנד מער נעצ״ענט, װי די ״דיש־ סאװעטישע שרײבער — האב איך אין די ״ליט. בלעטער״ נוט. 41—42 פ,נם יאר 1930 געשטעלט די פראנע, אז װיבאאד דער ײדיש־םאװעטישער שרײבער נעפינט זיך אין אזא עננן קאנטאקט מיט זײן אעזער — דארך ער דאך געלײענט װערן נאך םיל מאל םער (וױ ער איז נעלײענט נעװארן לויט ליבערמאנם םטאטיםטיק), װײל וױ נוט עם זאצ נישט זײן די תורה שבעל פה פונם שרײבער, איז די תודה שבכתב ז״נע נעװים דאך בעםער און אננענעמער (שוין צו־ ליב דעם אלײן, װאם א בוך, װען עם װעדט צאנגװײליס — סאן מען פשוט צומאבן, בעת א רעדנדיקן אדער דערצײלנדיסן שרײבער אויך אן עפנטלעכער פארזאסלוננ איז שוין א םך שותרער ״צוצוםאכן״). אויך דער דאזיקער לעצטער שאלה םײנער האב איך שוין קײן שום תשובה נישט באקומען, און איך בין געװען זיכער, אז א ״פלעקל אדײן, א פלעקל ארויס און די מעשה איז אוים״. אבער דער ה׳ נאדל, װאם האט נעהאט אויםנעהאלטן אין ״פראליט״ זײן ״שלאגלערישן״ עקזאמען אויױ טשארנין, האט, בא־ קומענדיס םוט, אננעהויבן צו זײן אומגליק פארקאשערן זײנע ארבל אויך אפילו קענן די אײנענע הײמישע ״אפנוינלעדם״ און ״קנײטש־ לערם״ און ער איז ארוים מיט אן אטאסע (אין ״עמעם״ נום. 169 םון 1931) קענן בראװארניקם ארטיסל ״װאם האט מען נעלײענט אין ־קיעװעד װינטשעװםקי־ביבליאטעק אין 1930־טן יאר״ (זע ״רויטע װעלט״ נוט. 1—1931,2). צװישן די מערערע באשולדיקונגען, װאם ה׳ נאדל שטעלט ארוים קעגן ל. בראװארניק איז פאראן אויך די באשולדיקוננ אין דעם, װאם בראװארניק האט בײם צונויםשטעלן זײן ביבליאטעק־ באריכט זיך געהאלטן בײ ליבערמאנם קלאםיםיקאציע אין מינםקער זשורנאל ״שטערן״ (װידער אמאל ליבערמאן!), װעלבע איז שוין לאננ פאדורטײלט, װי אזעלכע, װאם האט א נאנצע רײ ״דעםעקטן און מעטאדאלאגישע םעלערן״ און לויט אט דער (ליבערםאנם) קלא־ סיפיסאציע, באקומט זיך אויך בײ בראװארניקן, אז אין דער קיעװער װינטשעװםקי־ביבליאטעק זענען פאד דעם יאר 1930 ״אויםנעםאלן פיל פאלן פון ארויסנעבן די װערק םון אזעלכע שרײבער, װי שלום אש, םפעקטאר, דינעזאן און דאס נלײכן״... איז דער זעלבער בראװארניק ארוים אין דעם זעלבן ״עמעם״ (פון 23־טן אוינוסט 1931) מיט א קאנטר־אטאקע קענן נאדלען אונטערן קעפל: ״א טראפן דיכטיקע טענות אין א ים ״לינקע״ קװיטשן'׳, אין װעלכער ער קלערט אוױי, הלמאי עד האט זיך טאקע באנוצט מיט ליבערמאנם קלאםיפיקאציע, כאטש ער אלײן(בראוואר־ ניק) אנערקענט די דאזיסע קלאםיםיקאציע םאר א םאלשע. ער האט זיך אבער געמוזט, בראװארניק, מיט דער דאזיקער פאלשער ״קלאםיקעד״־קלאםיםיקאציע באנוצן צוליב טשארניך..." (װ-דער אמאל טשארני!). טעק לײענען נאך אזוי םלײםיק די ײדישע קלאםיקעד און די ײדישע שרײבער פון אויםלאנד, װעלכע זענען דאך אין זײעד נרעםטער טײל (לויט די השגות םון די אנםירגריקע ײרישע פארטײ־קרײזן) נישט מער, װי ״טדיך פםלען״... ״אזוי ארום זעען מיר פון די אלע אויבנגעבדאכטע ציפערן — האב איך דעגםטסאל פארענדיקט מײן איבע־זיכט — אז אויך דעד ײדישער ארבעטער פונם ראטנפארבאנד (וי• די יידישע ארבעטעד פון אלע אגדערע לענדער) װײזט םוף כל םוף ארוים זײן נטיה צו יזװע ביכער פון דער ײדישער ליטע־אטוד, װאם זענען געשריבן גע־ װארן או־ך פאד סארנן און איבעדסארגן און זענען קינםטלעריש באיאדן מיט דעב שװערן ײדישן א־נהאלט — מעג זיך דער אינ־ האלט װעבן ארום טב־ה דעם פילכיקן. א־ים סעגדעלע קאצקער אדער גאד אפילו — אדום םיליפאװן... ״צום שלוס איז גאך כדאי צו באצײכענען א פ־יידיקע רע־־ שײגוננ: אינם ־אט.פא־בא;ד לײענט סען גאך נעשסאך אויך פאעז־ע. ״איז■ כאריק האט דאך געהאט 49 לעזער. מארקישיעם פאעמע ״ברידער״ האט געהאט ס-ט 5 לעזער סער, א״רע־ ז״ן פראזע־בוך ״דו־ א־ין דוד אוים״, פעפע־ איז נעלײענט נעװארן צװײ סא4 סער פונם דערצײלעד פערםאװן, דאם ה־־םט, אז ײדישע ד־כטעד איגם ראטנפאדבאנד האבן גאך א שטיקל תקומה און תיקון. ״הלוא־ או־ף אונז געזאגט נעװארן!" איך האב דא נעבדאכט ד־ לעצטע פאר פראזן פון סײן דע־ סא־םטיקן א־בערזיכט, כד־ נאך אסאל צו דערסאנען מײנע ל״ענע־ (דער עיקר םונם ראטנפא־באנד), אז איך האב זיך קײנמאל נישט נעפר־יט דערמיט, װאם ד־ ײד־ש־פאװעט־שע שרייבעד װערן גע־ לײעגט (אדעד זענען דענםטםאל געלײענט געװארן) פ־ל װ־גצ־קער, װי די ײדישע קלאסיקער. אד־בא, א־ך האב נאך אפילו מקגא געװען די ײד־ש־סאװעט־שע דיבטער, װאם האבן נאך אין ראטנפארבאנד א לײענער, בעת ד־ ײד־שע ד־כטעד פון אלע ״אויסלאנדז״ קאגען זיך, לײדער, דערמיט נישט באדיסען. דערמיט, אײגנטלעך, װאלט איך שוין אודא־ געקאנמ פאר־ ענדיקן די סעשה נורא װעגן דער קלאםיקער״נעפאר, אויף װעלכער מ. ליבערמאן האט באצײטנס געהאט אננעװיזן. ואתא נאדל, איז אבעד נעקומען דער כאװעד נאדל (אויך א ב־בליאטעקאר) און האט אינם כארקאװער ״פראליט״ נומ. 5 פון 1930 (ערשט א־ן א האלב ־אר ארום) אנגעשריבן א גאנץ נרויםן א־ט־קל ״װען ציפערן דעדן״, א־ן װעלכן דעד מחבד האט אי־גגמ־ לעך, נעדארפט באװײזן און דערװ־יזן, אז די אויבנדעדמאנטע םטא־ טיםטיק פון ויין מינםסער קאלענע מ. ליבערמאן איז פאלש פון אנ־ הו־ב ביזן םוף און במילא שוין זענען אויך פאלש די אויםפירוננען פון ד. טשארגי ״ערנעץ אין בערל־ן״... אבער אנשטאט זאכלעכע באײײזן און אויםםירוננען האט נאדל נעהאט גאד אנגעשר־בן א דיםערטאציע װעגן דעם ״פאלםיפיקאטא־ דישן״ מהות פון ד. טשארגי בכלל, באנוצנדיק זיך דערבײ מיט פארש״דענע בלבולים און זלזולים, װאם םאסן זיך מער ארײן אין א ביליקער בולװאר־צײטוננל אײדער אין אזא מין חשובן ליטערא־ ריש־קינםמלערישן זשורנאל, װי ם׳איז דער ״פראליט״... אנשטאט צו אטאקירן ם. ליבערמאנען פאר ארויםנעבן ״םודות פון חדר״ — האט גאר נאךל אטאקירט ד. טשארנין און, אנב, אלײן אויך ארו־סגעגעבן א ״ביבליאטעק־םודז׳, אז: ״די קלוב־ביבליאטעק באדינט נישט נאר אלע מ־טגלידער פון קלוב (פארט״אישע און אוםפארטײא־שע), נאר אויך אפילו פאמי־ ליעךמיטנלידער, די אזוינערופענע ״א־זשדיװענצעס״, די קינדעד