Literarishe bleter · 1931-09-11 · 37 (11.9.1931) · p. Seite 721

721 זײט ליספרארינזס 3לפ8סר ןןמ. ר3 4.3841 די ײדישע ביפליאטעהז אוז דאם ײדישע מוך און אזוי זענען איבערנעלאזט אויױ גאטם באדאט די יידי׳עע ביבאיאטעהן, נ״עמ האבנדיק יןײן אנװײזונ; װי אזוי טען דארר פירן א ביבליאטעק און װאם ם׳הײםט זײן א ײר״עע ביבאיאטעק. װאלט נעװען אן אויםקיןערונג — און דאם מוז נ״צט נראד זײן דורר א ביביל־אטעקן־צענטער, נאד ם׳קען און דארף זײן דודך דער ײרי־ יעער פדעםע, — װאצטן די ײר״עע ביבאיאטעקן געװוסט, אז קודם־ בא איז װיכט־ק צו האבן ײד״&ע ביבעד און דערנאך עדיםט פרעמד־ ׳עפראביקע, און אז די ייד״טע ביבציאטעק איז נ״םט ק״ן קצייטי, װאם מוז נאבטאנצן דעם קונה, און פאר א־ם האבן יעדע פרעמד- ־׳שפראכיקע יםםאטע תיכף נאבן דער־שײנען, און פון א װיבטיק ײדייע בוך נ״םט װעצן װיםן. רי ײדייםע ביבציאטעקן, — און דאם זענען דאך צו־טעד געזעדטאפטרעכע, — װאצטן נעדארפט װיםן, אז פאר זײ דארף ני׳עט זײן דער עיקד די נראיםנדיקע לײזונג, נאר זײ האבן א מים־ע צו פאדשפרײטן דאם ײדייעע בוך. װאלט ראס אזוי געװען, איז דעמאצט די םראגע םוז א ײר־יען ביבער־קדיזים נישט אזא יעארםע, ידען.בײ דער קר״נעד אויםצאנע םון ײדישן בוך, װען ם׳זאצן זײן ד• 500 ׳טטענדיקע אפנעמער דודך ד■ ביבציאטעקן און א דאנק דעם װאצטן אויך צונעקוםען אביםק פרױואטע קויפער, װאצט נישט נעדארםט ציגן אויף די פאציצעם םון די ביכעד־ילאנעד יארנדאנג אן אויםלאגע םון טויזנט ביבער״... ״...ביי רעם שװערן קולטור־מצב קען ק״ן רײד :ישט ז״ן םון א גרויםעד צאל פרױואטע קויםער פון ײדישן בוך און דעדפאד קו־ טען רעד עיקר אין באטראבט די ײדייטע ביבר-אטעקן און דעדויף מוז מען רײנן געוױכט און בדענגען דעדצו, אז א־עדע ײד״םע ביב־ ציאטעק זאצ וועדן אן אפנעמעד םון ײד־שן בוך..." ח׳ א. טעמבאװערםקי רײגט אויך פאר, אז: ״די ״ריט. ברעטער זאלן ־עדן חודש צוגעבן א ביבריאטעק־ בױרעטען, װאם זאל זיך אפנעבן מיטן ײדישן ב־בריאטעקױועזן, אםדרוקן די באדיבטן םון אלע ביבליאטעקן, דערמאנען צום גוטן ד■ ב־בריאטעקן, װאם באזיצן ד־ גדעסטע צאל ״דישע ביכער און ײד־יניע רייענעד, און צום שרעכטן די יידישע ביבליאטעקן, װאם האבן ם׳רוב םדעמד־שפדאכ־קע ביכעד און םרעמד־שפראביקע רײע- נער. ם׳דאדף אײננעם־רט װעדן אזא מ־ן ״ביכערנעיעג״ מיט פרעמ־ ־עם פאד די ביבריאטעקן, װאם װערן א־ן משך פון ־אר אײנקויםן ד־;רעסטע צאל ״דישע ביכער און פארשפרײטן. אזא ״ביכער־;ע־עג״ װעט אדײנברעננען רעבן א־ן די ביבריאטעקן און ם׳װעט נײן א װעטקאמף רטובת דעם יידישן בוך..." אינזעד אײנעידעד םאדטדעםעד אין דיפאראײביקטע שטאטן איז סון איצם ןןן מאקס ב. מײזעל וי עלםסםע און םעםיקסטע ײדישע בובהאנדלונג אױ אמעריקע מיר נעטן אלע םרײנד םון ײדישן גוך זין װענדן םיט <א• שטעיונגען אויף ײדישע ניכער נו דער פיכהאנדלונג מאקם נ• מײזעל *דדעס: ,13£1*4* 8**04 ££1אל8 0^\/מ0 224 קאאפעראטיװ ,ביכער״ װזזרעזע נאלעװעןי ם2 די ײדישע ביבליאטעק אין ביאליסטאק די שרום־עריבם־ביבריאטעק אין ביאליםטאק איז אײנע םון די נרעםטע און טעטיקםטע ײד״טע ביבריאטעקן אין פוירן. צום 1. יאנואר 1931 האט ד■ ב־בריאטעק פאדםאנט 34.184 בענרעך, אין משך פון די מאנאטן יאנואד-ױנ• זענען צונעקומען בדפ בפוז־פר, צום 1. ױרי האט ד■ ביבר־אטעק םארמאנט 14.859: בענדער אין די יםפדאכן ײדיש, פויריש, רוםיש, העבדעיש, דײטיע, פראנצויזיש, ענגריש און עםפעדאנטא. ידי צאר אקטױוע אבאנענטן אין ב־בריאטעק צום 1־טן ױני 1931 — 1332 (צום 1. יאנואד 1931 זענען געװען 1542) אבא־ נענטן. ארם אקטױוע אבאנענטן װעדן פאדעכנט אזערכע, װאם הארטן דאם בוך װ״ניקער װי א חוידים. פאראיארן זענען נעװען צופ 1־טן ױני 1331 אקטױוע אבאנענטן און צום 1־טן יאנואר 1411 אבאנענטן. צאר ארויםנעגעבענע ביכער פארן חודש יאנואד 1931 — 9728 (־אנואר 1930 — 8792), פארן חודש ־ונ• — 7639 (ױנ־ 1930 — 6931). פאדן 1־טן הארב יאר 1931 52.451 ביכער, פארן 1־טן הארב יאד 1930 47.573 ביבער. דעם 22־טן פעברואר ה. י. אױ נעעפנט נעװאדן דעד שטודיד־ ציםעד ביי דער ביבריאטעק. פיר רייענער האבן אויפנענוםען די דערעםנוננ פון שטודיר-צ־מער מ־ט גדו־ם ־צופדידנקייט, װ״ר ביז יאן איז אין ביבריאטעק נישט נעװען קײן װינקר, װו מען זאר קע־ נען אויפן ארט ר״ענען און שטודירן. דער שטודיר־צימער איז גע־ װען אםן ברויז 3 שעה טענרעך, אייםער פרי־טיק און שבת. צוריב די אוררויבן איז דעד צימער נעװען געשראםן אין די םאנאטן םאי און ױני. פאר דער קורצער צײט זענען אין שטודיד־צ־טער נעײען 85 באזוכן. כד־ זיך צו באקענען :עענטעד מ־ט ד־ מײנונגען און פאדרא־.־ נען םון די ר״ענעד, האס די ביבריאטעק־םאדװארטוננ באשאאםן דורבפירן צװישן ארע אבאנענטן אן אנקעטע. א־ן רער אנקעטע זע־ נען פאראן 3 פראנן: 1) װערכע ביכער, פון די װאם איד האמ נע־ אײענט א־ן משך פון םאדנאנגענעם ־אר, האבן אויף אײך געמאבמ דעם שטארתסטן אײנדדוק? 2) װעאכע ב־בעד פעאן א־ן ב־בא־אטעק און װאם װאלסי\, אויט אײער מײנונג, אין ביבר־אסעק נעדארםט זיין? 3) באמערקוננען. אויף א״נעד םון די אעצטע פארװארטוננם-ז־צונגען איז בא־ שאאםן נעװאדן צוצוטרעטן צו מאבן נײע קינדער־קאטאראנן, א ײדישן און א פוירישן, און אײנאאדן אײניקע פעדאנאגן, ײעאבע זא״׳ן מיטחערםן אין ױער ארבעט. דעם 2־טן ױני האט ש. נינעד באזובט די ביבריאטעק. ש. ני־;ער האט אײננעשר־בן אין אנדענק־בוך פון ביבאיאטעק םאאננדעם: ״שרום־עריבם וזארט ז־ך נעפדײט, װאם אזא ב־ביי־אסעק טראנט זײן נאםען. ז• איז װערט דעם נאםען״. די התחײבות פױ דער ײדישער ביבליאטעק דעד אנםידעד םון דעם פרץ־םארײן אין טשאדטקאװ א. טדעמ־ באװערסקי האט םא־עםנטרעכט אין ״װירנעד טאנ״ אן אדטיקר ײענן דעם קד־זים םונם ײד־שן בוך א־ן צוזאמענהאננ מ־ט דעם אפע־ :עם בד־ײ צו די ײדישע ב־בריאטעקן און םרײנם םון ײדישן בוך, װאס איז נעדרוקט נעײען אין רי ״ריט. ברעטעד״ :ומ. 25. א. טדעם- באװערםקי שרײבט צװישן אנדערן: ״ס׳עקזיםטירן אין פוירן ביי א 500 יידישע ביבריאטעקן, װאס זענען אבער ם׳רוב נאר רויטן :אמען ײדישע, דען םאקט־ש םארנעטט די צאר ײדישע ביכער דעם קרענםטן ארט. און םארװאם איז דאס? װײר טען רײנט װ״ניק אכט אויף דעם ײדישן ביבריאטעק־װעזן, מען םאדינטערעםירט זיך נישט מיטן נודר און מיט דער ארבעט םון דער נרויםער צאר ײדישע ביבריאטעקן. עפעם עקזיםטירט יא א שטיקא ביבריאטעקן־צענטעד בײ דער קורטוד־ריגע אין װארשע, אבער פון קײן ממשותדיקער אדבעט הערט מען נישט, אחוץ װאם ער ניט ארויס אמאר א־ן א ױבר א שטיקר צידקוראר.