Literarishe bleter · 1931-08-26 · 35 (26.8.1931) · p. Seite 674

ליסזרארישז ברססימר 5\װ. <382.) 55 זײט 674 7 נע׳שעצט דווסא אין א םרײלעך־וועלטצעכער, דאן־זזעואני׳מער פ$זע, דריקנדיס פעסט זײן שװערד, טיט װעאכער ער האט אזוי בדאוװ־ ריש דועאירט פאר עואם׳הזהדיסע תענונים און ליבע. כאוױ א סורצער שפאציר כײם נװאדאאסװױויר־ברענ פארכ״ דעם טארע ד׳ארא, דעם נאאדענעם טורעם, פירט דיך צוריס צו דער פ4אזא רעא טרױמפא און כרעננט דין צו די הויכע, פארמויערטע װענט, הינטעד װעאכע עם אינט םארשאאםן אםשר דער שענםטעד מאנומענט פון דער מורישער און נאך־מורישער עפאכע, מיט וועא־ כער םעײיא נרײםט זיך — דער אאסאזאר, דער אראכישער שאאם מיט זיינע פראכטפואע צימעדן און װונדעראעכע נערטנער. אויב דעד אאסאזאר מאכט אפשר אויף דעם באזוכער נישט אזא טיפן אײנדרוס, ווי די טונסא־מיםטישע ״םעזסיטא״ אין סאדדאװא און זיכער ײײט נישט אזא װײמוטיסן רושם ײי די אומנאויבאעד־ש״נע ״אאהאמברא״ אין נראנאדא, איז עד אבער שטארס אינטערעסאנט מיט דעם, װאם ער פאםט זיך אומפארגאײכאעך פאר דער אטמאס־ פע־ע און נײםטיסן פנים פון םעװיא. עם איז אן אויםשאיםאעך סע־ װיאער כנין מ־ט איר נאנצער סאמבינאציע פון פאדשײדענע םטיאן און כאראסטער־שטריכן. איד סאן זיך נישט םארשטעאן די םעזסיטא ערנעץ אנדערש, וױ נא־ צװישן די האאכ־שאומערנדיסע, האאב־חאומנדיסע נעם־׳ען פון סארדאײא. איך סאן ייך אויף סײן פאא נישט אויםםאאן ד• אא־ האמברא ערגעץ אנדערש, װי אויף די שאאנסע, אויפשוידערנריסע אפריםז פיז אאט־נראנאדא. פונסט אזיי ײי איר האז זיד נישט םאר־ שטעאן דעם אאסאזאר, די אראביש־סריםטאעכע פאאאץ־פעםטונג ע־נעץ אנדעו־ש, װי נאר איז דער שטאט פון פאנאטישער םרוםסײט, כאוטיסער אכזרױת, םיאםארביסער םענםועאסײט און םענטימענטא־ אער ראמאנטישסײט. װאנדערנדיס צװישן דעם געמיש םון זוניסע םאעסן און שאטנ- דיסע װינסאען אין דעם אםכאםאדארן־זאא, אין דער פאטשיא םון די איאאסעס, אדער פאטשיא םוז די מײדאעך, װי עס רוםן זיך די םארשײדענע אאסאזאר־ציםערן, שטויםטו זיך יעדעם מאא אן אן אעבעדיסע םימנים, װאם דערצ״אן װענן דעם נאנצן באוטיסן פאאנ־ טער, װעאכן עם האט דורכנעםאכט די פערא־שטאט םון אנדאאוזיע. עם זאנז דערויף עדות די םארשײדענע ארכיטעסטארישע םארמעז, ד• באזונדערע םטיין, און דער נעמיש םון צוריסנעהאאטענער, הינםטי׳עדישער פשטות מיט די אויםברוכן פון איבערטריבענער עאענאנץ. די מורישע און ביזאנטישע םטיאן אעבן ךןז ןײט יײ זײט מיט דעם נאטישן און רעגעםאנםדיהן, פונהט װי עם האבן נעאעבט זײט בײ זײט זינער איז באזינטע, װען םעװיא איז איבערנעכאננען פון האנט צו האנט, און דער צאם האט פארנומען דאם ארט םון דער האאבער אבנה. א אאננע צײט נאכז אפנעמעז םעײיא םון די אראבער האבן די סריסטן באשעםטיהט די מעדוזשאח (םארבאױוענע מורן) צו דעסארירן זײערע פאאאצן םיט די שאאנסע אראבעםהן, פיאשפיציסע םטאאאסמיאן און נאאנצײדםארביהע סאכאעם. נעבויט ארינינעא דורך דעם אאמאהאדישן סואטאן ױסף אבו יאהוב אויף דעם גרונט, וװ ם׳א־ז אמאא נעװען א רוימישער פרע־ טארױם, איז דער אאסאזאר שפעטעד פארנומען נעװארן דורן פער־ דינאנד דעם הײאיסן און איז איבערנענאננען צו פעדרא דעם נרויזאסען, איזאבעאא די האטויאישע און הארא דעם פינפטן. יעדער פון זײ האמ אביםא נעענדערט און אביםא נעאאזט צובויען צו דעם צויבעראעכן פאאאץ, ביז ער האט באסומען זײן איצטיהן אויסזען. ןגזוף וןװזםן האט םען אים נעענטםערט — דאן־מיגועא־דע־מאניארא. און װען ער האט זיך אײנגעסוסט אין מויטן, האט ער דערזען זײן אײגן פנים שטארנד־ה אויף אים... אויף צוםארננם האט םען אים נעפונען א פארהאשטן. ער האט פאראאזן זײן אאטן װעג פון זינד און אוים־ געאאםנסײט און האט זײן גאנץ אעבן און םארמענן נעװידמעט דער אויםבױאוננ פון דעם האײנעם סא־ידאר־האםפיטאא מיט זײן בא־ימטער סינםטאערישער הירך. פיאםט עפעם א םאדנעם אומהײמאעכן ציטער, בשעת דו ציםט דעם נאאה בײ דעם פא־מאכטן טײער םון דער אײנזאםער, פאר־ װא־פענער נעב״דע. ם׳דויערט נישט ^אננ ביז די פארמעט־פנימ־ היהע בארעמהאהציסע שוועםטעד עפנט דיד אויף און אאזט דיך א־ײן אין דעם שטיאן פא־מויערטן מאנאםטיר־הויף. דורך דעם קי׳יינעם נאדטן און איבעד די דומפ אפסא־נגענדיסע טהעפ הומםטו איײן אין דעי האאב-טונהעאער מיניאטור־סירך, װוהין די ררו־סנ־ ר־קע זון־שט־אי1; הײםן זיך קהענקי׳עך אדודך דורך די פארנעאטע שײבן. ביסט דאנקבא־ דײז באנאײטעריז, װען;אך א פאר קורצע, די־ םײ־װי א־מפא־שטענד^עבע דערקאערוננען *אזט ז• דיך איבער אאײן אין דעם נעװעאבמן זאא, װאם שמעקט אזוי שטארק מיט דעם כפעציפישן נעהוך פון קי׳ויםטער און מיזיי. ביסט האנקבא־ אט דעם נהויםן אײאנטוריםט און זינדער, װאם זײז ח־טה האט זיך אויםנעדריקט אין דעם, װאם ע־ האט נע־ :עבן די מענ־׳עבקײט אזעאבע קינםטאער װ• מוריאא און װאאדעז ■1עאא צו שאפן זײע־ע בא־ימטע ביאדער, ײאם באצידן ד• קירכן־ װענט. ם׳א־ז מו־י^א אין ז״ן בעםערן מאניער איז אין זײן גאיק־ אעבע־עה שטימוננ -- אט ד• נהויםע אײװנטן ״־וננער״ און ״דא״צט״, װאם שטעאן פאה אין א אעבעדיקהװארעםען, שיאדעדנ־ דיקן, ד־אמאטיש־ן אופן ד• םצענעם, װען משה שאאנט װאםער פון דעם שטײן, און קהיםטוס באװײזט דעם;פ פון שפײזן ד־ פינף טויזנט געסט. ם׳איז םוײאא, װעאכער איז דא אזוי אנדערש און אינטערעםאנטעד, ווי אין די צאארייכע איבעדהזרוננען פון די באאם־ פאהביקע מאדאנעם און הייאיסע. אבער אן אמתע דערפהײאוננ איז װאאדעז אעאא, װאס איז דעם ברײטן פובאיסום אומבאקאנט, ער איז אין זײן צייט ווײט נישט נעװען אזוי נאיקאעך און דערפאאנרײך װי מוריאא, אויף װעמען ער איז דאם גאנצע אעבן געווען אײפערזיכטיק. ער איז דער אעצ־ טער פון די מאאער, װאא האבן סעװיאם נאםען בארימט נעמאכט. עס שאאנט מיט נערװעזן אימפעט און גרויאיקן אומרו פון דער טעאטדאאיש־מאנעהירטעד, אבער דאך פײן־רעאאיםטישער םצענע, װעאבע שטעאט פאר, וױ דער טויט אעשט אוים א שטודקאץ, װאם באאויכט א טיש, באהעקט םיט קרוינען, צ־רוננ און רייכע נעװאנטן. פונקט אזו■ עפעקטפוא איז דאם צוױיטע ביאד, װאם שיטעאט פאר די װאנשיאא, אויף װעאכער ס׳װערן נעװוינן די עמבאעמען פון טוננמ און נאויבן קענן די םימבאאן פון װעאטאעכע־ זינד — פאע- דע,־־מײז, פאװעס און שאאננען. אויב דאן מיגועאם כװנה, װען ער האט;ע4אזט באשטעאן ד• ב־אדער, איז נעװען אויף א בואט־ קינםטאע—שן אופן צו װײזן דעם נאנצן הבא־הבאים פון אונזעד ע־דיש אעבן און די;אנצע פארנאננאעכקײט פון עואם־הזהדיקן פאר־ גענינן, האם דער פארביטערטער אבער טעמפעדאמענטפואע־ װאא־ דעז 4עאא זיכער קינאטאעריש־נעװ־םנהאפט אויםגעפיאט זײן אויפ־;אבע. אין א ־עזיננירטער •םט־מוננ פאראאזטו״ די קארידאר־קירך. װערסט אבע־ שטא־ק איבערראשט, ווען דו קומםט ענדאעך ארוים צואיק פון דעם פארװארםענעם הויף, צו געפינען אין אנטקעננ־ איבערדיסן;ארטנדא די םטאטוע פון דעם םרוםען דע־מאניארא פאר-