Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 663

זײט 663 ליםערארישע בלעטער ני״ 34 (381) דעם א״נדרוק םון קינדער. קאגדע״ע:־;, ג־עשמאק א דן םאר נ־ואנד• — אט דאם האדן קאלוםבדעס ״.רםן נ״טט נעדראדט דער עד װעלמ. די אדדער־־א״ער דאדצן נ־זוט ק־ין א״נע £־; אונזערע ׳נװואדק״מ;, אה די אונזערע, ל־דע •טװאדק״פ;. און *טױן צול־ד דעד אל״ן ז״נען מיר גא־ אנדעו״נז ם־ן :״. די אמעד־קאנער פעלט :א־ א״ן קל״נ־ק״מ: םא־גאנגענה״ם. ז״ האבן :״נוט ק״ן ־ט־ד פאר גאנגענה״ט. :אר דאם גיט ז״ םר״ה״ט אין באיטל־טן, ראט מאדט ז״ גדינגער דאט מאמעו״עלע לעבן און אם־לו דעט םאריטריט. האט א־ר ־ען שוין נ־־נוט ב־א״עדקט, אז םאר־טר־ט מוז האבן עםעב מ־ן נינ׳ גו״<זגי? מראד־צ־ע און פא־־.א:־.ענד,״ט ־״ נען םאר א־ד :א־ א ״־טערונג. די אםעױקאנער רערםינרן, ז״ ב־לדן קאםםארט, ז״ ז״נע געלונגענע בעל־טלאדו־., אבעד דאמ װאד ם־ר רוםן אן קולמ־ר, ראם װאד אנטהאלט א־ן ז־ך ראפ־נירט ק״ט, דאד בא־ר־זט ז־ך ב״ ז״ בדלל ז״ער זעלטן״ ״א־בער־קנס: די אםער־קאנער קענען ז־ך נא־ ם,־״־<־; רערם־ט. װאד ז״ האבן נ־שט קיי; םארגאנגענה־ט, דאד איז דער פד״ז םאר דעט, װאר ז״ האבן א צוקונםט. ז״ער ק־נדע־־ט; נ־־דט, װאד א־ז עםםינדלעך או־ף עם־נאלט ב־ל־ער, ,װעלדע ראד ק־נא גיט ז״, ז״ער ג״םט, װאט א־ז א־מ־טטאנ־ עדנשט צו באהאנדלען ר• םארםאנען אדער אםילו דעד םם־ױט־זט םון אזא ,־ױל־אד דז־טעםד, יטטייט םא־ א גדויסע צוקונםמ. א־ן ױ צוקונםט האט ער טאקע־ דערםא־ װאס ער א־ז קינױש. ד־ אםעױקאנער ז״נען א־בע־- צ״גט, אז ױ פ־לדיסטארן ז״נע; װע־ט אזא םאדגעטערונג, װ־,4 נע, גאט־ םינער, האמעד, םיקל אנל־טע״א, ־טעק&ם־ר און אב־״ו מאלמ־ האבן ק״נמאל נ־־טט װדה געורע;. ראד א־ז נא־װ, :א־ ר־רנד. ױ צוקונפט געהערט צו ד־ גלױײױקע םעלקער, װעלכע םען קען :־ט א״נוױגן ם־ט ב־לדער. ױ צעחו־טטע אטענער, װעםע; פ־ז־סטדאט האט געװ־זן ױ םטאמ־ע ם.־ן ז״ן װאגן און ז״ האב; געגלויבט, אז עד האט זיך םאר ז״ באוױז; ם־נערװע א־; א־ר גע־טמאלט - ז״נען געװען ױ עלטערן םון ױ, װאד האי; בא- װאונדערמ סלאטאנען און גע־טםאט םו; םא־ל;. או־ך ד־ גאל; א־; גערםאנען, װאד האבן ־טםעטער בא־א־םט גױנדן א״ראםע, ז״נע; געװען אז א םא־גאנגענה״ט. נאר רי האבן א־ן ז־ך א״נגעזאםט רוימס פארגאנגענה״ט א־ן האבן זי אנמזדקלט או־ף א ב־ז גא־ גליקלעבן אוםן״• ״צו אםעױקע געהערט ד־ צוקונםט, נאדםער װען דאיז םעעלעך אםעױקע זאל אויסגראבן רעם גרוב בון א־־ראםע. אםעױקע געםינט ז־ך ערשט ב״ד דאםע אנה־־ב םון א־ר קאו־ערע. ז־ האט ד־ מעג- לעבק״ט אונז אײנצרטל־נג־ען, און דערםאר .װעט ז־ אב־טר א־בער- נעםען אונזערע מ־ױה. וױיל אזא ם־ן א־בערנעםען א־ד א־ן א םיד גרעסערער םאד א געזעל־טאםטלעבע צערעםאנ־ע א״־ע־ א רמועל-דעליכ־עזע. אט ראס א־בערנעםע; איז א״גנטלעך ױ נויט- װענױק״ט אויפצ־םרעדן זיין גאט, :ד־ א״נצװזאפן א־ן זיך ז״נע םיהת. הים האט ודאד געטאן בנוגע ג־־בנלאנד, א<־; ױ בא־באױ- ־טע םעדקער, װאס האבן או־בגעב־עד; רדד או־ף א באנקעט, װאם א־ז ז״ער ענלעך צ־ א־ג־עד, האב; ־א־־ע־גענ־םע; ם־ן רו־ד _איר ־רו־טה, װעלבע ז״ האבן לו־ט ז״ער גע־ט־םאק םא־גרעסעדט און םו; ,װעלבעו־ ז״ האבן גענאסן. א־צט ברעדט םעץ או־ף א״דאםע. װעלבע, װ״זט או־ס, א־ז ישו־ן דע־צו ר״ף געװאדן. צ־ װעט ראד ז״ן אם־עױק־ע, אדעד ױ ג־עלע ,־אדיע - װער קען דאד זאג;/• א־ב־עױקנס, ,װאס וד־ם א־ך און װאד א־ז דאד בבלי םא־ א נ־־טט רעדטדעגלעבע ל״דנשאםט, װאד צװ־נגט מיך צ־ זאגן נב־אור״, הגד ־א־ך האב ־טט־ענױק;עחוזקט פוז נביא־ד!" קונדכ ױענראױרט נ־־טט ם־ט ז״נע װערק, - ער איז נ־־טט נע- װעז ק״ן גרעסערער נאטוראליסט םון ם־ר און דע־ב״ האט ער או־ך געהאט א *אלענט _ - נאר ם־ט ז״נע :אױ־טע ־עסט־עמ־־ט־ע טעאר־עד־. נאך א קורצן ־טוד־גן, בעה ,װעלבן ער האט ז־ך א; ם־ר אנג־ע־טםארט: ״און ב״ דעד אלעםע;, םיין פר״נמ, ם־זט א־ר ז־ך װ־ אםד״םלעכסטן באװאוםט מאבן, אז דער ערגםטער ם־עליעטא;, דעד נאױ־טםטער דעאל־זד און דאד ־טמ־ױעױי םונם א־ױאט־־טדטן מאדער-א־םםר־עדייע־סט שטי־ען אן א םאתלייך ה־עכער ם־נד ב־עדטן ם־לד. ק־נא םא־דנל־בט דעם עתסטן םאלקד-א־דעאל. ק־נא א־ז א לעבעדיקע קל״נע בראנ־ק, װאס ג־עם־נט ז־ך געוד־נל־עך או־ף רער דױטער ז״ט ם־ן עםעד א םדאװינצער צ־יטונג. אם־לו ח־וה קענ־ע; זיך װ־ילן, װען ז״ אבסערװ־ר; א ק־נא. םארן םיל־סט־ער באװי־זט רך א־ן ק־נא ני־טט קײן טרו־ם אלם אזעלבער, נאר אן אפגלאנ־ן םון ז״ן א״גענעד טרױד, ד״ה א קא־טמאר. ער זעט, וױ א קל״נע גריזעמקע סוט אן דעד הוט אױםן קאם, וױ זי נא־ט אם א־ד ם,־יינט און װי תר אםא־ט גנבעט. און דאד אלן ז־עט ־ער אזו־ ם־טוט און ב־לט, אז ־ער דארף רך גארנ־שט באם־יען או־ם ■ ל־יגן א שטיקל װעג וװרך אז אם־על צום ג־עה־רן. ױ אט־ענער האבן נעיטטראםט דעד דדאםאטות, װאד האט געװ־זן א דצ־ענ־ע, װעלבע איז לעבעױקערה״מ א־ו־דג־ענומ־ען םון ױער ,־ױרקלעבק״ט, װאד האט או־ף אזא אופ; םא־באםט ױ צושדעד נ־שט מ־ט ױער שי־נק״ט, נאר םיט דער ענלעכק״ט צ־ דיער װי,־קלעכק״ט. א־ן גע- װ־ס װאלמן ז״ שטא־ק צ־עשלא:; אד־ער םאדטר־בן דעד אנטדעק־ע־ םון קינא. בם־עט ־עדע א־נטעלג־ענטע באשעםענ־ש, םארלאזנױק רעד ק־נא, שעמט ז־ך ם־ט ז״ן טענטשלעבק״מ״. ״םארשט״ט רך, אז דאד, װאד א־ך זאב, האט נ־שט ק״ן ש״בות צ־ ם־לםידם־ער װעלט-בראניק, וחסלכע א־ז ז־״ער נוצ- לעך םאר דער ,־ױסנשאבט א־ן צייטונג. אט ױ פולם־ע; ז״נ־ען װ־ערט- םולע און באוױ־זן א פארשר־ט אבער מיר ,װיידן גאנ־ן גוט, אז נ־שט א־ן ז״ לגט רער עצד םונד קינא, װאס װיל םא־םאט־עױאלז־ק ױ ג״סטיק־ע ז״ט םונד ם־ענטש און ױװאלז־רט ם־טן טעאטער א־ן ם־טן ראםא;״. נאך אן הפסקד,, ב־עה .װ־עלבער ־ער האט ם־ט ז״נ־ע גהיסע או־גן באקוקט אלן, װאד ױ גאס מיט א־רע װרבג״ער האבן א־ד געקענט באװייזן, האט עד װייםער םאדגעזעצט ז״נע באט,־אבט,־נ- גען אין א טאן א ב־סל אונטער דער נאז, ם־ט װעלכן ער םלעגט זיך באנוצן, ודען ער האט געהאט ־עם־עס גאר ױבט־קד צו יאגן: ״ה־אלט א־ר דאם םא־ ,װ״נ־ק ,־ױכט־ק און אן באױ־מונ־., ,װאד ד־ער שמראם םון םארנאױשן ױ װעלט א־ז געקומען צו אונז ס־ן אםע- ר־קע׳ - א־ך האב ז״ געזען, ױ אםעױקאנער... בשעה דער מלהםה, א־ן טדר, ,װאוה־ן ז״ זיינען פלצ־ש איאםגעםאל, װי מן אדער .װ־ א ה״שעױק. דער װ־נט בױענגט־ יעדן זונטאג עטלעבע סון אט ױ רעטער א־נזערע ק״ן £וז־11:זו1ס*8. דאס ,װ־נ- צ״קדטע, ,װאט מען קען זאגן װעגן אט ױ באשעםענ־שן, א־ז ס־ק דאס, אז ז״ ז־ינען אנדערש צ־נויםגעשט־עלמ ,־ד מ־ר. א־־ף צד שאםן ז״ האט גאט באנ־צ־ט א ם־ער ה״נטצ־״ט־ק;, םער םאטענט־רטן שט־אף, ־עפעס א ם־ן דױינ־קע־ ־עלאדט־־ק צ־עמ־ענמ, איירער ױער, םון װעלכן ער האט בשעתו באשאםן אדמ־ע;, ד־עס אלמן א־ראםע- ןשן אדנצ ױ אמ־ער־קאנער ז״נען געזונם , מ־עבאנ־ש און האבן א״ב־קע םעדערס. ױ קענען גוט רעב־ענ־ען אב־ער װ״נ־קער ױענקען• ז״ערע געהירנס, ,װאד רע־עסמר־ר; אױף א װאונדעדםולן אוםן, בא- נ־עםען אנדערש װ־ ס־ר ױ צוזאםענהאנגען א־ן דעד ,װעלט ז״ באקוקג ױ װ־עלט, א־נםארמ־ק דך און א־נטעק א״נםלוד £־; גע- שעענ־שן ג־בן ז״ אם־ל אדו־ס קלאנגען. את־ץ רעד םאבן ז״ ײריש מ.