Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 662

זײם 662 בי־עםער נום. 34 (381.* ריםעראי־״שע ו ר ✓ ׳■ ק ל א כ ם אנאטאל פראנס װעגן קינא און װעגן אמעריקאנער יצטערן אדער צזליבן א־־שלעשן זיך םנן דער זזן. קינא א־ז נ״שצ רך; ט־מפטא: *ין אזא מין כעשעעניש. ם־גייט נישט א־ן אינטער• גאנג ם,״ן דעד .דעלט, נא־ א־ן אונטעדגאננ םון דער ציודליזאציע, אדעד, אױב א־ד .־דלט בעסער, אין אזנטערגאנג ט־ן א געוױטעד פארב פרן א־ראטע־שער קולט־ר. עט א־ז ז־כעד נישט ק־ן צזפאל, וואד די פאםילאד־םעט םון קינא פאלט אדם אױף דער צ־ט, ודעז סען באזייט־קט םון אונזערע שולן גר־כיש און לאט־;. א־ך ודאלכ אבער נ־שט געודאלט, איר זאלט מיך האלטן פאד א ״מיזא׳ :עיטט״, ד־ לאםבראזא ר,־־קט זיך שדעקלעך א־יט. נ־ן, מ־ט דער גדעטטער אויםמערקזאמקייט שםוריר א־ך אדנזעד עםאכע, איך ודל דך אפ־לו לו־ט מ״נע בוחוח צ־ א־ר צוםאטן. ק־נא זדילט מיך און דערפא־ א־נטערעטיר א־ך ז־ך ם־ט איט ז״עד. ־א. יןג ק־נא א־ז ז״ער אינטערעסאנט א־ן אםשר אם־לו דיער באלערנד״. ־און :אך א ם־יזע: ״צ־ גיט א־ר ז־ך אם א תשב־ן רערם־ן, ,ל־ פאם־לער עם ז״:ען די אםע,־־ר,א:ער ם־לם-בטארם? טו־דן צע׳ זארב טו־ומף אדער אלעקםא:דע־ם א,־יי:םאש־,־; ק״ן םעהעםא- ל־ב קע; םען פאהלייכן מיט אט ד־ פאנמאםם־ש ם־ענט־קע אױם- נאמען, װעלכע ז״נען או־ף דער טאג-ארדענונג בשעת טשארלי טשאפלין קוםמ. ראם נעמט ז־ך רעדם־ן, .לאם ק־נא רעדט צו אלעמען, קי:א שם־גלט ם־נקטלעך אם דעם געשמאק ם־ן םאלק ק־נא א־ז אזוי צו זאגן אן עמאנאצ״ע ם־ן ד־ נירער־קע עלעםענםן פון דער םענטשלעכער נאטדר״. -״עם א־ז אן םםק א ק־נםמ פון א צ־ױיטראנג־קן םארט״. - - ״נ״ן• עם ג״ט דא נ־שט אין ק״ן צוד־ט־אנג־קער קונםט. ״קונםכ פון א העכערער ארער פ־ן א נ־דער־קערעד םרתד,״, דאם ז״נען אויםדהקן, װאם נאצ״כענען נאר שט־פעם. נא־ םא־ אלע- מען; האט א־ר זיך שוין םא־טראכט או־ף דעם, .לאם אזדנם םיא־ז ק־נםט ׳. לאמ־ר פרולן ד דעפ־נידן, הגם עם א־ז נישט םון רי לי־כטע זאבן. בדי באלד צו טרעפן דעב עצם םון דער זאך, װעל א־ך זאגן, אז זינט ד עקםיםט־רט, ד״ה זינט ד־ צייטן םון ױ גר־בן, א־ז קונםט אלעםאל געװען א םאנ־םעסט םון דער איבער- נאטירלעכער װעלט. ס׳א־ז אזוי: דאם, װאם מיר תםן ה״נט אן רעאליזם אדער נאט־ראליזם, דאם א־ז אדעד א םארנ״נונג םון קונםט אדער נישט-גענױע דעפ־ניצעפ אינם אלמעדטום א־ז די הויפט- או־פגאבע םונט ארט־םט, והאם האט דך אנטװיקלם פונס בוהניס- שטאנד,*באשטאנען נ־שט אין דעט, עך זאל דערמאנען ד װעלט, א־ן װעלכער מען לעבט, נא־ א־ן רעם, - ער זאל צודנגען צ־ פא־געםן אין א־ר. דעד ארמיסמ איז געװען מיט איר צונו־םנע- ב־נרן, אבער נאר צולב דעם, בד אויםצודעקן פאד אונז א־•־ געה״מעל דן און א־נז אדף א בישלפדקן אופן א־יפקלעק אירע פר־נצ־ב־עלע מר״ב-קראםטן: ליד, לבע און קרב;." ״און לאם האבן מיד םון דעם אלעמען אויסגעהאלטן? שו־ן ד־ העלפט פ־נם סטן יארהונדערט מ־ט דער אנטודקלנג פ־ן דער זשלרנאלםכ־ק און :אטודאלזס האט או:ז געגעבן דאם, װאם איז כאראקטעד־סטיש פאד אלע דעקאדענטישע עפאכעס: א געט־־־ע אפשב-יגל־נג פ־ן דער װידקלעכק״ט, א ש־אםן-שפ־ל םון יענע צ״ט־קע מ־טלמעםיק״טן. און צום עדשטן םאל האבן מ־ר דך באקענט ם־טן זש־רנאלסט־שן ,־אמאן און ם־ט אנדערע נ״ק־ם;, װאס זאגן נאר אן דעב ם־ף. אז א־ך האב ק״נמאל נ־שט םימפאט־זירט מיט זא׳ לאן... אפ־לו נאך אונזעד דעתעענטעק צו ז־ך, װאס א־ז צושטאנד געקומע; אדאנק געורטע געלעגנה״טן... האב איך נישט מיט איט סימפאט־ו־רט. איך ,״ערקלעד עס מיד דערם־ט, װאם ער האט ד א־ך רערםא; ז־ך אן ז״ער אן א־נטע־עםאנטן געשפרעך, ,לאב א־ך האב געם־רט מיט אנאטאל פ־אנם. עם איז געודען בשיעח א״נעב פ־ן מ״נע לעצטע װ־דמן א־ן *־ו; מיט א אױטא ז״נע; ם־ר געפאה ק״ן ט־ר, געלאזט שט־ן דעס לאגן םאר עפעם א געװעלב, א־ן אל״ן ז־ך ארוםגערדים א־בער דער ש־טאט. קודט אר״; א־ן א ב־כהאנדלונג, ש־פעטע־ צ־ פאט־נע;, .לאו מ־ר האבן געקו־פט קעקםן, און ־ראנפ א; אנטצ־קטער, האט באלאונ- רערט ד־ באקל און ד ארעמם פ־ן רער ־ונגער פא־קױפעד;, װעלכע לי ער האט זיך או־םגעדױקט, ״האט א־ן ז־ך פאדא״נ־קט ד לדע מ־ט־ דער פארב, לאם עם ט־עפט זעלטן״. :*יזי;'יח• אנאטאל פראנם ,לען מ־ד האבן ז־ך שפעטער צוױקגעקערט דורכן ד״־־פט- פלא•;. האט פו־אנם אנגעל־זן א״ף א ק־נא-פלאקאט: ״א־ר ג־ט אפט א־ן ק־נא?" א־ך האב מודה געלען, אז זעלט;, אדער, בעבער געזאגט, אז א־ך ג״ בלל נ־שט א־ן קינא. ״א־ך ב־ן דארם גענ־ג אםט געלען - צ־לב ע. ק־נא א־נ- טערעב־דט מיך אבער נ־שט א־ן רער מאס, לאם א פאנאגראף, װעלבער פלעגט אונז פ־־ער ז״ער א־נטערעם־ק, ד םרו־ און מ־ך״. ער האט אפגעהאקט, זיך ז״ע־ נאענט צו מ־ר עוגעבו־גן, א״- דער עד האט אנגעהויב; װ״טער צ־ ,י־יק... א געװ־־נה״ט ז־נט ־עד מלתםה, לען ער האט בארא־פט א־־־םזאגן עפעס א אמר.; גל״ך ער -א־ם מורא געהאט עמע־ן זאל נישט אונטערהעק. ״ד־ גר־־בע פאפולאד־טעט ם־ן ק־נא א־ז א״נער פו; ד פ־ר ר״טער פ־ן אפאקאלפם״. .קינדקכ ד א; דעט לעלם-א.־:טעד.אנג?" - האב א־ך א פ־עג געטא;. ״אבער נ״ן״, - ענטפערט פראנם א־ן האט רע־ב־ א פנ־ב, לאס לאבט, :או־ מען קען ־אױף א־ט או־ך באמערקן ד א־ם- צופתרנק״ט פ־ן ־עם, לאט ער א־ז נ־שט פא־שטאנען געלא־ן. ״ת לעלט לעט אונטעת״ן ארעד צולב דעט אנשלאכן דך פון