Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 656

ליטערארישע בלעםער נום. 34 (381) זײט 656 און םענער. אלעטענם אױגן געװענדט צו נדר. די מ״־לער אפן. יעדער האט מודא א ריר צו מאן ז־ך, אוט ז״ ה־יל־קע ש׳טילרףט ניט צז יצמעדן. און דא£ װאם איך דערצ־יל, איז םלאי־םלאיט. און װען איך האב געענדיקט, האבן זיך אלע וױ פון יטלאף או־פגענאפט. ד־ ינזול האט נאך םאד םײן צײט עקםישט־רמ אן אנם חדיטיט. פא- דער צײט האנן זיך אײניקע לעדעד געניטן. די לעדער זײ- נען או־םעד ז־־ער לערעדײ אויך געװען פאליט־שע טוער, םערטטנט טאציאל-רעםאלףאט;. :אט־י םיר האבן אפן געארבעט^און די פא- ליצײ האט געװאוםט דדעי* דער ישדל, איז די יצול דאך געװען אן אוםלעגאלע. א םך איםלענאלע ליטעראטור איז םון די לערער פאר־טפײיט געװארן. עט איז פארגעקוםען א שט־ייל, ב״ זלםן דעט יג־נ״דער. עד אלײן, םאר כ־ענגען שטר־־ק-בדעכער האט געק־אגן גוטע קלעם, אױך האט מען ארעטט־רט א ״דײטן טאלדאט א־ן קאזארדע טאר ל־ענען אוםלעגאלע ליטעראטור. די םאליצײ האט :•א־םאלגן, אול עס האבן ז־ך אנגעד-״בן די ע יטפרא־, ודפל גליק, אונזער לעבן איז •••***■**•■ ינדיק .װעגן נוצן, עט קען אונז געבן די . .. , ײױש נאך פעשטער, נאך •טטאלצער ניגב אז דאט א־ז געדען ם־ט 8ג■ יא־ צו- א־ז אינזער שול געװאק די £־אמ־נע:טטטע פאקטא־ א אװג: :אי א־נבט־טוציע א־ן ־טטאט. אפ־לו ד־ צ־וניטטן, העברעיטט; און אםולו ד־, װאט האבן געהאלטן, אז םען םוז אונזער ױגנט דערצ־ען בלויז אונזע :אקעם ־■אט אונזער א־בעט אז , ... ־אבן אנדערע אפ־רו האבן ז־ך דע־נענטע א־ו־טגעהאלפן. װעגן אונזער שול האט םען ז־ך ד־ע־דאוטט א־ן ד• פאר־ט—:טט־ע אדום־קע יטטעט און שטעטלעך, און ד• א־- ט־קע א־נטע־׳־גענץ האט אנגעהױבן צו עפענען א־ן ז־ערע שטעט׳ געמוזט פא־לאזן ־י ־טטאט. געװען ו א־ז;:ס&ו ק־נדער מיט םוזט א־נדערפרי פאו־לאזן די ששאט. פאר דעט האב א־ך געבעטן א״נ־קע ק־גדעד, זײ זאלן צ־נויפר־פן אלע קינדעד םון ש־ל א־ן דער שנ״דערשער שול. אין א האלב שעה צײט ז־נען יטו־ן אלע ק־נדער דארטן געװעזן פארזאטלט, און װען א־ך האב זײ דעדקלערט, אז איך םוז פארלאזן ניעסוױזש און טאקע באלד, האם א־יעעב־אכן געװיין, אז נײ םיר אל־ן האבן זיך געשטעלה ט,־עדן אין אוני אננעו.ו־בן צ אין קא- . טיד ז״נען באקאנט אזעלבע פ־וװן ׳*, ־ ו־ לעך אזעלבע ערשטע אדעטמן אין דער ם־ד - ח״נט זאפ־ר־ע, באראנאװ־םש (אץ פול־ע. נאראד״ע - אי־ ד,אב פטח-צ־ט שו־ן עקט־טמ־רט צװ״ ־אר>. ש־ל דאט אי;זע' ־ דאט זעגענען יא־ך גע ־עטװ־זשער שול ד,אמ נעהאט צופ־ל ש־לער ארגיעױ ג א־ך װעד עס אויף ם־דלעך, ־נפ־אלט גיט װייג־קער פין ס;*, מע־טמנכ ׳ דעגל :יג געג• ר־ ״נגלע־ פלעגן די עלטעק בעטער שיקן א־ן ־.׳-.) א־ן ו־עטמע־ שװעד־ק״טן פלעגט אנק־םען עםעצן אננענוםעי א; קענט־ק, ׳־ײ•״ שדעלן אפקלאפן, פ־א אזא לורזונט ר־ידי.. האבן. םיד ארומגער־נגלט םיט א װײנענדיקן געבעם־ - ״טאטע, פארלאז אונז נים״. זײ האבן ם־ר געהאלטן פארן רעקל, פא־ די הו־זן, אזוי װי זײ װאלטן םיד װעלן םא־ד.אלטן און נ־ט לאזן אװעקפאדן. איך האב װײטער ניט געקענט אױטהאלטן. ״ז־ם גע- זונט, קינדעדז זײט גוטע םעגטשןז״ האב א־ך מ־ט די לעצטע בודוה און מיט טרעק א־ן די אויגן און א־ן האדצן אױסגעשר־ען און ארו־ט פון שול זיך ארײגגעזעצט א־ן ,דאגן, ,דעלכער האט ־נװ־ן אויף מיר געװארט. און פונדערװײטנט האב א־ך נאך גע- הערט זײער געוױין, ז״ער געשרײ, און דאט האר־ן א־ז ם־ר צע- ריטן געװאק אויף ־טט־קער. א־ן א־־נ־קע חדשיט שפעטער האב א־ך א־ן װארשע פון א־נעט פון די לערער מ. א־זראלל געק־אגן א ב־יװ, אז ד־ פאל־צ־ האט די שול צוגעםאכט, קאנםיטקירנדיק אונזער גאנצן ־ט־ל-א־נ- װענטאר. פון ־ער שדל א־ז גא־נ־שט פא־בליבן, און דאט איז א גרויסער שאדן פא־ דער געש־נטע םון דעט ײדישן ,דעלמלעבן שול-װעזן. ב־ םיר א־ז בלויז פאיבל־בן א פאטא־״־אפ־ש ביל־ פ־ן ד־ לעדע־ םיט די ש־לער א־ונםע־גענוםען נ־ט לאנג םאר ם־ן פא־לאזן ניעטװיזש. פא־א־אק האב א־ך דאט ב־לר איבערפאטאגרא- בירט א־ן ד.־״ עקזעםפלארן, א״נט איז סא־בליבן ב־ ם־ר, א״נב■ האב א־ך געגעבן א־נעט פון ד־ געװעזענע לערער ד״ד םאגל, א־ן א־נט האב איך דורך זלמן ,ײיזען געשענקט דעט ־ד־שץ שאפטלעבן אינטפ־טופ. ־; נ־ט געקענט א־־ננעםען טעט״, מ־ט אונזערע < און א־- אבן טאקע א גרויבע פעולה גע׳ לערנען פלעגן ם־ר מיט ז״ ק־נ־ער אפט פארברענ׳ :,ו :־מ א־ן שדל, נאר א־ן א ס־יװאמער ג־־־טער הוי ד־ ײערער דאבן געא 2<רג<ג<2גק**גג, א,ץ ד* ק*גר<, דאט• אי־״מדן :<ז :•ט א*: פון די ק־נדער. או־ך זינגען םלעגן ם־ר ׳- ״! ••** *•••^ ס•* •••••*•• ••**••% ••>•••••*•• ••*•• •ן *■ ■ ״ 1 -<"<| *•'<׳׳• '־'-'<' < ׳* ־='<-ן —י * ינ־ער :־נעץ נע־״ק או־ף ־״טנשאםמלעבע און באצ־א־ע מ־עמע־ט. יבד א־ז גע.דען אונזער פ־י־עד טאנ, ב-לעגן םיר ־עט טאג אױט־ צן א■•־־ זינגען אדער געשפ־ע־בן. גערעדט ם־ט ־־ ק־׳רע־ר האב ־כן א־עט און ר־ך, א־בעטעד און קאפ־טאליטטן. װעגן ז״ ז יי־ו;גן דױר, -*׳ ו׳ ״<-ו װאשער, בײי״ ׳<-, אי *•*..**••••? •*ךץ *!** םעגטיטן, פ״גלען, שלאצען, פײצ, װעגן אנ־ערע לענרעו; נ־ט ־עבער־קע װעזנס ד־ ק־נרער בלעגן דאב ״קע;עםעב. װאונ־ערבאד, זד יטן :־עטטן אינטעה ,מ..- .. וױטנ- נאך דער פא־מאנוננ פון דער ש־ל ז״נען נאך געמאבט געװאק א״ניקע פרזק םון דער ניעפװיזשער אינמעליגענין צו עפענעץ װי- דעד אזא שול, - נאר אן דעדפאלג. די פאל־צ״ פלעגט עט דער־ שטעקן און פא־םאכן. עדשט נאך דער מלחמה האבן ז־ דא־םן נעעפנט א ״דישע י פאלקם-שול, װעלבע א־ז סארב־נדן מיט דער ציש״א. ע־ או־טהעק. א־צט א ב־ל־: שב־ א ז־יגעד צוױי א־ז א־נזער"*נעשפרעך װעגן דעט או־טזען אבן זיך אפגעװ׳־־ט צו ט־עפ־ עפעט ב־ א ׳ב איז צוגעראמט, אױםנעפוצט. ד־ ט־שן באדעקט .<,-. א״ף דעט ג־־־פן ט־ש ל־ינטעד םיט פ־ן נענטן א־־פנעב־ענמע ל־נט. פאר םיר א־ז שו־ן אנגעכ־־־ט א שט־ל. פאר ד־ קינרער בענק. נאד עט איז א ה־טער זומער-טאג. א־ן שטוב א־ז שט־קני־. איך מאך א פא־שלאנ האלטן ־עט פארטראג אין הויף. די ק־נרער נעםען א־ט מ־ט צופי־דנק־ט אן. מ;ץ טראגט א־ו־ט פאר םיר א ט־ש ם־ט א שםול, א :לאז טי ,, א ל־אק ם־ט א' י י 'י י באבקע. ־ער אוי א ןי אדן די איע קיגדער, דדעױ אױף דן װער אױף רער הוילער ערד. און אונטעק אפעגעט ה־םל ־ע־צ־ל א־ך ז״ װעגן דער ק״לעכ־יק־ט בון אינזער ע־ר, װעגן בערג, טאלן, ט־בן, ־םיט, אקעאנע;. א ה־ל־קע יטט־לק־ם. עט קומען צו טאטעפ םאמעט און ׳לאט פרו־ען