Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 652

ליםערארישע בלעטלר נום. 34 (381) זײם 652 א נתםער, ד.אט בערל מדלער אנגעבאפט דעש פערדש פאדעדעט•{ םים, זיך געראנגלפ א תע, צוױי, און אלע דדיי ז״נק א פאל געםאן אין דעם לי־דיקן םק־ז׳ער״ (.א דעםאנםטראציע״). קיין צוױקטױט, קיץ חרפה וד־פן ני־פפ אםאטאיםום םענטזזן. עם העלםן נ־עזט ק־ין בקיגדד,, דךן דראונגען. םק לאזפ אלץ א־ן קאן. כאדאקםער נל־־בם :אראקטער. לײענמ אדודך די ק־רצע קאנ־ צענטר• רטע א.־ן שט־יפע דעו־ציילונג ״־ננ־ש גלום־־, ח־אם טםילפ זיך אפ נ־י דעפ א־־ון םרן א געשטאדבענעם מאן און נרודע,־! םאר א שארםע שפרינן, םא־ א פעשטע באדאקטערן, פאר א עקשנור״ עם םאדמאגן ד־ משםחה־מ־טנלידער םון דער םארשםאר־ נענעפ םארפ״יטוער ח־־ם, װאס האפ םא־ן טױם :עבעפן, טען זאל איפ םאדגרענען, און דין שװעםפעו־ ש־הלע ודל עם נ־שפ דערלאזי. א םאדשפיקטער א־מםעט שלאגט און ױיםפ ז־ך ט־ן יעדער שורד״ םון ־עדן עםױאד א־ן דער תרצ״לונג. :א־אקטעױפמ־ש םא־ אםאפאשון איז ד־ דע־צ־לוננ ״א־ן גע• ריבט״ - מען פשםם דעפ ידנגן בחורל ם־של, דעם זון םון שמואל שזחפ. םאר ז־ן געהערן צו דער קאט־ניפט־שער םא־ט־. ״אן עקשנות, װאס גרענעצט זיך טיט םרה-שת־רה, - שדייבט אםא טאשו - האפ זיך געװעקפ אינפ שוחפ, דעם פארב־ענטן חנרנ־ק״. און װי דער םאטטער, אזו־ אויך דעד זון. בלוט :״־ן ױין בלופ. אויך ד• זעלבע הארמק״ט, עקשנות. ״אויב דעד םאטער א־ז ק־ול׳ שט־ן, א־ז ער, ם־של, אייזן, װאפ קאן אױפשלאגן םונקק, קאן מאבן א פ״ער. נאצנעבן, שפאלטז זיך - דאפ נישט״. און נ־- דע גיבן נישט נאך, ב־דע שדאגן א־יפ םונקען... אין דעפ באנד ״קלאפנקאמף״ האבן םיר שטיקעד לעבנפ פדן דא און דארפ, םון א־ן לאנד און א ־צװ־־טס, *־ן א־ן שפ־נער* לעבן און פון אן אנדעדשע און םארש־־דנארמיקע מענטשן מ־ט ז־ערע אתנשאפטן און אינטערעםן, און בע־ק־ - מיט ז־עד ־אומ- אויםהערלעבן געדאנגל םאר ז״עד עק־םוםפענץ, פאר ז״ערע נע- װ״נה־פן, װילן און ל־דנשאםםן. עפ א־ז א לעבעד־ק צאפלד־ק בוך פון לעבעדיקע, צאםלד־קע לעבנפ אין דער ה־נטצ־ט־קער גריײפע־ ײ־דיק־ראש״קעד װעלט.- אפאפאשו-טיפן ל־נפ דער באראקטעד, דעד ספיל פון אםאטאשו - דעפ א־ננארט־קן קינסטלער. וױ אפאפאשו, אזו• א־־ך א־ז יעדער איינער ם.ץ ז״נע געשטאלטן ױאך, שארף, ענעדג־ש, אומ־ז־ק. נ־שפא קיץ לאנגע םחזקות, ק־ץ צעצו־נענע באד־דעױק־ט, ק־ן דר־־ען זיך הין׳און-צ־ר־ק, ק־ן א־בע• ריקע הקפות אױופ א פאפ־דומ, אױ־ם אן א־נעדלענענ־ש. אםא- באשו האפ ם״נפ צעק־אבנק־פ, עפ איז א־פ דע־װ־דער, ער װ־יבמ צװ צעדטלע;, צו קנעפן לאננ א״ן פ״ג, עם א־ז נודנע >־;. דעדפ '1׳ *יי״ח׳ אן עם־זאד, ער א־ז האםפ־: ׳־ז א־ז -אצ־־ז 1 פי״צן׳ מ־פ;, ז״עד די געגעבן און גע־ש־לדע־פ א־־ך ילעיז אזױ און עױע נאצןונגק. , זײ לע־זי יבד״ ד־ ם־פו- אפאפאשון ױאלןםפ אוים ױעד ט־ם ז־־ן י•־־ ן. םאראן או- ״ך אײכצי^ע, *״עצײלטע *עיטר״כ ׳נם-אץ-צ.?״, דװ א״ אצ*< נ־ט .־ד -־־ך־ ער הן א־ן דעד נאפ־ד, ױאם :א־אלןפע.־, - : דעם ם־בםוך, א־ן ױאם עד ם־דפ אדו־ם און דעם מענפש, אץ דעפ אנדעדן. און ױ־םנער־פן צױשץ א־נעם ־פ שפענד־ק א ױעו ױאכ שפענױק און - ין איז א קאםף-פרא״ן, ארן די צדדים ל< ראב א־ן א געראנגל, ״פ - ז־נען פארפלאבמן ז״נען דא צױ א.־ם< שױ ק־קט ז־ך טסדענגפ, אננעצו־גן. אםאפא קומפ פא־ אננע־ לאפ שמ םארױ־ש;, 4 ער, ע־ ,װעפ דעם קאמף א־ז דער ד־בפי *> ,*1' ער לעט .לארטן ן שלום, א־ן פש־ד״ נאױ -״נל־נן זיך א־׳ או־ף דעם זינ םון דעפ שטא־קע־ן. אפ וױ אפאטאשו דעדצ־לט: ״חשעק האפ א־אפ־.עװא־פ; סדעקל, דעפ קאלנעד, פאר־ שא־־צב די א־בל א־נעד די מ־פק־לן, א־ננ־עצו־נן דעפ םאפעק א־- נערן פאדשם־צטן נו־ך און זיך װאו־ל־וננעד־ש א שטעל נעפאן..." (״א שפאדקער״). ״נעדל האמ צעשפעלט ח ס־נג וד םא־פעפט־קמע פל־פעפ. ער האט ז־ך א צ־ נעטאן א־ן ז״ז נאנצער ה־יך, ז־ך פא־מאספן או־פן ד״טער. דר״ םאד או־נן םא־לאפענע א־ן בלופ האבן ױך ד־ד־־עק־־־צפ, דודבגעשפאבן. און דאס פעדה האט זיך גענומען רוקן או־ף ־צוױק. דעד םאל־צ״אנפ האט ז־ך א־ננעב־סן ם־פ ױ שםאר;, סיפערד האפ זיך א ױפ געפא;. ם־מ א נענד־מעױ־, מ־ט מאקםים גארקי װעגן אנטיסעמיטיזם אין דער סאװעטישער ליטעראטור פיר הןןנן שוין אין די ״ליס. נלעםער' סיםגעסי־לם װענן דעם םןרװםורף, װןס םען הןס געםבנם ב. *ילני*קן *ון * רײ *נדערע רוסישע שרײנער, יז יין זײערע װערק זענען די *נסיםענדםישע שםעלן. נ. םילנייק ה*ס, װי ניקינם, ינגעלײקנס די נישולדיקינג קעגן *ים. םיר נרענגען די דעם סולן םעקםם םונם נריװ נו ם. גירקי *ון ם. נירקיס ענםנער• ר ע ו. ״צומאתנס האט ז־ך א־ן דער שטאמ אנגעהויבן א־יױשער פא- גדאפ. דאס א־ז שטענױק אשדעקלעכע זאך, וױיל ױ ״ק קל״בן ױך צוזאםען הונדערמערװח און ה־בן אן צו װאיען שרעקלעבער, װי הונדעחטעד הינט, װען ױי - ױ הינט, - בילן או־ף דער לבנד״ דאם בילד איז נאך שדעקלעבער געװען צוליב ױ םראױציאנעלע ײדישע םערענעס, װאס דער װינט צעמראגט און םאדדעקמ מימ ז־עד םוך ױ גאםן״. ױ חץ און הינט םארבינדן דך ב־ םילניאקן טערקװעדױק לייכט. אין דער זעלבער דערציילונג אויף זייטל 97 שד־יבט םילנ־אק: ״לעבן ים דארף םק שטיץ שטיל, קיקן א־ן דער װייט אױץ און שוױיגן. ױ מאטראםן ז״נען אויף דעד זון אנטשװינן געװארן... או־ף. דעם םקװעד, װאס םאר ז״ איז עמעצן א־נגעםאלן אםצו־ שנ״דן פון בוים איבעױקע צוױינן; ױ צװתן האנן ױך געװאל- גערט אויף דער ערד און אן אוראלטער ביבלישער ח־ האט צונױם- א־ך האב באקומען אזא בריװ: ״אלעקם־ מאקסימאױיטש: - א־ך האב ױך ז״עד דעדםױיפ, װען עם א־ז מ־ר א־נגעפאיין דעױ געדאנק צו שר״בן א״ך דעם דאזיקן נױװ. איך האנ זיך גע- ױאונדעדט, ױאפ א־ך האב ױך ב־ז איצט ניפ דערפראבט דערצו- א־ך ,װ־ם דאך גוט, ױאם םאר אשטארקער ש־;א איר זענט פון ױ אנם־סעמימן, און וױ אםט א־ד זענם אהיםגעטראפן מ־מ א״ערע א־־פ־עקונגען קענן ױ ־אז־קע ל־מםן■ ױ טעשה איז ױ: אין נארים פילניאקם דע,־צ״לוננ ״דער אחגאנג״ (״לעדאכאד״), װאו עם װערט דעחרילט װעגן דער ״מא- בנא־־שפש־נע״, און ױאם איז אנגעשדינן געװאק אץ ־א־ 1921, דאם ה־םט דאן. װען ױ םדאגע ״װער — װעמען״ איז נאך ױ־ט נישט געװען באשלאבן, און װק אונזע,־ע שונאים ז״נען נאך געװען םול- בלופ־ק, האב איך אויף דער ױט 81 נעםונען אזא שטעלע: