Literarishe bleter · 1931-08-21 · 34 (21.8.1931) · p. Seite 651

זײט 651 ליםערארישע בלעטער נום• 34 (381) ׳ױ נ ח ם ן מ י י ז י ל אין אייביקן געדאנגל י• 9*17909 — קל#סנק>זסף (דזנרנײלוננען. — געז*מלסע װ*רק םון יי *פאס&עו, בוונד 12. — װילנער סערלזזג סץ ב• קלעעקץ 1931, 294 זײסן. דאט א־גנטלעך א־ז דער ".וטאף און אעהא־יט פון אשאטא״״דס דע,־צ־ד;ו:ען. אדצא־נט צ' עד :עדיט ז״ טון דעט קאד) טון דעט ווא־מ־צ־טע־ :~ט :־ל־ו״ט ךאר־־א־ א־נעד גא:•; א.־ר,־א־:ע (״נ־ט קאט־טא־ ), צ־ טון דעד טלאצקעד ־טדל אמא־ •^ן ***** מ־ט ט־ל ־אדן צ־רק טו:ט קאמ־ צד־־טן ד־ ־ט;~דעד;עזעד ~.ױ־;ע נאלע:אט־ט(״קלאעקאמף״>, אדעד םון דע־ אמע,-קא;עד לןעמט, דאו עט טרעטט זיך דער >גגדעע;עד ,־עדאקטא־ טון דעד קאמ־ :־טט־־טער צ־־טו:ג םיט ױ;ג,דאר־״ (״ו־ו־טעד טארטיי>, צ־ כא־ ט־ן דעט וױלדן, אומנארענט־קטן און אומנא־טטדאטטן האט ־ון ד־־טע צו ױ;עגעד (״;עגעדט״), — אומעט־ט געפ־:ט אטאטא־טו או־טי ר״צ;דיקן און ארפר־־פנרקן שטאף, ױאט עקכטז^ארי־ט און, ר־טט או־ף דאט לענן, דאט האט וױ או־ף א ד־לע ז־ך א־::ע־טוטעלט און א־מע־טטילוט. אטאטא״טו;עמט :י־טט אדעק דעט מעגט־ט, ר;ע״טטא־׳ט סון ז״ן ע־:ה) עד ױ־טט א־ט :י־טט אר־ט ט־ן ז־ן נאק, :ד־ אינערצוזעצ; איט און אינערצוטלא:צן א־ן א ־׳טע־א־״טעד ארא:׳ ז־גיערע, דאו דעד מ.ע:מ־ט זאל קןצען טאדזעצן א :־ געמ־טלעך לענן :״ ק־גםטלענער דא־עמק־ט און נ״ ד״ך־א־־טגענעטע ל־• טעדא־־־טיע נ־טן-טארמען. אדדנא, אטאטא־טד האט ל־נ צו כענן און נעו , ־ט־ל־עדט א—**•^* ^*•■?8-״־יץו '<־ן• ׳•י ילייר•* אי: ****** *.**•*. ־־׳ | און נייט, ********* *^% לעבן. אפאטא״ד ׳ ארםרלקז אוממ־טלנאק נ; פרן זייער אדיס, ךי פאפירי דעט מענטש, אן א״עענעפ דעשר. טא־ זיך, מיט ינט לעננם׳געדי־נל שטענױק אי .דא־טט זיך פא)־ פיז ד אפצו ן 1 <.* '*■***•* **^• י 1 י■1 ־ז״ -עע ז- דטן געא־ל ט; •^ײייײז ׳**ײ• רײרײי ^•*•.*—*>-.% <*.****.ן^%*..*•. *•** *•** *4*•<• -■*ן י •זן -׳נ-׳ני אט-יט, •<־ו טטענעו־ םונם לענערקן אטכע׳ אל־ז מ־ט די דערז-־־־י־ גובא. ט-הה דעל:< עט טרטה;אך הױר״ א; דעט ,דאלד, םל־ען ר ־טטעכע־, :ער. אטאטא־טו האט נ־־טט ז״ן נאנדענעצטע :ב־נה, ז־ן דא־עמרףט. דען מע; האקט לענערקע, צאט־-קע ־טטע׳ ״ו לאז עד זאל גענו־רן, הא ו׳ ,י . <-ן אמו דעדען, נאדען און או־טנא־הק א־נענע מענט־טן טטענ־־ק טא;, למ ז־ן ־טעטע־ד ט־־ט או עט טוט און ,דעט עט און נעד־־נה״טן, •*— ********!*•^*• *....*• ****** •** .**•**.*•>• *>• ו ו > -<!.״< ,^מן. <*<. < 1ן ץ - אייגענער £<־־:!ידייײ- טאמעיעך, טאטט דא־עמט אויט טעמעט און מענט־טן, לאזט ז־ טאמעלעך ז־ך אוי דעדנאך איז —•* — ... *•• ***•*1 טט״זט אין דער דעלט. אפאטאיטו טרעטמ טאי־ט־קע לענ:פ טא־טיקע דעזנמ - און ער נרענגט ז״ ארויט, ״.רלדעדט ז־ א־ן ז־:ע ק־ר;•• נעטאטטעי געטאקטע דעי־צ״לזנגען. דערטון א־ז נ־־טט;עדרונגען, אז אטאטא־טד א־ז נלױז א ז־טיקער צו־טו־ער, ,דעל:עד :אטט־־אױף טר.ם אויםערלעכע זאכן און ג־ט ז״ צורק מע״טד ט־טוטע־ דעד׳ צ״לער. אפאטא־טו קוקט מיט ז״נע א״נענע א״גנא־טיקע אױג;, זעט און דערטטירט או־ף אן א־־ננארט־קן אוטן און ־טט״נע־ א־ן טאטט־ אױף דאב געזעענע, געהערטע און ר<־ד־טט־רטע רדנאו־ט ט־נ *עקמיד. ילי םארט״דן עט ז״נען נ־־טט ד־ דערצ״ל־ננע; או; ני *ו י1וו -* ׳> יאנעט ז״ קוטען, אנער אויף ר יאלע '״םניבוי׳ דער נאמען ״קלאטנכאמף״ איז ני־טט א־::א:צן צויעםאטט צו ר אלע דערצ״לונגען א־ן טך. אמתער קלאטן-קאםף, קאמף ציױישן מ צוױי נאזונדערע, או־עעשטראנענע קלאסן א־ז געש־ל׳ רערט;אר אין עטלעכע דעדציילינגען. אבעד או־נ נישט קלא טן, איז ק א מ ף דא אומעטוט, אין יעדער א״נער םון ד עטלעכע׳ און־םערצ־ק זאכן, דאט ק־מען א־״; אין דעם;״עם אטאטאיטו׳ באנר׳עט איז :םדרד־קעד קאמף, אי־ן נאך רכמ־קער - א־כ־קער געראנגל (קאמןיז איז מער או־טערלעך, און געי־אנגל - מער אי׳;ערלעך:> צרשץ מענט־טי און מענט־ט, צוױשן מאן און ט־ו־, ש־כט א־ן הױכט, מענטש און :אטו.־, און או־ך :עראנגל טון מענטש מימ זיך, :םדררקער געראננל צירעון קאט און הא־־ן, לאנ־ק און געפ־ל, דאגמע און טראמציע. עם א־ז נ־־טוטא ק״ן הא־מאניע צירשן א״נעם א־ן דעט צד״ט;, טיא־ז נ־שטא ק״ן טרדלעך צד־ זאטענלעבן, כ־־טסא ק״ן א־רליע. אומעמוט אי־ן שטענדק - :לו־ז טהירורי. ־טארפע ־טטיצ;, שטארקע ׳רדעראנאנק. אזױ זעט אי־־ם דאט לענן א־ן אטאטא״-דט או־נן, און אזוי ברעננמ ער עט ארו־ט א־ן ז״נע דערצ־־לזנגען. א הא־בער ענ־ן א־ז אמ דאכ גאנצע לעננם׳װעז;. דעד םענטש איז שטענרק או־טנע־טטעלט אױף ל״ק. מענמשן מאטעק ז־ך :טדר, מאטעק זיך טא־ ז״ער עקט־טטעג׳ן, מאטעי־ן ז־ך ם־ט ר ־טדע־ע לאטטן, ,דאם אל־ן׳א־וט ל״גט או־ף ז״ אר־ף. מאכט מק טאד־טי־רענע טדוװן - אנ־טטדענ׳;ונגען צו טארנלעמן ר שא־טע ־ט־טיצ;, אבע־ ק״נמאל :על־ננגט •**. ****••( א־גע יד-ד ־עז־עד אי־נעד לעיט צוטיל ם־; דאט דערט צום־ל געטרנן דורך ר ט־ף׳א־נעד״נ־קםטע א־ננ־טאטטן, א־ז שדער צו נרענן, שזדעד צו צו־םעץ. נעטס׳מעמאדי .דער ארנאנ־ז־רט ר־ נר־טע שול־א־־־שטעלוננען ד־ ערשטע? דעד קעםטט או־ט ט־נט־ד־עט נ־ ר קאמונאלע ארנאנען? ר ״רשע שול, ז־ ג״ט טא־ו־ט און ר אינעױקע שלעטן ז־ך;אך. צי האנן מיר אין אונזעד שול-טאקטיק אױםגענוצט דעם ראוזיקן אב׳ ־עקט־דן םאקמ םון אונזעד העגעמאנ־ע. דעלכער דאלט געקענמ ם־דן צו א געד־שעד א־נה־גלנכק־מ א־ן אונזעי־ע רעכטלעכע אקצ־עט?... נאר לאמ־ר ניט >ערק דערד״ל ק״ן טאקמ־שש םי־אגן, לאמ־ר ז־ך אומקעק צו אונזעדע גי־ונט־םי״אנן: דאט םאר אא־נהאלט ל־־גן מ־ר אױ־ן א־ן נאנרף ״םאלקטשול״ און אץ ר נאנרםן ״״רשק־מ״ און ״דעלמלעכק״ט״? צ־ רםן ם־ר אונזער שול אן ״טאלקםשול״ דער־ םאר, דאט דארמן לערנען ז־ך ק־נדעו־ םון ארעמען םאלק און אזױ׳ ארוט האנן מ־ר נעשאפן ם־לאנטי־אם־שע אנשטאלטן, אמץ ״ר־נרט׳ מ־ש׳ױעלטלעכע רילםה־י־־רה, אדער םיר נינן צ־ רעט נאמק ״םאלקט׳ שול״ אנאציאנאלן אינהאלט? אדעד נר או־םצוהעק ק־ םלאנטעק, ׳׳אמיר םרדװן אםשר אר־נם־ק אן אנדער;אמען אנשטאט ״םאלקטשול״, למשל, ״גרונט׳שזל״, וױ אין לעמלאנד; האבן מ־ר ױאך אויך אמיטל׳ שול,• א שול .םון א העכערער צװיימער מדרנד״ ננוגע צו דעלכער מ־ר דאלטן אונזער םאלקסינװל לאניש געקאנם פא׳־ררענען םאק גרנט, םאק םונדאמענפ? אנער נ״ן נ״ אונז דעמ זיך דער :אםק גרנט׳ שול א־צט נ־מ א״נדאדצלען; מיר קאנען אן ״םאלקטשול״ ניט או־ט׳ קומען, ורל ב״ אינז איז דאט א קאםםט-לאזוני״ א נאציאנאלער קאמםט׳לאזונג. והמשך ק ר ם ם)