Literarishe bleter · 1931-08-14 · 32 [sic!] (14.8.1931) · p. Seite 642

ליםערארישע ביעםער נום. 33 (380) זײט 642 לאנגע ״נונען״ ין>, ודיל עש האבן א־ן דער דרדרעד״ געסעלט ד ־אדקע אודדות. דאם נעסלעכע איז אױך נע״צען ם״לוױיז נדט דער ״פ״ (אלס שוף ״ף״> און ט־ט דער ״צ״ ײדומה. װען א־ך האב אנגעהו־נן ארויס־-עבן א־ן מ־נקאטעו דאש פדיער דעדמאנטע ״״ױ׳ ימע פאלקסנלאט״, דנען אנגעקומען אין רעדאקצ־ע מאסן םרא׳ טעסט-נריװ פ־ן לעזער און סיר געםאכט נימערע םארװאורםן, נאיגוד איך קאן ניט אויסלײגן ײדיש. װא־עס ר אשר-זעליק װײס, דעד רע- דאקטאד פון מונקאטשעד ״הומאױטט״ - האנן זײ :עטענהט - האט :אנין אנדערש געזזױנן... עס איז נעװען א יטװערעד און ניטעדער קאםף. ם־ט דעט מונקאטזזער ״ײױשז פאלקסנלאט״ האט ז־ך אנ-;עהויבן א נײע הק־םה פאר דער ײרשער םדעסע א־ן קארפטן- רוס. אמת, א־ך האב געהאט אײסצ־שטײן ביטעדע פארפאלנונ:ען, א־ס־דט, מס־רות, קללדת און חרמות טאקע םצר דעס א־צט־קן מונקאטשעד רב גופא. איער א־ך האב נובר נעװען אלע שטד־ז־כ׳ לוננען. און ױ צ״ט־נ: האט ז־ך כסדר אנטװ־קלט. דער קאמף א־ז נעװען א הײםער. און װען דער םונקאטשעד רב האט ענדלעך א״ננעזען, אז ער קאן ם־ך בשוט אוםן נ־ט באקעמפ;, האט ער אנגעהו־נן <אין יאר 7:־19> אוװיםצונענן א קענן-צײטוננ, כױ ז־ך צו קאנען ש״צן א־ן קאמף מ־טן .,פאלקסבלאט״. א־נט געיאנגל פון ױ נײדע ײױש״ע װאכנבלעטער, האבן ארך ױ צ־וניסמן א:גע- הו־בן ארו־ס:עב; (א־ן יאר סי-סס א דדט ײד־ש װאכנבלאט ״ײד- ש־ע שט־מ־ע״. מונקאטש האט אלזא דױי ײד־שע װאכנבלעטער מ ט א מ־ראזש פ־ן ל־עדך 5 טויזנט עקזעםפלאר;. אין יאר 9^19 האט א־ן קאשו• אנגעהו־בן דערש־־נען א נײ ײױש װאכנבלאט ״דער פאקל״ אונט־ער דער רעראקצ־ע פון דעם י,־נ:ן באגאבטן זשודנא- ל־סט מ־ענדל עלעפאנט. נלויז דדײ נומערן זײנען רערשינ־ע;. א־ן פענרואד 19:11 האט א־ן קאשדי אנ:עהרבן צו רערש״נען א נײ ה־םאדיסמ־ש ײױש ,װאכננלאט ״דער קאנםש־ק״, אויך אונטע־ד דער דעדאקצ־ע *־ן עלעפ^ט. א־ן יאר 1928 האט ױ לײטונג ם־ן ױער ה־עבר־עןסמןש־ער;־מנאז־־ע א־ן מונקאטש געםרוװט ארו־כגעבן א פעריאױשן ח־דש- זשורנאל ״עלמנ־״ פאר די תלםיױם םון ד־ער גיטנאזיע. נלו־ז ס נומעק זײנען א־ו־ם פ־ן דעם זשורנאל. אפגעוען םון דעם קלןבעױקן םצב םון ױ אלע דר״ מונ• מ־ט פאל־טיש-סאצ־אלע און נאציאנאל-ײױשע באפא־בוננ־ען. די נאך גא־ װנג־ע ײד-ישע װאננפרעםע א־ן קארפאמן׳רום האט א סך אױיםגעטאן און ױ ״ד־שע ק־לטור װעט ם־ן דעם מױנהלע נאך א םך נח־ האבן פר$ג. 1931. ווילנער פארלאג פון ב. קלעצקין עם איז דערשינען דאס װעלט־בארימטע װערק: לארל בייראץ ■■ ■ | (פיסטעריע) א־ן 3 אקסן. ק־ו ײד־ש ד״ר א. א י י ם ע ן. 4׳ \ זייסן פרייי 3 גילדן. .23!>|¥\פ31א ,3זװ823ז3)\\ ,'•ז16(פץ8״ .ב^ס־ןל ם־־עמר ״א״נ־קל״, האכ מער טזל א־ן הצלחה ם־ן װאם א־; 1!\. א צ־ד־ט־ער, א ״נג־ער־עד תלמ־ד ם־ן העדש-לײנ ם־ג־עטער א־ו ג־עװען ױער באקאנמ־ער ײױשער ױכט־ער האלד־ער, װעלכ־ער האט א־ן יאד 1921 אנג־עהו־ב; אדז״םצוגיעבן א ײױש װאכנכלאט א־ן מארמא־אש-םיגעט. עם ז־ינען ױערשײנ־ען בלויז 12 נוס־ער;. וױל קארפאטן-רום א־ז ג־עװארן צעשנ־טן אײף םערעדע חלק־ם, א־ז ד־ער ק־ום ם־ן א ״דישער װאכנצ״מ־נ: :־עװאק באדראט, צול־ב מאננל א־ן א ל־־־ענ־ער-־ע־לם. פונ־־עםטװיע;; ױערש״נט ז־נט דדײ ־א־ אין מא־מא־א־צ-ט־ג־עט א ײד־ש װאבנבלאט ״ײױשע פרעסע״ (א־נט־עד דער ר־עדאקצ־־ע פון שלםה שװאר־ן און ץזראעל>, װאם אנטװיקלט דך :א־ נ־ט. ױ דאז־ק־ע צ־־טונ; א־ז באשט־מט פא־ ױ מ־אנס־ל- **>*יזױ די ״, ^.><ר ו ן. א־ן יא־ 1922 האט א־ן קאשדי (מזרח-םלאװאק־ע > אנגעהױבן אוז חצ־-״דיט מ־טז נא ױעדשי־נ־ע: א װאכ מ־ע;: ..אלג־עמ״נ־ע ײױש־ע צ״ט־נגי; װאם האט געזאלט ױנען רער פא־קױפלטער מ־ם־־ע פ־ן ד־עם ב־דאפ־עשט־ער ײד־ש-ד״טשש־ערש; 1918 ביז (ד־ערש־נען ם־ן צ189 נאמען ,עװ-ו או־ך טאנבלאט צײ- ׳'?זע ״אלנ־עם״נ־ע ״ו ב־דאפעשט־ער קלײנע ד,פט־־ת>. ױ ם־ט .װאס יאט׳ ״ד־שע מא:כל ־נצ־קע האם א• ל־עך :עװ־ען :־עמי י א־ז פינ; אבער הײכרנזעד *צפדאך. א־ז א־ת־ות *•*•*•*•• * 3 ׳ ־נען - ■>, א־ז א־גס און פ אײגנענעבן, ו־ד ״י : תאט י עקכשדימענפ ״ער קאש דער . נאננען ד צײפ״ג*• א־ז ־ ־אר ז־עלבי :ן צר מונקאטש אנג־עד״״כ א־ז י זעלבעד צ־־ט תאט דער א־ן האט ז־ך פאסט״, .װאט ר־שע :דאפ ״ײ ײדיען דאכני א ><■ ■ <• ־* געדרוקט אזש א־ן װין (אלם או־סגאב־ע פ־ן;. מ. ראקעדם וױנער ״ײױש־ע מאדננפאכט״ (־עדשנען א־ן מלחמה-צ״ט א. נ. ״ײ־־שע דא־גנצ־םוגג״ א־ן שכ־עטער אלם ״ײױשע מארגנפאסט״, או־ך אלס װאבנבלאטז. ױ םונקאטשער ״ײױש־ע פאםמ״ (דערש־נען בלו־ז 12 נומערן> א־ז ג־עדרוקט געדאו־ן אין װ ן, װײל מונקאםש האט נאך ניט •-< ■״<( <-׳-^ :־ט :־עװאלט האבז ״<ן ■ ■ קאטשער :אל־סט , א ײױשער זשור, אכער םיא ״דאם ״ױש־ע װאכנצ״טונ; װ־עט םוף־ ־ענםאם; א שט־עםעל־ע, ב־ע־ דאכ דערש־נען. ט־ט־װ. ־ע: ־ן ־אר יל־ק וױט האט א יכ־ה א,־ן די דדוקעדיי׳באי*<בא: ץץ :רכ א ײריעדער צ־״נדױנ... א•: יאר 1923 האט יצמ־ט־ז א^טע 1" 1- 1* ד־ער מונקאטשער ברחן ר אשר-זעד 1921 אנגעהו־בז א־ו־םצדנעבן א־ן מדנקאטש א הומארםט־ש װאכנ- בלאט מ־טן נאמע;.• ״יער מונקאטשער הומאר־טט״. דאט װאבנ• בל־עטל א־ן א קלײנעם פץדמאט, \ וײטלעך, האט געמזזט ג־עז־עצט א•; גלײכצײט־ק .או־ך געדרוקט װערן ם־ר מאל, ,װײל עם אױ נ־ט ג־עװען ק-ן ײרש־ע שרפט א־־סצהיעצן ם־ט א־ן מאל ראכ;אנצע צ״טונגל.דער הומאר־סט״ א־ז ד־ערשײנע; קנאפע רר־ ־אר. נ־כ געקוקט או־ף ר חםרונות פ־ן העם װאכנבלאט, מוז מ־ען אבער צ־געבן, אז ר אשר-זעל־ק װ״ט חאט א טך אויפג־עטאן מ־ט יא־ דער- ״הומארטט״ האט א־ן משך ם־ צ־־גז איז קא־פטן-רס א דײענער-עולט. ־ער האמ ג־עשאפן ױ בר־ק, אויף װעלכעד עס האבן ג־עשם־עלט ז־כ־עדע פ־- ױ שפעט־עדד־קע ־ױשע װאכגבל־עטער, װאכ עקט־טט־ר; עד הװט א־ן קא־פאטן-דום עם א־ז כדא־ צו פארנאט־רז ױעם :א־אקבעױםט־שן פאקט, ,װאט א־לוספר־ףט אז״-ארם ױעם ײדש; לעזער א־ן דעם דאזיקן ל־ענד־עלע. ר אשר-זעליקס ״ה־מאױםט״ א־ז ג־עדרוקט ג־עװאדן אן ד