Literarishe bleter · 1931-08-14 · 32 [sic!] (14.8.1931) · p. Seite 634

ליטערארישע בלעטער נו׳ם. 33 (370) זײט 634 די אייגענע הענט האקן די קעפ סון די ״עדשעד־. דער םראלעטאױאם פארלאנגט דאש זעלנע פון זיינע דינער. פאלאיאװ האש דעדפילש, אז זיין ״פארטיידיקונגט־קאליר םדן ד־ עריטטע צייטן היינט אן אפ׳ קריכן. םיאיז שוין צײט אױפצוזוכן םעד קאםפליצירםע םיםלק זיך באיטיצן. צום גליק האט זיך אונטערגערוקט עפעם א ליטערארישער םאלאן, װאו דעד עוי׳ס פילט מיט דער ,־אטנמאכט, נאר הא־׳ם א־ן איין אפפרעגך <דער םחנר גיט דא אגל׳ענצנדיקע און יטניידנד־קע כאראקטעריםטיק פון די םאי׳אן-נאזוכעד). פאי׳אזאװ נעםט פאר..אדאפ- רייםן די מאםקע״. ער װיים יטוין א־׳ײן נייטט מעד, מימ .זאס אייגנטל׳עך ער פארנעמט זיך: מיט ליטעדאטור צי ם־ט םם־חחי װאס איז ד־ נפקא םינהי ער דארף דערװײזן זײן אינערגעגעננקײט דער רעװאל׳וציע. ער האט זיך ז״ן אײגענע םאראל: ״עט״ט איז אלין, װאם הע־יפט מיט דעם טדימף פון אגדדײ פאליאזאװ״. ח א־׳־-עם־נע םאראל פון ה״נטיקער צײט: ״עטײט איז אל׳ץ, װאס העל׳פט דעם מחוםף פון דער פ־אל׳עטאחיטעד ,־עװאל׳וציע״ — באפ־״חקט אים :״טם. ער גלוינט אפילו נ״טט, אז עםעצעד זאל דך צו דעם נאע״ען עחםט. די םאסקע נײם םאלאן איז א־אפגעחסן געװארן, דער םאלאן איז פארמאכט געװאק. פאלאזאװ זוכט נײע ״•טיםעד״. ער איז זיך קײנםאל נ־יטט פועד״ ער װ״םט אויף װעמען און װען אנצופאלן. ״חעד - זאגט דער םחנד, - װאם לענט נ״טט מיט דעם לענן פון ז״ן צ״ט און פאםט ז־ך נאר צו, האט איטארפן אויג צו נאםעדקן יעדן אפנויג אין דער אחם־קעד םניבה... פאלאזאװ האט קײנמאל נ־יטמ פאחטפעט־קט ם־טן נײטן זײן אויםערלעכע םארב און ק״נמאל נייטמ געניטן פאר דער צײט״. א;ב, האט ער םארן רעכטן ״אפנויג״ מורא געהאט װי פאר ס־ער. דעם לינקן ״אפנויג״ האט דך נאך פאלא־ זאװ אםאל דערלו־נט.מיהאמ א־ם דערפאד נאר או־ף אפרײנט־ לעכן אופן אױםגעמוסדט און אזידל געטאן, אין ער ד.אט נאלד ודזד־נר״יטובה געװען, עדלו־ננחק ז־ך אםאל א װידעריטפעניקײט, ער, דער ױנגער און ה־ציקעד״. פארפאלן, סאדט ענטוזיאזם. נאר םוף־נל־םוף איז ער אחינגעפאלן און עצנוח. ״ער א־ז מיד געװארן פון דעם צװ״טראנג־קן םאװיעט־יטן חם, פון ח נדוקירטע גאסן, ער א־ז נ״טט ם־כל נק־־כפ־םדיקײט, װאם ח צ״ט װאדפט אים אן, ער איז םיד פון דער נוישװענחקײט יטטענדיק צו זוכן חםרונוח און יטעלסן ח מעדב-אײדאפעייטע צ־װיל־זאציע, ער איז מיד פון די מענטיטן, װאס זײנען קראנק אויף דער פיאמילעשקע״... ער פ־לט. אז ז־ן קא־יע־ע א־ז נאגרענעצט םיט ח ארטיקע און ה״נשצײט־קע נאדינגוננען. ״ער װעט ק״נמאל נ״טט זאט װעק מיט דעם יטם״ן פון דעם אלגעםײנעם גליק, אנ״טטאט דעם נח־ט םון פעחענלעכן ערפאייו.". און פאלאזאװ א־ז יטוין דערװ־יל נ־יטט קײן ױנגערמאן. ״גיט מיר אדירר פון דחי צימעק מיט אװאנע און אגאז־קיך, גיט מיר פײיהײט פון װארט, גיט מיר חם און געלט, אסך חם אין סך געלט, גיט םיר די מענשיטהײט, גיט ם־ר א פא־לאמענט און אן א״גענע צײטונג, גיט םיד יט״נע פחיק, ל־ידיקג״עדינס״. די װעלט ארום פאלאזאװן איז ״ערנםמ און יטטרעננ״. אנ ׳גיטאט אפארלאםענט און אקװארטיר מיט אװאנע קאן ער באקו־ םען אן ארט אין ח ,־ײק סון ח קעמפער פארן םאציאליזם. ״א ׳ט״נעם דאנק א״ך - ענטפערט פאלאזאװ. - םיליאן יאר האט מ־ן ניטמה געװארט, נדי האנן ױ געלעגנהײמ אראפלאזן זיך און דורכ יטפאצידן א״ף גאטס װעלמ, װי דער פאױטטארנקער װ. װ. ראזא גאװ האט זיך אויםגעדחקט, און דא װעל איך גאר צושראכטן יזירוח און באגדענעצ-נגק פאר םײן ניטמה און יטפײזן ז־ םימ אםאציא ליםט״טן פאיאק״. פאלאזאװ נאשיי־סט אנטלויפן קײן אויםלאנד, ערי גר״ט צי אן אנט־־סאװעט־שע רעדע פון א נעל־חשובה... נאר פלוצ־ם גע שעמ אקאטאםטראסע. אינאײנעם מ־ט זײן מאנוםקױפט םון זײן שט״ן. אז ער, פא־׳אלאװ, פאױטש״ט אזױ גוט װי עד, אז אלין אין דעד װעלט איז רעלאטיװ?״ אפש־ דאדף םען פאחטטעלן אגר-צדק, ..װאם לײגט אװעק א״פן מזנת פון דער רעװאלוציע זײן גאנ׳ן אי־ נערלעך פארםעגן?״ פאלאזאװ א־ז א־ן סארלעגנה־ט. דעד אנגע- זעענער תבר קוקט אוי־ אים םים חשד, נאר פונדעםטװעגן;יט ער פלא•; בא־ ז״נם אזאך אין א״נעם פון די זשודנאלן. םיה״נט דך אן דער אױפשט״ג ס־ן פאלאזאװ. דער ע־שטער ארט־קל ז״נעד אין םאםקװע איז ז״ער אגעלונגענער. עד הײםט ״דער םאי״עטישער פאנטעיזם״. ױ טעםע א־ז אשארסע און א נײע. ״אט האםטו דיר ױ פראוױנץ״, האט נאגײםטערט אויסגערופן דער ,־עדאקשאר. פון דעם גאנצן ארטיקי׳ האט דער .־״עדאקשא־ אױם־ געמעקט נאר א״ן װארט ״קאטעדראלע״: ס׳שמעקט םיט מיסטיצ״זם. פאלאואװ האט ראכ מ־מ אכװנה אר״נגעשטעלט אין ארט־קל, ״בח נ־שט מאכן ק״ן א״נדחק פון אצוסיל גלאטיקן שח־בער״. דער אר־ טיקל א־ז אילוםטחרט מ־ט בײשפילן, אט איז דע־ ארבעטער, װעל־ כער האט ב״ דער נוי־ארבעט פארלארן נ״דע פים. ״נו װאם, חנ,־, האםט ם־,־א פאץ טויט? - נישטא װאם מורא צ• האנ;. אט - ער װ״זט אן םיש דער האנט אױף ח נישט־פארענחקטע גע־ ב״דעכ - דא גײק אױף דערפאר ױ טידנינעס״. אין -׳ענל איז דא נ־ דער דאטנםאכם א־מעט־ם דאם זעלנע. נישטא ק״ן טױט... םיא־ז אטעוח, או־ב מק מ״נט, אז פאלאזאװ איז אגראבער, קאלטער ליג־ נעד. ער - נאםערקט דעד מחנר - ״פא־מאגט א פעיק״ט צו שאפן פאר ז־ך צ״טװ״ליקע אינערצײגונגק, װעלכע פאםן דך צו צו ז״נע א־״טערעםן״. ער האט געשחנן ״אױפריכט־ק מ־ט א נאחנג״. נאכן ערשטן ארט־קל איז געקוםען אצװײטער: ״נױראקריטיזם אלס א װעלםאנשוימג״ און ״ח מעכניק םון צופאםן זיך״. פאלאזאװ װעדמ באר־מט. ז״ן נאמען װעדט דערמאנט אין דעד פדעםע און אױף די דיספישן. דער ארטיקל װעגן צופאםן זיך האט געהאט אנאװנ- דערן עדפאל:. אין דעם ארט־קל א־ז ער געפאלן אויף א המצאד״ געמאכט א ־רײכטן צװ״ א״פן גחנט פון ז״ן א״גענעד ערפארוננ האט ער א״םגעלאבט די, װאם פאםן זיך צו. קײנער האט זיך נישט געכאפט, אז פאלאזאװ ,־עדט װעגן ז־ך. פאלאואװ - א״נער פון די אנגעזעענםטע מאםקװער זשױדנאליםט;. ער האם פ״נט און פאדט־אגט נישט ז״נע קאנקודעגטן. ־ארצעװ, י׳םשל? אן עם-הארץ, אנאר, - נאר דערפא־... סין םאםע דאר־ פישע פאםטעבער. ״עפעם אקלײניקײט: א פאםטעך: װאס װאלט איך נישט א״פגעטאן םיט אזא םאציאלער אפשטאםונגי״ פאלאזאװ שטױנט: ״װ• אזױ װ״זש סק דאם אקונץ צױ נרענק אױף אקאלשן פלאכ פון א לאנג־אויםגעװעפטער ,־עװאלוציאנ־ע־ער פראזעאלאגיע״. ער פערזענלעך א־ז געװען נאג״םטערט נ־שט קײן לאנגע צ״ט. איצט רײםט ער שו־י דעם פח־ז פון װעדטער און פראזן. ״יעדער א״נעד ארדנט זיך א״ן א״ף ז״ן שטײגער, ,װי ער א־ז ביכולח און װי עם לאזט ז־ך נאר, אין דער ״גרויםער ג״םש״ פון הײנטיקער צ״ט האט שו־ן לאנג או־םגעהו־כט ז״ן נשםה דארט ערגקן נײ ־״ שױערן םון .װאריטע א•■ ײ ח פערעקאפן א־ן ח יארן 9נו:נ-ס?־19". און װאס װײטער? .װעלן ז־ן נאך פע־צ״ק יאר סין אפוילן לענן, נאך ט־יזנט ארשיקלען, ״פערציק בענד פערמאנענטע באג״םטעחנג״... פאלא־ זאװן איז לאנגװײליק. לאמיי־ זיך דערמאנען: ער ראש געײאלם נאר ״אב־םעלע רום, אשטיקל עולס־הזה״. איצט איז ער א רעלן אױף א םך םער, ע־ האט פ־י׳ פער סאדעחנגען. רער פראלעטאחאט, האט ער װעגן אים אפארשטעלונג, א־ז אדעםפאש. גענוג ש־ין ועפענק דעם ס־אלעטאחאט, םיאױ א־ם שוין נמאם. ער ־ארף איצט קרננוח. דער ק־םר פיאשר, װעלנד־ק או־םפחװן ח אינע־געגעבנק״מ ס־ן ז״נע נא־אק און װעלנחק זײ צונינדן צו זיך ם־ט םע־ אחרױת-געפיל, האט עד נאפעלן, אז זײ זאלן מ־ט