Literarishe bleter · 1931-08-07 · 32 (7.8.1931) · p. Seite 615

* זײט 615 ליטערארישע ביעםער נוכז. 32 י379) ט ן ו ו ע ל לאזאר קאהאן / ווארשע ע ו ו י י רטער צו זרובבלס ארטיקל) (א פ?ר ו ו איר נע״אלט, אז מ־ד, ד־ ב־העדליענ־ע ,דאס האט יג־מ סס ד צ־עבראנענע האנטװעדקער און ד״־נ־.; םארשט״עד םון : א־ז פער׳ נ״ן אין א״־עדע ־דנים? הענדלער, ואלן א פא־ט״ פרן דעאל־עד א־בעט, מ־ד מ־ד ז״נ־ע; נענעבן ד־ װינטיקעד פא־ ד םאםן, װעלנע מיד אי עש א*ז פ״ל װעלנן א״< דעפאנסטדאצ־ע׳דד 2אר''.־ט־ע;, טאדט־עטן, עםעש צ,־ דעדט־״נ; מדש־ת־יקש םאד ד־ ־די־טע •נרל;, ב-אדן ־ד״נזן טעאטעד א־ן םא־ אנד־ע־ע פאלקם׳א־נטט־ט־צ־עט, וד ד־ ־.זא־םםטע בנל. *־! דאלט פא־־טטאנײ;, דען ח ־ודבנל שט־ע־ט ד־ םרא־.־*־: םא־דאם נ־־טט מ־ט די צדנ־םטן״ האלט עד אבעד אל־־ן. אז ד־ צ־ונ־סט; ז־נען ם־נ־ט אז־י ״ורעלט׳ ל־עך״, ,־ױ ד־ ״אנ־־ד,״. דאם א־ז טאקע אדך א־נזעד •טטאנדםונקט. צדליב ,דעלטלענק״ט האבן מיד נעדנט א בלאק מ־ט ױ םו־על־• צ־ױן . דען ־אם א־ז א־נז נ־־טט נ־על־נגען, האב; מ־ד געמדזט ־טטעלן ז־ך די ם־אניע: םדן וױעלנעד פא־ט־ קאנען ד־ ־ד״נדע מאםן דדדך אדנזער היטםעה מער נ־ענ־םן? א־ן דא ז״נען מ־ד נעקרמען צ־ם אױםפיר, אז ד ברייט־ע ״די יטע מאםן, ד־עמ־ענם קדדדע חי זר־בבל נ־עמט ז־ך א; אזד־ •טםאדק. ודעלן נא־נייטט פארריד;, דען דע־ מזרח־םט םארביטטיין ,ידעט נייטט יטמ״ן ברא־ט םר; דער װא־יטע־ע־ קהילה. ,דייטע־ ז״ניען מ־ר :עקרםע; צר דע־ איבעדצ״נרני, אז אם־לר ד ״דיטע קולטרר א־נ־ טעד־עםן וױעלן פיל מ־ער נעד־נ־ען פרן א טעננ־יטן בלאק מ־ט דעד קל־עדקאלעד ״א-״־דד,", די מיט ױ ״דעלטלענעי צ־ונ־םטן... טאצן אפ א ביסל היעכיעד דעם װערט םץ םונס־ד־עם פאד ד ־־דיטע ק־לטרר םאדצ־־עם, װ־ א־ד, ח ז. ארן ד־ ״ד־יט־ע שד דאם האב; א-נטערנעי־טר:; דעם אר־םרדף, האלט; או־ך, אז םוב׳ םידי־עם זיינ־ען םיל װינט־קעד, װ־ ד־עמאנםטדאט־ ׳ דד ע דר־טדת... זענלעבע דעצידרפק״ט״. ניקע ״ד־ג־ע שדייבער האב־ אונטער.*ײטױבן אן או־םדדף בע־, ד• קהילה׳װאלן. שר״בט דאך הי זתבבל: ״יא״. אבעד ד ״דשע שדםםשטיעלער א ן ק־נסטלע־ װאם זאנן זײ דערצד?״ ארן דאם א־ז, קענטיק, דעד נאנצעד ״טשדאר.״ ם־נם אד־ מ־קל, דען ער שר״בם װיימיער: ״האלטן ז־ םון פאליטק בנלל נישט ארן םון אזא פאל־טיק יא?ז" דאם א־ז אן ענין, װאה איז נונע ד ״דשע שדייבעד, װ־עליע האבן ארנטעהעשר־בן דעם ארםררף. װען א־ך ד־ערלד־ב םיר דא צ־ נ־עמען א דאדט, טר איך עם י־עדנםאלם נישט אלם א״נעד, ודעלנע־ האט אר־ך אונטיעד- געשדבן ד־עם אריםרדף. ם־ך ,־דעט דאך הי זדבנל נישט חושד ז־;, אז א־ך האלט בנלל נישט פרן פאלימ־ק... יער ,יױיםט אדדאי, אז איך בין מ־טםאראנטװארמליעך פאר דיעד םאי־פיק, װאם חי לעא םינק־על־טט״ן, אדער רכםיקיער ד םאלקיםטן פ־ק א־ן דעם מא׳ םענט א־ן דיער דאר־טעװ־ער קד,־לד״ און װע־ איך זאנ דא א פאר װערטיעד, האט עם דעם צודעק קלא־ צר מאכן א ב־טל ד פראניע: םא־װאס מ־ר, םאלקיסט;, האבן נעהאנדלט א־ן דער װאדשעדער קה־לה אזו־ ארן נישט אנדעד־ט. ױ־דנױק ,װע־״ן אפמאך םדן ױ םאלק־סטן מיט דער ״אנרדה״, שד״בט חי זתבבל: נא״ :ז זיד הא• : ס? דע זאכן דעהד״נט האבן איער יײ מיר א־ן אםולי אדימן אדטט װארנט ם־ט ס־בס־ד־עס םאר ״ד־שע ד־ר קאנען גטדאצ־עס דעסא:: יטולן, אין ::־ראדעטאר־יט״ע םאד ד־ האוץ נלוםט... , וױםיל ארגזער אריך םאנן איר װ״ל ידסאד, ׳ן דע פ*<יטציי יטר :ייטט קאנט א־נז אפ א־ד [־ א װעלמ; צ״ןי־ ז״נ־ען םאדאן!: 1* '־* נו אדף דער ײדי ה־אלט, אז ״א-ז ף , ט* ■ בא:ו אונטיעדן םדאל־עטא־־ש־ע א־ן א ב־דגעדליעכע מ־־נט א־ד בלר־ז: ד פראלעטאדש־ע מאםן מיר האלטן נ־שט םון ד־עס שטאנדם־נקט פון ״צרױ־ ד־עלט;״, אבער װען מ־ד זאלן ז־ך ־טט־עלן אריפן דאז־קן שטאנדםרנקט, קאנט א־ד אװדא־ ני־טט ק־םע; צר ־אדנז ארן צו ױ ־טר־בערס, .־ראס האנן ארנטעהע־טדב; דעם ־א־יפד־ף. מ־ט טענ־ת. ם־ד געהער; דאך צ־ ד־עד ב־הערלעכעד דעלט. א,י; אליע ־טו״ בעד. ,דאס האבן דעם א־יפ־רף א־נטערגע־טדב;, ז״נע; אר־ך עלעמענפ; םרן דעד ביהע־ל־עכעד װעלט א,־; נ־שט םו; דיער םראלעטא—טעד. ז־ נ־עם־נע; ז־ך גאנ־ן ״באדאיסמז־ניק ארן נעװ״נלעךי א־ן דעד מחנד םרן די ״דשע מאסן, דאס נע־ה־ערן נ ־טפ ד״קא צי ד פ־א׳ לעטארי־טיע דנטוננען... ״אבע־ מיך א־נטעדעסירט נאך א צד: דער, װאס זיינע א־נט־עדעסן האבן ב״־ע צדדם פאד־טאנערט. ױ ײדיש־ע מאסן ארן ז״ער לעבעדיק־ע קולטרר א־ז םא־שאנע־ט;עװא־ן ת,־ך דעם, װאפ אינם נאמ־ען פון א ס־בס־ד־על־ע האט מ־ען צרגעל״גט א האנט צר ־טטא־קן ױ פעםטוני. םון קלערסאל־זם ארן רעאקציע א־ן ״ױשן לעב;־. הי זתבנל ר־סט קר־עה צרליב דעם, װאס ־עס ז״נען ״םאד־ שאנערט״ נעדען ד אינטיערעס; פ־ן ױ ״ד־ש*־ םאס;. װער איז א־ננטלעך שולדק, װאס ד סאלקיסט; האב; נע־ מאנט דעם אםמאך מיט ד־ער ״איודה״, אר־ב נישט ד פ־עלי׳צױן? ױ םארקס פא־ט״ האט דך באלד נאך ױ װאלן צר דעד װארשיעװעד קה־לה אפיצ־על נ־עװ־ענדט צד ד ״פ־על־־צירן״ רעגן א טעכנישן אםמאך, נד דררנצ־ם־ק א סאר־טט״עד פ־ן ד דעמא- קיאט־שע עלעמענט; אין קהילה־םארדא־׳מ-ננ. א־ד, די ם״צ, האט דעם םאדשלאג קאטעגאדיש אפג־עװארםן, ,־ױ־ל א־ד האט מרדא נעהאט צ־ ״םא־שװעכן״ א״ער סאצ־אלזם, אדיעד דכטיקעד, איר װילט נישט ס־רן ק״ן םראקט־שע א־בעט א־ן דע־ קהילה, א־ר קומט אהין צ־ מאנן בלר-ז דעמאנסטראצ־־עס, צ־ האלטן דדש־ת.