Literarishe bleter · 1931-08-07 · 32 (7.8.1931) · p. Seite 611

זײט 611 ל״מערארײשע בלעמער נומ. 32 (379) ייי ידיש אין דאלאנד ע מ ו ע ם מ י ט י. א פ א ט א •ט ו ן יידן און י פ ו ן א ײא• ••יײ* ^(•ײי .<•־• . **| -<-|-״3ן או.״ ״ן א 1׳. טו־זנצ ״ארנזערעי יי לעצמע יאדן *ן *ױלן אץ נאל־ציע. די פאדמינעזיעוע ײדן לעבן נאך פרן אמאלקע יאדן אן :א■׳ זדנדער אזן אפנעצױמט םון ד• אנדערע זי־נען ז־ך מיזודך דורב אעתנז־שע אי־ט צוױ־נון דך, קעדן זיך נ״טט אן סימ די אי־ע־ ו ן (ו-ן 1 -•י*^..<1<| ײ •< -•״ו .״<׳ <1 . <׳1 1 פאדאן צוד־נון ז״ פ־ל מ־נוינע״ט. ע־ט דערקלערט ז־ך מ־ט דער דענענעראצ־ע *־ן אט דעט ט־יל י־ד;. ::ל־ ז״נען א־ן האלאנ־ פאראן א םך מ־ט״ע״ט. עמ קומט פרן דער אפנעז־נ־ערמק־יט :*־; ד־ קאשטעם, ױע־׳מע ז״נעז עד ה־ום רא א־ן האלאנד. אן אמממער דאמער ::לל יטט״ט :״ ז־ך הע:ער םון א האנעך א״נװאז־נער, ׳;. א־ן דער פא־ א־ן זעלמן-וזען ער .לעט זיך מ־מ א־ז ל־עך• םא־ םא:ד (מ־מ צ־-צעט מ־ן דא אם־לז א דלת א־ז ז־־ט־עו!,־ט־נעזי־טן א חת־נת מ־ט האבן װאם ױדל־עך. אדם׳ײיעד״טע ט ד• ב< עיי *י*י*מ1 ^^ו׳י א פאדט,־;עד װען נזלרן. -2000־ א 1500- ם׳־ן ״דן. יסייי-י ינן- '1-ױ־ ״?ו םען נא־נ־שט אין באקזמט ז־ ו ייין׳ א־טבנז״ט א< נ־עמט קױם. א־ר אז־ף יאױנ־עד :אנץ רי׳ייי י*<4יײ*יי י ו ״א, -ק ײי1* :טע ט ױערמא; ױ אל־ע אט פארנעםן נמעט י. ־־יען אין נדע־ן ונם א ױנער פ <*ט־דט א אב-־., א־י ד־ אױעמ־ע אין האלענױ־טײר באפ־עלק־ער־ננ. נא־ ײ—ײיײי* ־ער ב״ ז־ *ך ־־ד־־ט. *י*רי י*יײ*ײ-וײ * -׳'<{ ׳•׳<• <׳״׳-ןײ -י אזן מען א טא״ן װ״םמ ק״א׳■ יױק הילימ - כיט א ס.ז יאד צ, * ״ט. - מיט ,דא^;נ״ך ײיי *ײ*י1י י■ א.| ײ..ן ,, ־ױם ױ ח; נעל־עױמ א־ן ניד ײיךי -<| א־ן פאר ינער״ נאױ צ־אנעד ,־אבי .ער עם א־ז געקומען א . א: ךײײ״ נאך עםעכ א :אר אלטע. ױ זקב*ם, ר-דן :־טן עס אױף תנ״ך מ־ט האלע־נד ינו א־ן ד־ ז״מ־קע קזדארטאל;. אך ״די־צ, ד־ ״דן פ־ן מיטעלערע ־ארן — נערענקען ״ד־־נז, א־ן ־ער ־וננער דור - ,ױ״שט נא־ א״נ־קע :עצ־לטע ױערטער. טיא־ז דא א־ן האלאנ־ ,ױ־ א־ן אנדערע לענדער, א הא- ־ ט., לענד־־צ-״ד־שע פרעשע. מיהאמ אמאל ילז־ט דער א־נ־צ״אמ־ױ פזן ־אלאמאן דעמ:־צע.־> אד־ימנענע:; אם־לז :י:ער ם־ן ־נולימ׳על:: אזן פד־ן א־ן האלענד־־מ. לעצטנט א־ז אז־ך דער־מ־נען א־ט־ א :זך פזן דער מר־לאנ־ע א־מע־רנעזײצט א־־ף הא־־ענד־־ט. םאראן א־ן א:ע- ז־ דורד י ו• אזן פרעמע פ־ל הא:ן נעהערט ױענן לעגן ״דן׳ דער האלענד־• 1' - ״בז נאנ אנדערע ־טפרא:; א־ן :ע־קר - דורך ד״ט־ט. און ־טטארק א־בער־א־טט האט ז״ א־צמ, :עתן פען-קאננרע־־, ױען ז״ הא:ן ז־ך דערױא־טט ױענן א נרױפער ״ד־־טער לטעראטזר מ־ט ױעלט :אױאוממע ׳ט,־־־- :ער. מידא־ף זאנן, אז אט די :אקאנט־טאפט מ־ט ד־ ״ד־־טע ־טר־י- בעד א־ו פא־ ז״ געװען א נרד־מ נע־טעענ־־ט. ז״ הא:ן דע־־טפ־רט דאם לעבעד־קע, ־טאפנד־קע, ױאם מא־ז דא :י י און אד־ט א ״דייטן ש,־״י:ער, אזן ז״ האבן נעהאט קנאד׳. םזן ד־ האלענד״טע •טד״:ער-״דן ד.א:ן מ־ד ז־ך :אז־עננט מ־ט ז־נםד־ד ױאן פראנ, ױאם •••<•• ^י ײיײ. ײײײײיי ^*•י־^ך^ײ• ן ^••, ••****•ײ• •••ן• אי:ערזעצ.־ננ>, און מיט נל־םמ־מ;. - ״יחטע לטעראטזר אזן ״ד־טע פרעםע דערנ״ט ק״ן הא׳ לאנד א־ן ז״ער א :אנרענעצמער צאל. נאר צ־ז־־טן ד־ <־. ט־יזנמ נעױעוענע פ־־ל־טע א־ן נאלצ״־טע ״דן א־ז דא א א־נטערעם פאר ״ד־־ט. םיז״נען מאקע דא ב״ ז״ ־ד־־טע :־:לאטעקן מ־ט ״ױ־טע ב־:ער, נדט ״ױ־טע צ״מזננען, װעל:ע :א־ינען :לז־ז א :אנרע׳ נעצטן לן־״ז. אמ ױ קױ־זלעך, דער אנםק־-ארבעמער קױ־ז א־ן אמ- םטערדאם אזן א״ך אזא מ־ן לי־״ז א־ן ראמערדאם הא:ן ז־ך יטטארק נעפר״ט, ױען ז״ האבן אזנז באנעננט א־ן האלאנד. ז״ האבן א״נ האלאנד (א־ן ד־ אלטע ״די־טע קוועלן - הזלאנד־א) האט אמאל נדטםילט א ודבט־קע ראלע א־ן דעד ״ױ־טער גע־ט״נמע. ״דן זײנען נעווען א־ן האלאנר נאך א־ן < זטן י״ה. אמםטע־־אם א־ז אמאל נעױען א ױיםט־קער ״ר־טער צענמער. נענ־ונ צו דער- מאנען ױ נעמען פ־ן מנ־טה בן ־־צדאל, אזױאל אקאםמא און בױך ־טפ־נאזא. אין אמםטערדאם ז״נען אמאל יע.ױען נלענצנת ״ױ־טע דתקעױ־ען, א־ן דער ־טטאט איז דעױט־נען ױ עד־טטע ״ר׳טע צ״- טוננ א־ןדער ,ױעלמ ״קנ־אנט יפ־״טאגי־טע און ױענםטאנ־־טעז״ א־ן ױ יארן 687-1030ו. ױ לעצטע יאוץ א־ז האלאנד איננאנצן אפ נעױקמ נעװארן פ־ן דעם אקטיױ-־טעםער־טן ״יד׳״טן לעבן. ז־ איז א פארדארמער צוױינ אױף דעם ״ױ־ט; װאקעױקן ב־־ם. דער :אר- י. א פ א מ א ־ט,־ מאלער בלזמ-אזן-חױת-לדף צױ־־טץ דעם ״ױ־צן האלאנד און ד־ נרויסע ״ױ׳טע ־שזב־ם האמ ז־נט ־א־ן או־פנעהערמ. א־ז דעױבער א־נטעדעםאנט צו הערן א נר־ם ױענן אמ ד־עם לאנד, װענן ױ דארטיקע ״דן אוןז״ער ״ז״־ט. װי באקאנט א־ז דער א־נטערנאצ־אנאלער קאננרעם ם־ן ר פען-קל־בן ה״ יא־ פף־נעקימען א־ן האלאנד, א־ן ױ ־טמעמ האנ אזן אמםט־ערראם. א־ן דער ״ױ- יטער פען-דעלענאצ־ע א־ז נ־עװען א״ך י. אפאמא־טז, ױעלכער האמ אז־םגענוצמ ז״ן םארברענגען א־ן האלאנד, ז ך צונעק־קט צו ד־עם לעבן םון ױ דארמ־קע ײױן אזן דך צונעד׳ערמ צז ז״ער ״ױ־ט. מ־ר האבן זך נעװענדמ צז *. אפאטא־טז מ־ט דער בק־ט־ה ז־ך צו מי־לן מ־מ ז״נע אי־נדױקן װענן ־ד־־טץ האלאנד, אזן אט װאם עד האט אזנז צױישן אנדע,־ען ױע־צ״לט: , אין האלאנד ױאױנען ׳יא־צט םך-הבל א סבו מו־זנט ״דן. פון ז״ ז״נען א ז טזיזנט פא־טונעזײטע ״דן, װאם ז״גען געקומען אהיער נאך נ־תש-שםאניע, א סװ ט״זנמ זײנען אשבנז־־ט־ע ײדן װעלכן דװקא ױ דאזיקע געב־מן ־טמעלן פאר ױ ־אנקיארםטע מ־עמע. דעם דאזיקן ־עפי־טן טאלענט םארדאנקען מ־ר, אנב, װאונדערבאד־ע ־טטעלן אין דעם דאז־קן ױ־ערק. אלם ב״־־טם־ל א־ז גענונ אנציװ״זן אויף דעם ב־לד םון לאנדאן א־ן טאג םון זזאפנ־טט־ל־טטאנד נאך דער לעצטער װעלט-מלחמה. (די מ׳יסערד קע עיזײ קוןייסלען — *ץ די קומענויקע נומזרן).