Literarishe bleter · 1931-07-31 · 31 (31.7.1931) · p. Seite 602

ליםערארישע בלעםער נום■ 31 (378) זײט 602 א־ר און ױטשאנ־ד מעסכךן געדיעוש צו ױ שענםכמ מיניאטור- קעמ אין דער טעאטער-קרנממ, ד גענינט בױ אסצושאצ; ױ מעג׳ לעכקייטן, װאס ױנען באהאלטן אין ראװינען און מעטקין. מיר ױנען געװײנט צו זק םעסקינק אין ״מגושמױקע-מאנומענםאלע־ .־אלן-טיפן; אין דעם פאל האט דך געמוזט זײן םעכטיקע גע- שםאלם צופאםן צו דעט ילימרשט-אנמעכטיקן און דאך אלמעבטיקן הארץ, דך ב-ײן און איבעראנדעדשן און דאך בלײבן דעד זעלבער שטורעט-פ־יגל אין רעװאלטירער ױטשארר דעדזשין; האט מען ־ע: ק־נסטלער דערקענט ניט נאר אין װארט א־ן :אנג, נא־ ערשט דעכט אין ױ םײנםטע סובטילםטע באװעגונגק טימ ױ םינגעד-שפ־צן און אוי;ן-װ*עס; אנמאני אנדעדסק, געשפילט םין ש. םינקל - אז אויםערא־דנטלעכע לײסטונ; םון ערשטער מררגד,; אן אלץ שטײגנ׳ ױקע לינ־ע םון שטיל-באשײדענעם גלח, דודך תס צארט ליגנ- ױקן מאן ביז צום קעטםער און באםרײער, אהעראיקא-קרעשםשענדא; עבטע פשטור, א־ן ברײטע נאמ־ר און מאראלישער פאטאם;עשאםן םא־ א גײםטיקן םירער! שײר, שיר פאהגעםן נאך א ודבטיקע קרעאזרע. ד םאדד־נט ארו־םגעשטעלט צו װעק, װײל איר א־נםערםרעםאטאדקע האבן מיר דאם ערשטע מאל געזק אין אזא װיכטיקער דאלע דעדשזין - ח. גאװינסקא. סיאיז געװק אקאמף צװישן אינעדלעכן שטאלץ א־ן שטדענגער םרוםקײט; װערדיקע האלטונג, געםיל-שםיל, גע- םרעספ-אױםגעגאםענע פארם; אן אנזאג אױף אל־ן-גערעםערע ראלן• 4. א גוטער אנהײב. א־ן דאם האט דך גלײך געםילט ור נאר דער פארהאנג חאט זיך אויםגעדג־בן. דאם איז שױן ניט-װײנ־- קער אויך א םארױנסט ם־ן דעם מאלער מ. שט־דט. מיט אײנםאכע מיטלעז א־ז תתו־ײכם געװאו־ן דער גרעסטער עםעקט. סױ די םויער־ם-שטוב, ס״ ערשט רעכט דאם ד-ײז םון פאםטאר - זײנען;עװען ״באמבאניעדקעס״ ם־ן םשטות און געשמאק. ױ קיך א־ן צוױטן אקט, טיט תם ל־יכטעד, טשא־ניק און טײ-טעםל, - ד־ דרויסנױקע טרעפ — דאם אלץ א־ז א באװײז םון אן אײדעלן און שטיל׳ן געשםאק. תר דרטער אקט האט שוין געמיזט או־ך פון א ״םאלעױשן״ שטאנדפונקט זק א ביסל ״רעשױק״, אזוי האט דער א־נהאלט פארלאנגט. אבעד או־ך דא האט מען געפילט ױ ד.אנט כ-־ן מאב און זעלבםטבאשרענקונג. ױ דאדקע אייתלע מאם האבן אררםגעװיזן ױ תזשי און ױ שפילעדט אײדלקײט א־ן באשײדנקײט האט באהערשט די גאנצע צײפ. און א ה־אמאט־ש טעםפא, װײל דראמאט־ש בלוט אין ױ ױ אתרן. און אגעהויבענע שטימונג, װײל טיםםטע טעאטער־קולטור. אויס תפ דאזיקן קינא-אקט אױיםצעש־ילן ױ רײן דראמאט־ש-םעאט- ,־אלע. דאם איז םױדלאנק םול און גאנץ געלונגען. נאםירלעך קאן. דאס נישט געשען אן קרבנות: דעד אקט קוםט אוים שטארק ״ר־ליטאױדרט״, כױ צו שאפן ױ אילות םון ״מחנה״, און םיאיז נתט א־נגאנצך אװעק דעד עכט שאײשער גײםטרײכער געשפרעך, םול מ־ם אױטא-א־ראניע און געדאנקק-בליזק צװישן תם גענעדאל בװ־- גאן און ױטשארד. מ־ר א־ז ל־״מױ נ־ט געװק פארשטענדלעך ױ ע:ט-.פוםטע קתטשמעי -םצענע מ־ט ױ מומעס א־ן םעטערס, פארדראטעװעטע, פא־פאנצערטע, קאר־קאטור־פאר אנעמלןעס װער האט דאם בא־א־םט האבן? סיא־ז א־בעױק;עװען צו מאכן פון לעבעױקע מענטשץ שדימ און םכשםדת. נא־ אב-שד זרז דאכ דעד לעצטער קרבן אױף תם מזבח פ־ן ״ױבוק״!? 3. װען מ־ר גתן א־צט א־בעד ־צ־ש שפ־ל און צו די שפי- לעדם האבן מ־ר געהאט פ־ל נחת א־ן ם־י־ד. ױ ״הב־מה״ א־ז דו,־כ- געגאנגען א ,דא־נדעדבאת מעאטדאלע שול ס־ א־ן מאםקת - םײ א־ן או־סלאנ־. ױ ״ג־־ס״, סםאנ־םלאװסק־, װאבטאנגאװ, טשעכאװ א.־; ױק־ האבן זײ ק־ן שלעכטם נ־ט געטאן. ױ ״הב־מה״-קינסטלער האבן פון ױ ג־ו־םע לערערפ געלערנט און דאם;עלערנטע פילט ז־ך אין יעדן םױם און שרט. דאס שט־ק האט פאד אלעמק גע- געבז גױיסע םעגלעכקײטן א־ן געלעגנהײטן סײ א־ן זעלבסטשםיל ב־ א־ן ױעט אדער טרא. קײנער האט ק־נעם פאדשאםנט, א״נער תם אנתרן אױיס-און אױ־ף-געדדבן. אט דאכט זיך אזא נעבן-ראלע װי דע־ האלב־איױאמ קױסט־: א־ן ױ הענה םון ש. ברוק א־ז זי א־־סגעװאקסן צו אן אוס- באװגעסלעכעד ם־ג־ר, א העלד םא־ ז־ך. לוים תם אר־גינאל איז אויך עס־ א נעבן-ם־טר. בי :וזי ם לוביץ א־ז ז־ אױעעדײםט געװארן, פארמיפם אץ םאראײו־למ ױרך הארציקײט, אײ־ פאכקײט און נאט־רלעכקײט, סאלקסטיםלעכקיט און קינ- ד־שער אומשולד צו אײנעד םון ױ צענטראלע העל־־י- נען; איר ױגנטלעכעד ברק, א־ר דארפישע לעבהאם- ט־קײט, תר םײנער ציטעריקער אױסדדוק פון די שטומע עדשםע ליבע-תגונגען, — און ױ טאנצנױקע טייעת צעםעלעך א־־ף א־ר דם קעפעלע־ - ־הורת האט פארקערפערמ חנה רא״- װ־נא; ראוױנא האט פאר דך;עהאט א זײעד שדעדע אױםגאבע, פ׳ץ א שם־לער פאסםארם-פרו־ דך איבערג־סן א־ן א םױעױק-ל־בנ- ױקע פון א ט־פל-מאן; א־ר גאנ־ן תזן האט געפ־בעדט, געצ־- טערב א־ן געצאפלט. ד איד מ־ט םזל אױבעד אלע שטױיכלונגען א־ן ש־נקײט א־ן שטאל־;. די טײ כצענע א־ן צװ־טן אקט צודיכ־ן דוד רויכל / ווארעע ווי מ׳האט פארשפרייט אמאל ײדישע ליטעראטור 7 7 ״־־ (א בלעטל זברונוח) װעגן ױ םארלאגן און ױ ביכער. נים אײנמאל םלעגט אונז גאנין אפט אױםק־םען אםשיקן ״חזרד.״ ױ ביכער, װאם ױ םארלעגער םלעגן אונז צופאקן אן אונזעד יױעד״ נדר האבן שוץ געחאט געהויבן ױ צאל אבאנענטן םון ״לעבן און וױט״ ביז 60 אין קרעמעניץ, 22 אין זאםלאװ, סב אין םאלאנק 60 אין זשיטא- םיר אאז״װ א־ן געשטאנק תריבעד אין אן אםטן בױװ״קאנ- טאקט מימ תר רעדאקצ-ע. אדף ױ םיל אנםראגעט םארװאם תר זשודנאל לאזט אזוי לאנג װארטן ס־ן אײן נוטער אדפן צװײםן, םלעגן דך באקומען בױװ םון תם רעדאקטאר, אז םחםד״ ניט םא־- 111. דער גרעםטער ח־םױן א־ז געװען, װאס תד זשותאל האט נ־ס תרשײנט רעגודער. אםטםאל םילעגן אם־לו ױן הםםקות פון צ—ב חדשײט. מעז האט ז־ך געמוזט םארטראכטן און זוכן מ־ט- לען, בױ מ־ט עפעם אױםצופילן ױ ״םוםטע״ חרתרח עם א־ז אם־לו געװק א קלעד װעגן אחרסצהעבן זאמלביבעד, אדער;א־ א װעבנטלעכן זשורגאל. א־ן םארלו־ף םון אונזער א־בעט או־פן ־.עביט םון פארשפדײטן ראם בוך, האבן מ־ר אױף דער םראקט־ק;אנץ ג.־מ געם־לט, .װאם א־נז םעלט, געהאט א םארשטעלונג