Literarishe bleter · 1931-07-31 · 31 (31.7.1931) · p. Seite 593

זײם 593 ליטער#רישע בלעטער נום. 31 (178> פ. דימי)׳ / בוקארעשט יידישיםטישע עקםקודםיע ״אז א כױ ג״ט. אץ?וענקאלע אראן, טדינקט ער אוס א שעסאלע װאן...״ - האמ מ־ט דערסאלנ טארב־טן רעט ז״זו?)) נאט־רלעך, האט ז־ך ־עדע גרדסע געהאט א־ר פאן מ־ט א-ר ל־ד; א־־נ־קע האגן געדנגען ״ז־ רױטע טאך, אן אנדערע - רעפ צ־זנ־םט־עק ה־מ;, אבער װען ם־ר פלע;ן ז־ך ארױשלאזן :־־• נאנט אױף ד־ מזשטע :אשן א־ן ווס^זגחזןיחזיס לז־טן מטז• דענט־־ט; מנהג, פלעגן מ־ר אלע ה־לכן א־ן :אר, :ד־ אױפציױעקז ד־ א־־נגע־טלאפענע בזרז־טזאז־ע, מ־ט: ״װא• האט מען דאט געזע;, װאז האט מען דאט געהערט, אז פ־־ער מ־ט זואטער זאל לז־סן װ־ א טער־. * אז־, האט ער א ס־־פער, מ־ט אן א־־זעדנעש בזח־ א־נטן ־טסרצט װאטער א־ן א־־בן סל־ט א דדך. * רבזנו של עדלםז האק א־פ אס די ־ארן - ער זאל נ־־טט קענען ס״סן, ער זאלל נ־שט קענען סאדן״. . פיא־ז א ליד סזן ױ ״דישע בעל־-ע־.לות, װעלכע;•־נ־ען רױ- נ־רט נעװארן רורבן א־ינסיק ױ א״זנבאן. פ־א־ז געװעזן אונזער ענטפער צו; ״!זזגמוז)?זס7 תזחז ז1)))מ 1זז1> חז1)וז *£״ ס־ן די ד״טשע סםזדענטן. כ־דערצ״ל נ־־טט ױ דאדקע זכתנות, גאר צול־ב רעט װ־־ל ז״ ז״נען אסוזאנט. מ״ן בװנה א־ז צז װ־יזן, אז נ־שט נאר דער הםון*עפ, נאר אױך ױ מעדה״ט סרן דער ״ױשער א־נטעל־■ נענ־ן אין ױ גרױשע צענטערט האט גערעז־ט אזן געס־לט ״ױש. װאפ מ׳קען סון דער דאז־קער סעפטשטעלונג אסלעדנק * א־ז ל״כט צ־ז סארשט״ן. צז ־ענער צ״מ סלע;ט דער באװאזשטער ל־טעדאטזד*קד־ש־־ קעד ח״פ זשיטלאװפק־, דער גרדסער לבהאבער ס־ן סאדאדאק־ן, זאכן: ״דער ״ד א־ז נ־שט באר־כזתױק אזן נ״ט־קט ז־ך נ־שט א־ן ק״ן לשון, װייל רא־ז א־נטעל־גענט. א ..הם־׳ א־ן א װאזנק ז״נען גענוג דך צו טאכן, יענער זאל א־ם סא־שט״ן. ״דן סארשט״ען דך צװישן דך אן א סך ר־יד. ם־ט דעם אלעמען א־ז סאר דעד עמאנצ־ס־רזנג א־ן גל־־:׳ בארעגמ־קזנג ס־ן ױ ״ױשע מאםן ד־ ״ױשע שטזמק״ש נ־שט יע- װען גענזגנד. ױ מאםן ז״נען אר־־נגעטדאטן א־ן דער סאל־ם־שער אר־ענע. ױ סארט״ען ס־ן ױ ״ױשע ארבעטער האבן ז־ך נ־שט געקענמ באג״ן דעם געדדזקטן און גערעדטן װאדט. ד־ צ־ז- נ־םט־שע באװעגונג האם ז־ך דעמאלט אנכעהזיבן שטארק אנט־ װ־קלען. ױ םב־נה האט דערװעקט ט־סע װ־דעד-קזלזת א־ן דער נשםה ס־נם ״דישן אינסעל־גענט. דעד ,־ױנט סון ב־לדונג האט אז־ס• גערודערמ אלעטענם העחנער. אלע ױ ל״דנשאםטן און געס־לן. א סאר א־־נדתקן ס־ן װעג: ױבט־קער - ס־ן א םטעזשקע, אן אויסגעטראטענע סארצ״טן דורך ױ געױבטענ־שן ס־ן דער ״ױ- ש־םטישער ל־טעראט״־ר. װען כ׳נין או־ו־פ צום ערשטן מאל ארף דער דאז־קער טטעזשקע, א־ז דעד װאלד נאך א װנגער געװען. װא־-א־ן-װאז אן עלטערע־ נזים, װאם רוישט מ־ט ז״נע ר״כע בלעמער, א־בע־ ױ קלענערע ב״םעלעך. ב״מער גרענעץ־צ״כנש, באװאכער ס־ן ױ י־נגערע ב״- דעלעך, - אױענמ־רונגם-ס־נקטן סאר א־םגעס־וװשע ױיזנדער. פ־א־ז שו־ן אר־בער א סערטל יארהזנדערט, ז־נט כיהאב אס•;עשט״גט סון װאגאן דריטע קלאפ או־סן צ־ױכער נאנדדף. כיבין אסגעסאו־ן םון ־אם א ז־כעיער, אז אין דער שװייץ ,״עדט מען ד״טש... שו־ן אױסן באנהדף האב א־ך מ־ך א־בערצ־־גט, אז א־ך פארשט־י קיינעם נ־שט, אזן - װאם םיא־ז נאך ערגעד - א־ן דער ל*גע סזן א סארלאזט ה־נמל, װעלכן ס׳האנן ז־ך נאך נ־שט אױס- געקדעסט ױ א־־גן. לענן מ־ר זדנען םארנ״געגאנגען *זנגעלי־ט, װעל- :ע האנן או־םנעװיזן װ״נ־קער םארטוענע און געא״לטע, װי דער א־בעױקער ע,ילם. כ׳האב געסרוװט אױף םראנצדז־ש ב״ ז״ עסעם צז סרעגן. האבן ז״ ט־ך אנגעקוקט שמ״כלענױק, האבן ט־ך בא• ט־אכט סון קאם ניז סום - כ׳האב געטראגן שט־װעלעטן מ־ט;זמ־לאםט־ק סון יאס - און מיך געםרעגט: - א־ר רעדט ״ד־ש? - ״ױש? - האב א־ך א״ס־-עצ־טערט - יאז - זאגט-זשע אזוי... װאם קװעששט א־ר א״ך אױף סראג- צז־דש, אז א־ר קענמ מאמע-לשזן?... ז״ האנן נישט גערעדט אזז־ וױ מען רעדט נ״ א־נז. ם׳האמ מ־ר געקלונגען סו־עמד, װאס ז״ ױיק אזים: ״זס״״ אנשטאט ״$ מ ׳ז״ און ״?זחגזמ״ אנשמאמ ״*זחסזמ״, אנער מ־ר האבן ז־ך גלענצנד םארשטאנען. םאר מיר האט ז־ך אנטסלעקט א נ״ע װעלט, א־ן װעלכער ב׳האב מ־ך גדאד נ־שט געס־לט סרעמד. גאנץ שװייץ האט גערעדם ״ױש. ודסל כ׳האנ נ־שט געקענט ס־ן דער ה״ם, האב איך דך נאך דארטן צוגעלערנט. כ־האב באמת אזעלכע בא- ד״טנױקע סארשױטן געמאכט, אז שסעמער, װען כיהאנ מ־ך אזמ-;עקעחט אזיף װאקאנץ ק״ן יאם. האב מ־ך ס״נע געק־ױנט מ־טן צ־נאמען: לימװאק. , ױ מערה״ט ס־ן ױ סרעמדע םטודענטן ױנען געװען ״דן, אזן ױ מערה״ט סון ר ״ק א־ז געק־םען ס־ן סו־לן, גאליציע, ל־טע, .זױ־םרוסלאנד און די באלמ־שע ס־אװ־נצן. א סך ס־ן ױ האבן גערעדמ נאר ״ױש. אזיף סאל־טישע םארזאמלזנגען - ״ױש; אױף ליטערארישע ז־צונגען - ״ױש: אױף אזנטעדהאלטונגען און שםחות - ״ױש... * ס. ײם*, *יז דער *סעװד*נים *ון דוד סוקכ, — ער זויז פיטרעדיק• סןר סון דעס גרויםן רוסעניװן נןכםיםןנ׳נלסס 1עז6״1£>*, װ*ו ער װיייס :ײססר״כע, סןרסזיניקע סעליעסןנען. *ן *סיפילירםער ײד, *ונקס װי דער *־נעריקער עענדליק ײדן, װןם סםייס נײ דער דערסןנסער עײסוגג, הןם ער אינעדרןסס םיס זײן *רויססריס *ויסן *ס-ןװנס, װעלכער *יז ןרנוניזירס געזזןרן סון דעס ײדיס״רופעניסן ליםערןריסן העסטל א*ס* (רעד• י. לודן). 'ײן *ינסערעס*נםער רעסערום ,ײדיסיססיסע עקסקורסיע- *נסהולט ערינערונ• נען *ון *ײנדרוקן *ון דער *פןליקער ײדיסער סװ״ץ *ון סון דער ערססער ■ריסיססיסער קןנסערענץ, *ויןי װעלכער ער *יז *ויך נײגעװען *ון װעלנע עי זעם *ין *ן *ײגנ*רסיקן לינס. םיר נינן ז״ן רעסערןם *ין ײויסער ,ינערזמיננ סיס *ײניקע קי*וײס. זןל עס זײן * *וססײער *ום נוך .ײ ־;יססע ״ויסע ס*ר*ך-קןנ*ערענץ-, װןס ײװן הןם *י*ס *רויסנענעסן• *י*ערזע*ער•