Literarishe bleter · 1931-07-24 · 30 (24.7.1931) · p. Seite 584

לימערארישע בלעטןןר נום. 30 (377) זײט 584 םח,-״,- וו/1לט=7*־ט/גראטןר אינטערעסאנטע מאטעריאי׳ן װעגן די שליום-עליכם׳איבעחעצוננען אין ראטנפארבאנד פאר די יארן 1025 — 1030. פאד די דאזיקע יאק זיינק דערשינען אין תסיש 30 װערק שלום׳עליכמם, אין אוקראיניש - 27 און אין װײס־וסיש - נישם מער, װי 1 װערק ימאטל* פײסע דעם חזנס>. די רוסישע איבעחעצוננען, װאס באשטײען דאס תב פון די נרעסעדע װערק שליום-עליכמם, באטרעפן צוזאמען 410 דתקבױנן מימ אטיראזש פון 180 טױזנט עקז״ די אוקראינישע - 120 דתק- בוינן םימ א טיראזש פון 110 םויזנט עקזעמפל׳ארן. און ךי װײםרוסישע- נישט מער, װי ס דרוקבוינן מ־ט אטיראזש פון? טויזנט עקז. אל׳ע 30 רוםישע א־בערזעצוננען קאן מק באקוםען םאר 35 תבל און אל׳ע 27 אוקדאינישע - םאר 11,ד תבל. דאס דעדקלערט זיך דערמיט, װאם אױף חסיש זײנק דערשינק דאס תב נאד ת גרע- סערע װעדק שלום-עליכםם. בעת ת אוקראינישע - דאס תב ת קלענערע דערצײלונגען זײנע. ת נרעםטע מיראזשן אויף הסוש תנק נעװען ״האת׳ און שמוליק״ <ססס.ס2 עקז.). ״דער םארכישוםטער שנײדערל״ און ״בת- נים פון א קאםיװאיאזשאר׳ <צו 10.000 עקז.). אויף אוקראיניש תנען םון ת 27 דערצײלונגק שלום-עליכםם 11 דערשינען מיט אטיראזש םון צו 20 טויזנט עקז. 1 - 25 טויזנט און אײנע אפילו 30 טױזנט עקז. צו אזעלכע הויכע טיראזשן אין אוקראינע דעתרײכן ניט מע- רערע אוקרא־נישע און תסישע שתםטשטעלער. קאמיל פיסאסן־אויסשטעלונג אין לןןנדןןן אין לאנדאן איז נעעפנט געװארן א נילדער-אױסשםעלוננ םון נארימטן מאלער קאםיל םיסארא <אײד>, װעלכעד איז געשטארבן אין 1003 אין עלטער סון 73 יאר. אין לאנדאן װײלט איצט דער זון םון קינםטלעד, לוםיק פ־- סארא, װעלכער האט דעם מיטארבעסער םון ״דײלי טעלעגראף״ אי- בערנענעבן, אז תן םאטער האט אננעהוינן זײן קינםטלעתשע קאר- יערע צו 30 יאר. זײנע װערק םון ת ערשטע 10 שאםוננס-יאק וײנק אין זײן אטעליע כמעט אלע םאדניכטעט געװארן תרך דעם תיטשן מיליטער, בעת דעד פדאנצױזיש-תיטשעד מלחמה םון 1881. דתי זין: לוסיען, םאל און לודאװיג, און 2 אײניקלק־: םאלין און אראװידא םון קאמיל ם־סארא זײנק אלע באקאנטא מאלעד אין םראנקרייך. ליאן פויכטװאנגערס נײער ר?מ*ן דער נאקאנטער דײטש-ײתשער ראםאנען-שרײבער ליאן םויכט- װאנגער, װעלכער האט זיך באתםט נעמאכט מיט זײנע היסטארישע ראמאנען, שר״נט איצט אנײעם היםטאתשן ראמאן, אין װעלכן דעד הויפט-העלד װעט תן ױסיםױס םלאװױס. דעד ערשטער טײל םון ראמאן װעט נקתכ דערשײנק. אײפטאן םינקלערם נײער ראמאן דער באװאוםטעד אמעריקאנער ראמאניסט אײםטאן םינקלער האט איצט אױפגעשתבן אנײעם ראמאן, מיטן נאמק ״דהי װעט םערעיד״ <דער נאסער פאראד>. דער ראמאן האט צו טאן מיט דעם אמעךקאנער םראהיבישאן.?הארנעךװערטער װעגן דער צױױליזאציע דער באװאוסטעד שתפטשטעלער מ. אלדאנאװ, דער םחבר פון ״נײנטן טערמ־דאר״ און אתי אנדערע ראמאנק, װאם האבן צונעצוינן צו זיך ת אױםםערקזאמקײם םון דער קתטיק, האט אין אאנקעטע געזאנם צװישן אנדערן ניטערע װעחטער װענן דער הײנמ- צ״טיקעד קולםור און ציװיליזאציע. ״איך דענק, אז ת אזױ נעת- פענע צ־װיליזאציע, מיט אירע קאלאםאלע אײנצלנע דערנתי- כוננען, מיט אידע םאדהעלטענישמעםיק אלנעמ״נע פארתנסטן העננט א״ננײלעך או־ף■ א האד. תער םענלעך, אז פאדװילדעמני און כאמ־ ־סטװא װעלן ק־ניגן פונסנײ אין דער װעלט. אט דאס איז - װיכ- טיק א־ן נא־״טנתק. א־יף דעם םוז מק זיך פארטראנטן. פאמת, ק״נמאד נישט איז ת אומז־כעדק״ט םון ת קולטור-װערטן נישמ נעװען אזו• נאש״םםעדלעך װ• איצט. םון ת ערשטע קלעפ האבן די קולטיר א־ן ״ציװיליזאצ״ע״ געפלאצט, צעשפאלטן און גע- נ־מען אפפאלן װי שאלעכץ. די װעלט איז ענלעך אויף אעמא־ לירמן םשוטן קיזל-שט־ן. ת עמאל איז אםנעקדאכן, אראפנעפאלן, און עם האט זיך אתיםבאװיזן א פראסט-פשוטער שטיין, אשװעדער און האמעמנעד... בײ טשעכאװן איז דא אמוראתק בילד: אםדבר- און אינמיטן א קרײץ. ת נאענטק״ט און דן פון אט דעם בילד דעד- פילטט־ באזונדערם איצט״. א פארבאטענער ראמאן װי נאװאוסט, האט ת בערלינעד פאליצײ דעם זטן מאי 1920 נעמאכט אנלוטבאד אין ת נעדלינעד ארבעםער-קװארטאלן, בא־ זונדעדס אין קװארטאל ״װעתנג״. איצט האם אױנגער שתינער קלויז ג״קדאנץ אננעשריבן אױף דער דאזיקעד טעמע אדאמאן א״נ ״נאתקאדן אין װעתננ״. דעד ראמאן איז ארויםגקעבן געװאק םון דעס ״אינםעדנאצײאנאלן ארבעטער-םארלאג״ אין בערלין. װי דער ״בערלינעד טאנענלאט״ איז םותע, האט ת ״קתטיק פעםטנעשטיעלט, אז דאס נוך איז אליטערארישע ארבעט, װאם םארנעמט אן אנגעזעענעם םלאץ אין דער פראלעםארישער ליטע- ראטור״. דער בערלינער אדװאקאם אםפ׳גי׳, װאם האט דך ספעציעל פאר- נוםען מיט אויסםארשן ת נעשעענ־שן םרן זטן םא־ 1929, האט לויט ״נערלינער טאנעבלאט״ געזאנט װעגן דעם בוך: ״דאס בא- אריעטן דעם דאקומקטן-מאטעױאל האט זיך נײקראנצן אויסגעצײכנם א״ננענעבן. לויט מ־ץ מײנונג איז דאס א״נע פון ת בעםטע שילדע- תננען פון דער פראלעטאתשער סביבה״. דער פרי־סישער אינעוץ־מיניםטער האט דעם ראמאן פארבאטן פאר נאנ׳ן פרייםן אויפן סמך םון דער פאיארדענונג םון מלוכה- פרעזידענמ פון 8-:־סטן מערץ 1931. שלום־עליכם אין רוםיש און אוקראיניש אין ראטנפארבאנד אויב ת ״תשע םאװעט־שע קתמיק נאמיט דך לעצטנם צו פסלענעז. שלום-עליכמען, איז שלום־עליכם ת לעצטע יארן גאר אםאפולערער שר״בעד אין ראטנםארבאנד אויף תסיש אץ או- קרא־נ־ש. װײזט אוים, אז דאם װאס םא־ אײתשן לעזער א־ז מתיף אין ײדיש, א־ז נשד אײף תםיש און אוקראיניש. אין דעם נטן באנד םינסקעד ״זריטשתםט״ געפינען מיר תער