Literarishe bleter · 1931-07-24 · 30 (24.7.1931) · p. Seite 581

זײט 581 ליםערארישע בלעטער װם• 30 (377) פארן צזדיטן, - אכטונ: :עגעבן, עט זאל ניט פא,־ל1*ק;״ן עט־אס פון פדצעט ־צאם;. דאט דעדמאגמ מ־ך אי־פן פטוק פזן חימש: ״ואחױ ק יצא אח־ו ו־דו א־חזח בעקב אח־ו ױרךא שמו ־עקנ... (ד־נעזא;)״. דאט א־ז ױ;ע־ט־בטע פ־ן י. ל. פר־ן, א־ן א־ך רענק אז א גתיכן ח־טובן ארט פארנעמט א־ן סרצעמ ־טאםן דער;־טע־ די־ נעזאן• ו ש ט א ט ד י י ד ב־בל־אטעק, װאס האט־;־ע־א־םט םארא״נ־ק; אר־ם ז־ך אלע ייד־־נז־ לי־ענער, - עטלענע ייױשע ב־בליאטעקלעך.• יעדע פאדטיי, יעדע נ־ופע חאט זיך איר ב־בליאטעקל, - א־; דאפ ברעננט דערצו, ,װאמ אלע ױבליאטעקז צוזאמען זיינק או־ף;רױמע צרות, חאבן נ־־טט קײן מ־עגלענקײט צו עקמיפט־רן, אדבעטן אן ק״ן ־ט־ט גע־ זינערטן בדדז־ט־עט. װ־ען עש ,דאלט ג־עװען א־ן ־עדעד אנ־טטאײט אײן גרויפ־ע, צ־ענטראל־ע ײױש־ע געז־עלשאםטל־ענע ביבל־אטעק, װאלט ז־;־עקאנט באק־םען מ־במ־ױעט פון דער א־ם־קעד קח־לח, פ״־ן מאנ־טטדאט, פון ױ א־ט־קע געועל־טאפטן, םון ר קאאפ־ע,־אט־ודע ב־ענק. ד־ םא־לזגן װאלטן אזעלנ־ע ײד־ש־ע ב־בליאטעקן :ע;עב; א;רעטעק דךעד־ט, עט װאלטן געװען א־ן זײ א;־ו־ט־ער אױט־ קל־־ב פון ײױשע ב־נ־ער, און מ־ען װאלט דאן אדײנ־רעצו־;; אלט ל״־ענ־ער ױ אל־ע ־עלעם־ענט;, װאט קאנ־ען, וױלן און א־נט־ער־עט־רן דך מ־ק ײדעק שאםן. בײ דער א־צט־ק־עד לאי.ע פ־ן צעױטנק״ט, צעשפליטערטק״ט,;ײען ױ ב־בלאטעקן אונטעד, ם־ען ל־־ענט ודינ־ק ײױשע ביכ־ער, און דאט של־עפט ם־ט דך מ־ט ד־ קאטאטטראפ־ע םון די ״ד־ש־ע סא־לא־.;. אמ קלאנט דך א־ן א בדיװ צ־ אונז חי י־עקנ לעוד;, דע־ד פארדצ־ער םון דער ר־עװיד־ר־קאמיםי־ע פון דער ײױשער ב־בלא טעק או־םן נאמען סון י. ל. פ־־ן אין אײש־שאק, אז ױ ביבל־א־ טעקן קויפן נישמ קײן בינער, וריל ־עם םעלן לײענ־ער פ־נט ײױשן ט־ך. םון ױ הונדערט ױנג־עליט, װאם־ ג־עחעק צו םארשײדענע ארגאנ־זאצ־־עם אין ־טש־יעטל, זײנ־ע; נ־שטא קײן סג• ־ױש-לײענער. , מ־עז דארף, שרײבט ער, או־םקלערן פאר דער ױ;נט ױ נ״טיק״ט פו־ לײענ־ען ב־כער. בעט ער, מען ואל ש־קן א־ן שט־עטל ױעדנ־ער. דער פאו־דצ־עד םון דער פר־ן-ב־בלאטעק א־ן ם־נטשעװ ב״ דער געז. אזנט-קורמן םא־ א־ב־עטער, ־עקב װ״־ן, זזטט-צ־ צו קו־םן ב־כ־ער, אױב מען װעט צושט־עלן ב־נ־עד צו;אר בילק־ע סרי־זן. י . א םדײנד פ־ן ײדישץ בוך אין בזש־ענינע י. ,־אנױעתעד א־ז : גרײט צו וױערן אן אבאנ־ענט אויף ״ױשע בינעד און צאל; יעק קװאיטאל א 15-12 גילדן. ־אם א־ז זײ־ער גוט, אב־ער מעז קאו וױען מען זאל האבן א ז־נער־ ק״ט לנל-דםחות א־יף א סס1.-ס50 אבאנענטן. ױ אם־-־עלאזנק״ט, ױ פארצוױיפלונ:, ױ דעזארגאנ־זאצײ־ע, װאם ד,־ע,־שט א־ן םו־לן, ג־ט נ־שט קײן האםענ־ג:, אז מ־ען זאל קאנ־ען א־צט אין פײלן או־ם■ קליבן אזא צאל זינ־ער־ע אבאנ־ענטן. א שט־ענױק־ער ל־־ענ־ער םון ױ ״לט. בלעט־ער״ א־ן םינםק לי״ט פאר, א־ יעדע ײױשיע ב־בלאטעק זאל ז־ך פא־סלנטן שױסט- לעך און עםנטלעך א״נצוק־יפן יעדן ת־דש ײױש־ע ב־נ־ער םא־ א באשט־טט־ע ם־ם־ע, און ז־ זאל אט ױ פאדםלנט־נ; ה״לק האלט;. װעז ױ ־עטל־עבע הונדערט ײד־שע ב־בלאט־ךן אין פ־־ל; .װאלט;;־עהאט א־ן זײער ב־וחשעט באשט־מט־ע מ־מעם או־ף א״נק״פן פארהאנדלט און ג־עעצהט זיך. אלם סימבאל םון בױד־ערלענקײט, ליבע און גוט־סרײנדשאסט קענען די ב״דע ױנ־ען רנ־עזאן סלעגט אויף איכ אנטונג נעבן וד א מוטעד א־יף א־ר ק־נד. א־ך האב נאך אין מײן לעבנם־טא־. נ־ט געזען אזא װא־נ־ערבאריע ד־ערשיי־ נונג, וױ צװײ ײױשע שריפטשטעל־ער זאלן זײן אזעלכע ג־טע םר״נט, ביז װאנען אײנער םון די האט דך אינ;אנצן םארטונקלט, אײנ► נעקארטשעט דך אין זײנע ױ אםות און זיך אינגאנצן געח־ידמעט מ ע ש י ם א נ ד מיר האבן דעם ײױש; ליענער םא־טױ־ט דעם וױרקלענ; צו- שטאנד אויםן ײרשן ב־כער־םארק און געװענדט דך צו א־ק מ־ט א קאנק־עטן א־ן םמש־ת־יקן םארשלאי״: רוםט צונױף עקםטרא-דצדנגע; ס־ן א־י־עױע ב־בלאטעק-סאר־ װאלטונגען און נעמט אן א באשלום גלײך צו קױםןי ב־נער לנל- הםחות אויף ססז גילדן. - באקום־ען מיר אלם ענטם־ער אױף אונזער תף בײװ ם־כל םאד- שלאגן, מיט עצות, מיט מײנונגען. שרײבט אײנער, אז דאם ײױש־ע בוך א־ז טײעד, טײ־עױע־ םון דעם סוילשן בוך, און דעױב־ער קײסט מען עם נישט. עס א־ז אב־ער נישט ױכטיק: א נײ ײױש בוך קאםט נ־שט ט״־עױער ס־; א נײ םו־לש בוך. אם קאסט, לםשל, ר־עמא־קם ״דער װ־עג אױף צותק״ אין ױיטש <ב״ דער פארשסוײ־מונ; א־ן הונד־ערט־ער טויזנ־ נהס־ עקז.) \ מארק, דאם הײםט - א 9 גילד;, א־ן פ־־ליםץ - 8 גידדן און אין ײױשן - בלױז 6 גילדן. ױ ליענער םון ױ ״לט. בלעטער־ קאנען באקוםעי דאס בוך גאר םאר 3 גילץ. - ט־ען רעדט װעגן ױ הױבע פ־ײזן םון ױ ײדישע קלאםיקער - האבן םיר געגעבן ױ מעגלעכקײט ײעם לי־ענער צו באק־מ־ען אלע סרצעכ װערק (19 בענד> םאר א העלםט פרײז אנשטאט 113 גילדן בלוױ 56.50 ג־לק. אט גיבן םיר א־צט ױ ודערק ס־ן טאלםטא־, האםםון, גארקי צו שסאט-בילק־ע פרײזן. װאו זײנ־ען ױ הונױער׳ ט־ער ק־ים־ער, װאו זײנען ױ ב־בלאט־עקן, װאם זאלן ז־ך פא־שאבן אט ױ װערק? םען דארף דערצו נ־שט םא־ג־עסן, אז י־עדע ״ױשע ב בלאט־עק באק־םמ א גרויםן ,״אבאט בײם םא־לע־״עד. מ־ען דארף או־ך נ־שט םארגעםן, אז נא־ א קלײנער טײל ק־יםט סא־ מזומנ־ם. א־ן נאך דארף מ־ען נעמען אין אכט, אז לידעד און לי־ע־ ,װערן ם־ל התחײבותן, װאס װעדן י-עגעבן דורך געזעלשאםטלענע ב־בלא- טעקן, נישט געצאלט. םק ליגמ םאר אתיכ-צושק; אז־ענטן א־ן ױ שטעטלעך צו םארקויסן בינער. אבער מען האט געשקט א;ענט;, און ־עם ל־נט גישט. דער פױון סארן בוך א־ז אזא קלינער און נ־שט־ק־ער, אז עם קוםט אויס אײםצדגעבן מער אױף הוצאות, װ־םל מק לײזט םאי ביכער. א״נער האלט, אז םק דא־ף שיקן ױעםעדענטן א־ן די שטעטלעך, װאם דאל װעקן רעם אינטערעם םון דער ײױשעו־ ױגנט צו דעד ײד־שע־ לטעראט־ר. אבעד םא־ ױ עטלענ־ע צ־ענדליק גידד;. װאם עם דארף באצאלט װעק ד־עו־ רעסעױענט, קאן םען ב־עם־ער אײנקויפן א םארעדע ב־נער םא־ דע־ ארט־ק־עד ב־בלא- טעק. און ױ װעחק גוסא זײנען ר בעםטע פראפא־״אנד־ע פארן מד• דער הויסט־ח־םוװן א־ז, װאם א־ן ױ שט־עט און שטעטלעך עקסיסטירן אנשטאט אײן גתיםע, גוט־אװעקגעשטעלט־ע ײױש־ע