Literarishe bleter · 1931-07-17 · 29 (17.7.1931) · p. Seite 559

זײט 559 א לימערארישע בלעמער נומ. 29 (376) פארח־דו־־.־;. דעױנעד הא־ א־ך מםכ־ם געװען צו :עק א־ם די או־ס- טערל־־צע הלװאזע און א־ן עסלעבע טע־, אױם נ־ן א־ך עלטעד געוואק או־ף א ־אר. ק־־נער האט עש;־ם נאמעדקט און נ־ז טעחנ־ק ־אר האנ א־ך סױילעך אדורנגעלענט מ־־ן לענן און נ־־טט אנגעקוטען צו נדין אפגעלײגטן ־אר, װאט מק האמ ז־ך םהח־־כ געװען מ־ר או־ט- צוצאלן אים צוױק. ״דער אלטער העו־ האט מ־ד א־נעתעלאזט זי־ן אררעם מיט אן אםמאך. ער האט מ־ך גענעטן, א־ך זאל א־ם נאר מ־ט א חוױט םאראו־ט מוױע זיין, אז א־ך װיל צור־ק א טאג ארער א װאך םון מ־־ן אנטל־ענער ־וגנט, און צו דער נא־טט־מטער רגע װעט עם װעק םינקטלעך צו- נעשםעלט. ״װען איך נ־ן אלט געװארן םערצ־ק ־אר, א־ן מ־ין שי־נקײט האט גענומען װעלקן, האנ א־ך ז־ך אםגעזונדערט א־ן א״נעם םון ױ לעצ• טע ־טײעםער, װאם האנן נאך געהערט צו מ״ן מששחה. ק״ן װין םלעג איך םאק נאר אײנמאל אדער צוױ־ מאל א־אר. א־ך םלעג דאמאלסט נאצ־־טנפ אנ־טד״נן צ־ מ״ן נעל-וצב, און ׳גוםעטער א ־ונגע און ־טײנע, םונקט אזא ור א־ך װאײט געװען א־ן רר״־און־צװאנ- צ־ק ־א־ האנ א־ך םארנראנט או־ף.בעלער און א־ן דער געזעלשאםמ. א־ך האנ דארט םארחיױשט אלעמען, װער עם דאט נאר געקאנם מיך א־ן ױ לעצטע יאק. װ־ א־־םטערל־ש עם םלע־״ט םארקומען מי־ן ױנג-װערן! או־פרערנאנט נ־ן איך א־נגע־טײאםן אמידע און אםגענל־טע וױ ־טטענױק, א־ן א־נדערםױ נ־ן א־ך א־־םגע־טטאנען אםרײלענע און אלוםט־קע װ־ אםו־גל, װאם האט ז־ך ע־״טט או־ם• געלערנט םל־ע;. א־ך נ־ן שטענױק תינף געלאםן צום ־טם־גל: ד־ קנײטשן ז״נען םארשװאונדן, דער קעדםער צא־ט און םריש, ױ הא־ צוױק העל, און ױ ל־םן ־ט־־ן, אזו־ ״.ז״ן, אז א־ך נ־ן אל״ן גר־יט געװען װ־לר ז״ צװ ק־־םק. א־ן וױן האנן מ־ך ארומגע־־נגלט מ״נע פארע־ער, גע״דױע־ן םון ההםעײור., מ־ך ה־־טד געװען א־ן נ־־מום מאנע,־״ און א״גנטלעך גארנ־ט םארשטאנען. און ,־ױ נאד ־* ־ונגע מעג, װאם א־ך האנ נא־טטעײט, ד.אבן גענומען א־־םג״ן, האנ א־ך ז־ך ־צנעל געזעצט א־ן מק קא-עטע און ז־ך גע־אגט צוױק אין מ״ן הזײאם אױ־ן. דארט האנ א־ך זיך םאר ק״נעם נ־ט גע־טעממ. א״נמאײ האט ו־ך א״נעם א־ונגן טשענ־־גק גראף, װאם האט ז־ך ב־םעה מ״נעס א נאװך א־ן װ־ן ״.וטעדבײעך םא־ל־נט א־ן מ־ד, א״נגעגענ; ארײנצו־ דו־־נגען צו מ־ר א־ן ־ט־׳אם א,־״ן. א־ז עד ־גרר :־ט געשטארנן פ־ן םחד, װען ער האט דערזען, א־־ף װ־ם־ײ עלטער און מ־אוםער א־ך ־־; געװען םון ־ענעד, װאם האט א־ם אזו־ םא,־הױנורט א־ן ודן. ״מער אבער האט ז־ך ־טו־ן ק״נעם נ־ט א״נגעגענן א־״נצװ־ױנגען א־ן מ״ן אםגעזונרערטק״ט. א־ן אזו־ האנן - זעי׳טענע ױגנט־ הםסקוה מיט ז״ער מאדנער ם־״ד און ט־םן ־או־ט םון צ־״ט צ־ צ״ט א־נערגעױםן דעם לו־ף םון מ״ן אומאו־םהערל־ענן נארג א,־אם. א־ר קאנט ז־ך י׳״נט נ-אױטטעײ;, װ־ םאנטאםט״מ מ״ן לענן א־ז געװען מיט ז״נע לאנג־ע חרהױם םון א״נזאמ־ע־ אלטק״ט און מיט ־־ םל־צ״מד־קע א״נצעלנע ם״ערלעך ם־ן ־וגנט און ל״דנהזאםה. ״ױ ערהזטע צ״ט האט זיך מ־ר געדאנט, אז ױ ■זמג טעג ז״נען נ־ט צױם או־םהזעםן, און א־ך האנ נ־ט נעט־אנט, אז ז״ קענען ז־ך אמאל ענדיקן. דעױנעד האנ א־ך צום־יי םא־הזװענ־ט מ״נע א־צױוצ צױ אםט געהזױנן צו מק געה״מיינ־הזםוק נעל-חונ. ער איז געװען ז״ער א ם־נקטלענער מענטהז, א־ך האנ א־ם א״נמאל נא־ונט א־ן דארט אױינגעקוקט אין ז״נע חהזבונוה. םונקט אזעי׳נע אםמאנן האט ער נאך מיט אםך םרויען, און איך וױים, אז ער םא־הװ־־־נט ם־נקט- לעך, רעננמ ם־נקטלעך אראם יעז־ן טאג םון ז״נע חונ־ה. א־ך האנ אםילו געעזן ז״ן טאנטעד: אנלאםע, ז״ער אנלאםע, א־ז ד געזעםן או־ף אטעראםע, אױרגעױנגלמ מ־ט בלומען. ״א־ך האנ ק״נמאל נ־ט געקאנט דערג״ן, םון װאנען נעמט ער דאם לעבן, װאם ער קעדט מ־ר אזו־ ם־נקמלעך א־ם מ־ט טאג־ראטעם. קאם, װאפ א־ז אםגעטיילט םונם קערםער און װאם הענגט א־ן דער לוםטן בערך אויף א מעטער םון דער ערד. ױ םױנצעםין האמ אנגעהױנן צו ױידן, און אלע אנדעדע םאנטאםם־הזע געדאנקען ז״נק װי םארלאהזן געװארן. ״וױיםם איר, מי־ן הער, האט זי געזאגמ, װאם מיט מיר האט זיך געטיאםן איאר םערציק צוױק װק א־ך נ־ן נאך געװען אז•־ ־ונג, אז איך האנ ז־ך געקאנט דעדלױנן ד־ וױלדםטע זאכן? - א־ן מיט איר הוװאכער הזטים ד.אט ד מיר דערצ״לט א״נע םון א־,־ע םילצאליקע ליבע-מעהז־ות: עםעס א םראנצויז־הזער גענעראל א־ז םון גרו־ם ליבע צו איר געװארן אן אקטיא־, אנעו־ אםא־א־ן האט א־ם אײנמאל בײנאנמ דערהרגעט. אנער אלע אויסגעטראנטע מעהז־ות םון דעם מין האנ א־ך הװ־ן נעװאוםט אויף אויםװ״נ־ק און א־ך האנ נעגארט נאך אמער מהזונה- דיקע, מער דעו־װ־יטערטע, מער אומגלו־נלענע מעהזה. ױ םױנצעסין האם געװאלט דין העםלעך נ־זן ם־ף. ״איר צװ־נגט מיך, - האט ד געזאגמ, - צו דערצ״לן א״ך סק לעצטן םוד, װאס א־ך םארמאג נאך. אודרקלענן סוד־, װ״ל עד איז דער ולידהזײנלענםטער םון אלע מ־ינע סודות. איך װ״ט אז עס ז״נען מ־ר נענלינן געצ״לטע חדהױס, א־ך װ״ם, אז איך װעל נ־ם דערלענן ניזן סוף םון װ־נטעד, א־ן איך נק נ־ם ז־כעו־, צ־ װעל א־ך געפינען אצװייטן מענמהז, װאס מ״נע אױםמעױײהזע געהדנ- טעם װעלן אים אזוי אנג״ן, װי אייך. ״אט א דער םוד מ״נער האט דך אנגעד,ױנן, װען א־ך נין אלט געװען קו־ם צװ״־און־צװאנצ־ק ־אר. איך נק דעמאלםמ :עװען ד־ ־גיענםטע םר־נצעס־ן אין ודן, א־ן עם א־ז געװק נאך א״דער א־ך האנ :עדרגעט מ״ן ערהזטן מאן. געהרגעם האנ א־ך א־ם ערהזט א־ן צװ״ ־אר ארוט װען איך האנ דך םארלינט א־ן... אנער ױ מעהזה װ״םט א־ר הזו־;, לאמ־ר ג״ן װ״טער. יא, ד.אט דך געטראםן א מעהזה, אז אײדער איך נ־ן אלט געװארן צװ״־א־ן־צװזזצציק ־אר. א־ז צ־ו כדר א״נמאל געקומק אן אלטער הער, אן אנא־ד, םיט ם־ל מעדאלן. ער האט נ״ מיר נענעםן אן ערלו־נעניהז א־נערצדױ־ק ס־ם מ־ר א םאר װערמער נסוד. א־ן װי נא־,מ־ר ז״נק גענלינן אלײן, האם ער צו מ־ד געזאנט: ״א־ך האנ אטאכמעד, װאם א־ך האנ ד הזדעדײעך ל־ב. איצ־ט איז זי ז״ער קראנק. א־ך מױ דערהאלמן א־,״ע נוחות, דערהאלםן א־ר לענן. דעדצו דאדף איך באק־מען ־ונגע ־אק, און איך װיל ז״ קויםן אדער אנטל״ק, אל*ן א״נם. אנטײ־־ם *הוע מיר אק יאר םון א״ערע יארן, און א־ך װעל א־ס א״ך אומקעק אטאג םאו־ אטאג, אומקעק נאך ניזן םוף םון א״ער *1ענן. א־צט דארף א־־ך װעק צװ״-און-צװאנצ־ק ־או־, א־ז אנהזטאט דעם עם זאל דך נײ א״ך אנה״נן דער דרײ-און-צװאנציקםטער, װעט א־ר זק אויף א־אר עלטער, אין עם װעט זיך נ״ א״ך אנה״נן דער ם־ר־ און-צװאנצ־קסטער יאר. א־ר זענט נאך דיער ױנג, און א־ר װעט נ־ט נאמערקן ־עם הזםרונג. און א־ך װעל א״ך אומקעק אלע דױ־ הונ- דערט פינף-און-זענציק טעג, אלע טעג ניז אי־נעם. א־ך װעל א״ך אםגענן צו צװיי אדער צו דױי מעג אויף אמאל. און װען א־ר װעט הזוץ זק געעלטעדט, װעט איר האנן ױ מעגלעבק״ט או־םםנ״ א־נער■ צו־לענן הזעהן םון עבטעד ױגנם, עס װעלן דך דאמאלםט אומקעק צו א״ך טעג פון גקונט און הז־ינק״ט. מײנט ניט, אז א־ר האט צ־ו טאן מיט אחוזקער אדער נ־הװםםאנעד. א־ך נ־ן םהװט אן אומגליק- לעבעד םאמעד. איך האנ אזױםיל ,תםילות ארו־םגעהדקם צום א־י־ נערהזטן, אז א־ך קאן מאן דאם, װאם םאר אן אנדערן א־ז עס אומ־ מעגלעך. מיט גרו־כ מ• האב א־ך אנגקאמלמ רױי ־אר, אבער א־ך דארף האבן א סך מער. גיט מיר אק יאר םון א־יעדע יאק. א־ר .װעט קק חרטה ניט האנן״. ״מ״ן •םירהוט־ז-םבינה האט םיך צוגעװיינט צו ױ םארהױרנםםע מינ• נעהדכטעם און קק הזוס ואך האט מ־ך דאמאלםט ניט געקאנט