Literarishe bleter · 1931-07-17 · 29 (17.7.1931) · p. Seite 551

זײט 551 ליםערארישע בלעג^ןר נום• 29 (376) י. ם. נייםאן / ווארשע נעא־העבראיזם זי צו דער אבאטאשו * גינער י דיםקוסיע אין װארשעװער פען־קלוב דעד, װאס האה אניכונ; צום גזרצינטז׳עבן ־צטאף, א:ן נאר דא קאן ער דך אויםר׳עג;, - זאל׳ ניין א־ן ןיין װעג. ז~ן זאך. אנער קעגן דעב נעיציבטליענן םאטיװ, א־׳ש סאדע׳דעדיציינו::. דא קאן םען •צו־ן אויסזעצן. װעגן גאזנ־ט ,־עדט םען נ־־צט. זיי װעלן א־• םעמוט ארו־ט־צטראלן ם־ט ז־־עד טאיאנט. א־נעד־קנט װארטן ז־י נ״צט או־ף קיין אנװייזונגען אזן עצװז. אנעד אל׳־טעראטור נא׳ ־צטייט ני־צם סון בליױז גאזנ־ט. פא,־א; נ־־ט־קע טעדער ארנעטער. נאגאנונגען. דער אזנטעדנזי טזן ־ע־עד ל־טעדאטז.־. אזן נ־־צט או־מע־צלאט;, אז פ־ל שון די םענט־צן װאליטן געקאנט נ־צל׳עך זיין, אלפ דטן׳און פב־בה-־צ־לדערעד, אלט דאקוטענט־רער טון דיער צ־־מ 'ל ז־י םאול־רן ־־ װילן טראי׳ן און אומגעבונג, און די םענטזק גייען :נ־ ו.ו ז־ך א־ן לאניר־נט פון דער טאדגאנגענה״ט, ם־ט נעלעתאםקיים. עם שײנט, או טיד דערנענטערן ןיך א־ן דער י־ת־צער ל־טע• ראטור צו אן אקאדעמיזם, צו אקלאט־צ־זם. עם א־ז דעדקי׳עךז׳עך. אזז־ א־ז דעד גאנג פון דעד ל־טע־אטזר. אפװעקםיונג. און עם װעט קזמען, אזמאפהענג־ק םון אזנזעד וױל;. דאם נ־אר ״ו 1 >• (• * 1; - דעד ־צטא־קק ■ דאך אנע; און קלאם־צ״י: אקאדעמ־זם קד״ז א־ך װאדענק װ־י־ ׳םה־ע־־ש. פאר ׳. אנפטדאקט. *טטא־ א*ז .;**טט לארה ־ םון מל־צה געפא עם דדאט ת װײל ם־ל . װ״ל ת צו נ־ך■ דעקוננ. װ־םמען האט עם בולט געזאגט: גענוג אי־םפ.;ענוג געטער. נגען. ר•;אר־• אצעטל: װאױנונגק צו הימל או־פן אן הענגט קאן בא ׳-נתק ארױםנעצױגן. אױך ד־ מאנהעטן ױ האנן :עעער פאעױע ־ שאר אנ״עד א״ן װעין• זוננען ה״ליקע : נענױ. שו־ן לאנג נקאגט: נר האנן מאלג ון •' א יעבעתקן *ן ־ . דאם געלענקען־שפ־ל טאלאג־ע גע־צטאלטן און מ־ו הערלעכסטע. און נעטלעך. דאם איז מענטש אזן די א'מפ,־עס־א:־םט; ז־ינען אװעק םזן אטעד־ע, מ־ט די ־צטארע אי־נ־צטודידט־ע מאדעלן, אזן גיפם אפגוםן, אזן ארו־ם אז־ף דער גאם. אויף דעד פ,־י־. דעד נזה םזן ךעד יידי־צער ל־טעראטזר א־ז, װאם ז־ איז ארו־ם אז־ף דעד גאם. אז־ף דעד פ,־־־. ז־ האט געד,אט נאר־ר ם־טן לענן. קערנד־קע ר־רקלענקײם און װאנעדיק־־ט. אזו־ די קאתםעק, ױ װעגן־װתער: מענדעלע, ־צלום־על־נם. ־צלום א־צ א־ן זײן אנה״נ (״אםנון ותםר״, ״שנת־ צנ־״ זײנען נעװען אפװ־־נונגען• און פדץ. - א־ן די רעאליםטי־־צע נ־לדעד. או־ך די דראמען פרצעס, - נ־־צט קיץ ה־םטאת־צע, - נאד פא־א־רעאל־• זידטער רעאליזם. די אנטי״היםטארי׳צקײט, - דער דרך׳המלך םון דער ײד־שער ליטעראטור. דער א־נםטינקט. ,לערט יצװאנער דער אינםטינקט, - קומט ת א־־םגעז־נטקײט, ת נעקלינלטקײט. נאט־רלעך, - ״ק־דויצ ה־צם״ און ״ני־צוםםאנעױן םון קאםמל־ק״ א־ן ״םוילי־צע װעלדער״ און ״גולם״, — נאדײטנתקע װערק. - װײל גע־צױנענע דורך טאלאנטן. אנער, - מ־ד ־ט״נם: יעדעם מאל, װען אטאייאנט נעמט דך צו אה־םטארי־צן מאט־ר, און אצ־ט־ ג״פט־קן, - א־ז דאם צײט ג״םט־קע ־צמארקעד. 5ח61; 661<־ 416 )113 £611|1^ 61*2״ )261 6(1) ווו 61ע3ו1ס5 6|0 ח| ח|1< <|6)5 )161116< 6])>ח3 033 ״611)£1)*£ (1631111)5 11$(£6מ4) צװײ ח־צונע געםמ פון אמעױקע, אפאטאיצו און ניגער. צו־ :ז־פקום א־ן פע״ן־קלוב. אנ־צטאט א־נעדדױםיקע קנלת־פנ־מס, -;־דנםטע דעיאטע. ת ױנמ־ליניעם פון דער ײדי־צער ל־טעראטור. אפאטאשו קלאמערט זיך א־ן דעד םארנאנגענהײט. אפאלאגיע בון ־,־םטאױ־צן ראםאן. ארנומענטירט ־צטארק. ת װערטעד װירקן. נחמן מ״זיל פראקלאםירט נאלד אל־טערארי־צע ״םיאט־לעטקע״. חנױפ פון דער םען, םארקאט־צעט ת ארנל. א־ן ה־םםאר־־צן ראמאן, א־ן דעד ה־םטאױיצעד דראמע ליגט ױ ־־צועה. נינערס נליק איז געװענדט א־ן דעד צוקונפט. מען דאדף ־צאפן םאר דער נ־נער׳־צאנק. םאר דער ל־טעדאטור. םאד תר אומשטאדבלעכקײט. דער לעזער דארף נישט אננײן. און װידער ז״נען ױ ארנומענמן ־צטאדק. ת װערטער װירקן. עולם ־צרײנער ״אזט זיך א־נעררײדן. םארםאי׳ן. או־ב עם א־ז אזא נזר, - זאל וײן א־מ־צטארנלעכקײט. מוז מען עם םאד לינ :עמען. ת דענאטע א־ז זײער ערנםט און װאגיק. ת חשרבע נעםט האנן אד״נגעברענגט אנײעם ערנםמן טאן, צו װעלנן מען איז א־ן װאױצע נ־שט נעװײנט. דער אקעד־א״זן םון נעדאנק האט אגראנ געטאן ט־פער. קר־יצז דך אנשו־יננק. םאזימ מק אר״ן א־ן א־נתטיקײטן. ־אך, - דאם געראננל א־ז נאםרוכטםערנד. און א־ן :אמק ב.־ן הײליקן גלו־נן א־ן דער ײױשעד ל־טעראטור, - דעדלו־נט מ־ר א :־םי׳ אם־קורסות. איך האב דעם כנוד צו מאנען דאם רענט פון דער קעגנװארט. ־א. פראזא־־צע וױרקלעכע קעגנװארט. מימ :״דע םיס אויף דעד ערד. דער לענעתקער מענטש. נ־־צט םארא־• ־עאליז־רטער אסקעט, נישט או־םגעאײדלטע אנםםדאקצ־ע. :אר נלוט א־ן פלײש. װירקלעכקײט. עולם־הזה. ױ סארנאנגענהײט און ת צרקונםה ז״נען צו װײט, צו םארי :עפלם, צו אן־אחיזהױק. ױ קעגנװאדט האט אגעװ־סע אפגעגרע־ :עצטקײט אין ארט און צײט. קאנקרעמעד. קאנםראלידנארער. און ״א־ן דער נאנרענעצטקײט לינט דער מײםטער״. דער נוח םון יױש איז, װאם עם א־ז אלענעדיקע ־צם־אך פארן לענעתקן מקטש. עם האט דעם כוח םון רױ קװאל־װאסער. א־םנעקאכט און אוםגעױיניקט, - אבעד דערפאר אנטהאלט עם א־ן ״ך אלע מינעדאלן. דאס א־נערנעקאכםע תםט־ל־רטע װאםער א־ז ״ו־טער, אבער ױ מינעראלן זײנק םאדװעפט. און פונקט װי דאם ײדיש־לשון, אזוי ת ל־טעראטור. ת־ער קװאל. אשטיק אנר םן החי. נאםור־טאלאנט. א־ן פאלק סאר־ ״ארצלט. און איצט סרעתקט מען קױםג־אל־ז־רטע אױםגעאײדלטקײט. ה־סער־אינטעליגענט־שקײט. לומדות. מיט אנרעת װערטער: ײדיש זאל װערן א נעא-העברעלש. לעננם־סרעמד. אן דעם חוט־ השדרה סון קעגנװאדט. יהתת אנשטאט ײדן. שט״ן־מאנומענמ, אנשמאמ לענעדיקעד בוים. רײן, איבערצ־בט־ק, - אנער אן די :עדנױקע זאסטן. וױל איך נאנױנדן דאס נעזאגטע. קודם־נל .װענן דעד אפאלא״ :עמ־ק סון היסמארישן מאמיװ. מק קאן נארנישט האבן קקן דעם.